Leading Medicine Guide Logo

Παθολογίες του ώμου: Βέλτιστες στρατηγικές ελάχιστα επεμβατικής θεραπείας για ρήξεις τενόντων, αρθρίτιδα, αστάθεια και κατάγματα – Συνέντευξη με τον καθηγητή Καισίδη

23.08.2024
Leading Medicine Guide Redaktion
Συγγραφέας
Leading Medicine Guide Redaktion

Η Κλινική Χειρουργικής Ώμου, υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή Δρ. Αριστοτέλη Καϊσίδη, Διευθυντή των Νοσοκομείων Ερυθρού Σταυρού της Φρανκφούρτης, αποτελεί πρωτοπόρο στον τομέα της χειρουργικής ώμου. Με εκτεταμένη εμπειρία και εξειδίκευση σε διάφορους τομείς της χειρουργικής ώμου, όπως ενδοπροθετική ώμου, αρθροσκόπηση ώμου, σταθεροποιήσεις ώμου, τις ρήξεις του στροφικού πετάλου, τους αθλητικούς τραυματισμούς, τα τραύματα του ώμου, τις μεταφορές τενόντων και τη συντηρητική θεραπεία του ώμου, η κλινική προσφέρει ένα ευρύ φάσμα θεραπευτικών επιλογών για παθήσεις και τραυματισμούς του ώμου.

Υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας Δρ. Καισίδη, η κλινική διακρίνεται για την ολοκληρωμένη κλινική δομή της, η οποία περιλαμβάνει μια εξαιρετικά εξειδικευμένη ομάδα ιατρών, νοσηλευτών, θεραπευτών και ειδικευμένου προσωπικού. Αυτή η αφοσιωμένη ομάδα ειδικεύεται στις θεραπείες του ώμου και προσφέρει φροντίδα υψηλής ποιότητας με επίκεντρο τον ασθενή. Ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό της κλινικής είναι η χρήση καινοτόμων θεραπευτικών προσεγγίσεων, μεταξύ των οποίων η χειρουργική μέθοδος με την πλάκα Kaisidis, που αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Δρ. Kaisidis. Η μέθοδος αυτή διακρίνεται για την ελάχιστη επεμβατικότητά της και την υψηλή αποτελεσματικότητά της και εφαρμόζεται με επιτυχία σε κατάγματα. Η κλινική διαθέτει χειρουργικό εξοπλισμό και εργαλεία τελευταίας τεχνολογίας, τα οποία ανανεώνονται συνεχώς ώστε να ανταποκρίνονται στις πιο πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις. Εκτός από τις χειρουργικές επεμβάσεις, η ομάδα εφαρμόζει επίσης σύγχρονες συντηρητικές θεραπευτικές προσεγγίσεις και προσφέρει εξατομικευμένα θεραπευτικά προγράμματα για την ενίσχυση της ευελιξίας, της κινητικότητας και της μυϊκής δύναμης.

Με την ετήσια διεξαγωγή περίπου 700 χειρουργικών επεμβάσεων στον ώμο διαφόρων βαθμών δυσκολίας και περίπου 5.000 επισκέψεων εξωτερικών ασθενών με προβλήματα στον ώμο ετησίως, η κλινική θέτει τα υψηλότερα πρότυπα για τη βέλτιστη περίθαλψη του ώμου. Αυτός ο εντυπωσιακός αριθμός περιπτώσεων υπογραμμίζει την εμπιστοσύνη που δείχνουν οι ασθενείς στην εξειδίκευση της κλινικής, καθώς και τη μεγάλη ζήτηση για τις υψηλής ποιότητας υπηρεσίες του Καθηγητή Δρ. Καισίδη και της ομάδας του. Η εκτεταμένη εμπειρία και η εξειδίκευση της κλινικής καθιστούν τους ειδικούς της περιζήτητους συνεργάτες για τεκμηριωμένες δεύτερες ιατρικές γνώμες σχετικά με παθολογίες του ώμου και τις διάφορες θεραπευτικές επιλογές. Οι ασθενείς μπορούν να είναι σίγουροι ότι η ευημερία τους βρίσκεται στο επίκεντρο και ότι η αφοσιωμένη ομάδα της κλινικής επιδιώκει την ανακούφιση του πόνου και την αποκατάσταση της ποιότητας ζωής.

Η συντακτική ομάδα του Leading Medicine πραγματοποίησε συνέντευξη με τον καθηγητή Δρ. Καϊσίδη και έμαθε περισσότερα για τις παθολογίες του ώμου και τις επιτυχημένες θεραπείες τους. 

ROTESKREUZ_20212301_KAISIDIS2585.jpg

Οι παθολογίες του ώμου, όπως οι ρήξεις τενόντων, η αρθρίτιδα, η αστάθεια και τα κατάγματα, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικούς περιορισμούς στη λειτουργία του ώμου και έντονο πόνο. Η στοχευμένη και έγκαιρη θεραπεία είναι καθοριστική για την αποφυγή μακροπρόθεσμων επιπλοκών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Στη σύγχρονη ιατρική διατίθενται πολλές ελάχιστα επεμβατικές θεραπείες και χειρουργικές τεχνικές, οι οποίες επιτρέπουν την ακριβή και αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων του ώμου. Η σωστή επιλογή της κατάλληλης θεραπείας ή χειρουργικής επέμβασης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων η φύση και η σοβαρότητα της παθολογίας, η ηλικία και η κατάσταση της υγείας του ασθενούς, καθώς και οι ατομικές προτιμήσεις και οι συνθήκες διαβίωσης. Μια ολιστική προσέγγιση, η οποία λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες του ασθενούς και συνδυάζει τις πιο σύγχρονες μεθόδους θεραπείας με την υψηλότερη εμπειρία, όπως στην Κλινική Ερυθρού Σταυρού της Φρανκφούρτης, η οποία ειδικεύεται στη χειρουργική του ώμου, είναι καθοριστική για την επιτυχή θεραπεία των παθολογιών του ώμου. 

Υπάρχει μια πληθώρα ελάχιστα επεμβατικών θεραπευτικών επιλογών για παθολογίες του ώμου, όπως ρήξεις τενόντων, αρθρίτιδα, αστάθεια και κατάγματα, οι οποίες μπορούν να επιλεγούν ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα της πάθησης, καθώς και τις ατομικές ανάγκες του ασθενούς.

«Σε περιπτώσεις ρήξεων τενόντων, αρθρίτιδας, αστάθειας και καταγμάτων, υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία θεραπευτικών επιλογών. Έτσι, οι ρήξεις τενόντων και η αστάθεια μπορούν να αντιμετωπιστούν με αρθροσκοπικές επεμβάσεις (τεχνική «κλειδαρότρυπας»), ενώ η αρθρίτιδα και τα κατάγματα σπάνια μπορούν να αντιμετωπιστούν με την τεχνική «κλειδαρότρυπας». Ο χρόνος ανάρρωσης με τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές είναι περίπου τουλάχιστον 50% μικρότερος σε σύγκριση με τις ανοιχτές μεθόδους. Επίσης, η αποτελεσματικότητα είναι μεγαλύτερη, επειδή με την ελάχιστα επεμβατική τεχνική που υποστηρίζεται από κάμερα μπορεί κανείς να δει μια ευρύτερη περιοχή μέσα στην άρθρωση και να φτάσει σε γωνίες και σημεία, κάτι που είναι πολύ πιο δύσκολο με τις ανοιχτές τεχνικές. Ως εκ τούτου, η αποτελεσματικότητα αυξάνεται κατά πολύ. Σε περιπτώσεις ελαφρώς εκδηλωμένης αρθρίτιδας, υπάρχει ακόμη η ελάχιστα επεμβατική επιλογή μέσω της λεγόμενης μικροκαταγμάτωσης, κατά την οποία πραγματοποιούνται τρυπήματα στην αρθρίτιδα. «Αυτό διεγείρει τον μυελό των οστών, ενεργοποιεί μηχανισμούς αποκατάστασης και σχηματίζεται νέος χόνδρινος ιστός», περιγράφει ο καθηγητής Δρ. Kaisidis και στη συνέχεια εξηγεί την ιδιαιτερότητα της πλάκας Kaisidis που ανέπτυξε ο ίδιος: «Σε περιπτώσεις καταγμάτων, μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει πλάκες. Σε περίπτωση κατάγματος της κεφαλής του βραχιονίου, για παράδειγμα, η χρήση της «δικής μου» πλάκας Kaisidis με μικροτομές (3-4 cm) μπορεί να αποδειχθεί επωφελής. Φυσικά υπάρχουν και άλλες πλάκες, αλλά σε αυτές απαιτούνται μεγαλύτερες τομές (15-20 cm), καθώς οι πλάκες είναι σημαντικά μεγαλύτερες. Για τον ασθενή αυτό δεν είναι το ιδανικό, καθώς ο χρόνος ανάρρωσης παρατείνεται αυτόματα όταν γίνονται μεγαλύτερες τομές».


Η πλάκα Kaisidis, μια μικρή πλάκα από τιτάνιο, σχεδιάστηκε ειδικά για συγκεκριμένα κατάγματα της κεφαλής του βραχιονίου και επιτρέπει μια ελάχιστα επεμβατική θεραπεία. Αυτή η καινοτόμος λύση αναπτύχθηκε από τον επικεφαλής ιατρό καθηγητή Δρ. Kaisidis. Οι βιομηχανικές ιδιότητες και ο σχεδιασμός της πλάκας δημοσιεύθηκαν το 2018 στο «The Open Orthopaedics Journal». Αξίζει να σημειωθεί ότι η πλάκα πήρε το όνομά του δημιουργού της ήδη κατά τη διάρκεια της ζωής του, κάτι που είναι μάλλον ασυνήθιστο. 


Η απόφαση σχετικά με την καταλληλότερη ελάχιστα επεμβατική θεραπεία ή χειρουργική επέμβαση για έναν ασθενή με συγκεκριμένη παθολογία του ώμου απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση πολλών παραγόντων.

Κατ’ αρχάς, είναι σημαντικό να προσδιοριστεί ο ακριβής τύπος της πάθησης του ώμου και ο βαθμός σοβαρότητας των συμπτωμάτων. «Εδώ έχει σημασία η εμπειρία του εκάστοτε ιατρού, ο αριθμός των χειρουργικών επεμβάσεων στον ώμο που έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα, πόσες χειρουργικές τεχνικές γνωρίζει και πόσο καλά τις εφαρμόζει, ώστε να μπορεί να δώσει μια πραγματικά σωστή εκτίμηση. Εδώ, στην Κλινική του Ερυθρού Σταυρού της Φρανκφούρτης, επιδιώκουμε πάντα για τον ασθενή την ελάχιστα επεμβατική από όλες τις τεχνικές. Στο χειρουργείο μπορεί να συμβεί να χρειαστεί να προσαρμόσουμε τη θεραπεία και να επεκτείνουμε ελαφρώς την επέμβαση. Αλλά ακόμη και οι ανοιχτές επεμβάσεις είναι «μίνι-ανοιχτές». Μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν πρόκειται για πολύ περίπλοκες ρήξεις τενόντων που εκτείνονται σε πολλά επίπεδα, απαιτείται συχνά συνδυαστική θεραπεία με «μίνι-ανοιχτή» και αρθροσκοπική τεχνική. «Εξαρτάται από την πολυπλοκότητα της παθολογίας το αν μερικές φορές χρειάζεται να επεκταθεί κάπως η επέμβαση», αναφέρει ο καθηγητής Δρ. Καισίδης. 

Σε σοβαρές τραυματικές βλάβες τενόντων ή σε ανεπανόρθωτες ρήξεις τενόντων, μπορεί να απαιτηθεί μεταμόσχευση τένοντα για την αποκατάσταση της λειτουργίας της άρθρωσης του ώμου. Κατά τη διαδικασία αυτή, ένας άθικτος τένοντας λαμβάνεται από άλλο σημείο του σώματος και μεταμοσχεύεται στο κατεστραμμένο σημείο του ώμου. Η ταξινόμηση των τενόντων πριν από μια χειρουργική επέμβαση γίνεται συχνά με βάση το λεγόμενο σύστημα Pate, το οποίο περιγράφει διάφορους βαθμούς τραυματισμού των τενόντων. Αυτή η ταξινόμηση βοηθά τους γιατρούς να επιλέξουν τη σωστή θεραπευτική στρατηγική, ενώ συχνά χρησιμοποιούνται απεικονιστικές εξετάσεις όπως το υπερηχογράφημα ή η μαγνητική τομογραφία για την ακριβή αξιολόγηση του τραυματισμού. 

«Στις ρήξεις τενόντων, συνήθως ο τένοντας αποκολλάται από την κεφαλή προσάρτησής του. Όταν θέλουμε να τον ανακατασκευάσουμε ή να τον στερεώσουμε εκ νέου, ράβουμε τον τένοντα ξανά στην αρχική του θέση στην κεφαλή του βραχιονίου – έτσι ο τένοντας στερεώνεται και πάλι στον οστό. Αυτό μπορεί να γίνει με απλά ράμματα ή με λεπτά αγκυράκια. Είναι επίσης δυνατή η χρήση ιατρικού πλαστικού ή τιτανίου. Σε κάθε περίπτωση, ο τένοντας στερεώνεται ξανά στον οστό. Δεν είναι κάθε τένοντας επιδεκτικός αποκατάστασης. Γι’ αυτό υπάρχει η ταξινόμηση Pate, η οποία είναι ήδη γνωστή πριν από την επέμβαση μέσω της μαγνητικής τομογραφίας. Έτσι, σε περίπτωση ταξινόμησης Pate-2, γνωρίζουμε ότι η στερέωση είναι εφικτή, ενώ αυτό δεν είναι δυνατό στην περίπτωση Pate-3. Εξηγούμε επίσης πάντα στους ασθενείς μας ότι οι ρήξεις των κύριων τενόντων του ώμου δεν έχουν απεριόριστο χρόνο. Υπάρχει μόνο ένα συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο. Αν αυτό το χρονικό παράθυρο «χαθεί», τότε δεν είναι πλέον δυνατή η ανακατασκευή αυτού του τένοντα. Ωστόσο, δεν είμαστε υπέρμαχοι των λεγόμενων τεχνητών βιο-επιθεμάτων που χρησιμοποιούνται αλλού, επειδή τα αποτελέσματα είναι πολύ πενιχρά και, ως εκ τούτου, σε τέτοιες σοβαρές περιπτώσεις καταφεύγουμε σε μεταφορές τενόντων από άλλες περιοχές του σώματος. Πρόκειται για «εξωτικές επεμβάσεις», οι οποίες δεν πραγματοποιούνται καθημερινά, αν και πολλοί ασθενείς παραπέμπονται σε εμάς για αυτό το σκοπό, καθώς ως κλινική ώμου διαθέτουμε την απαραίτητη εξειδίκευση για μια τέτοια επέμβαση.

Οι κίνδυνοι και οι πιθανές επιπλοκές των διαφόρων ελάχιστα επεμβατικών θεραπευτικών επιλογών για παθολογίες του ώμου μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με το είδος της επέμβασης.

Παρά τον ελάχιστα επεμβατικό χαρακτήρα των διαδικασιών, σε όλες τις χειρουργικές επεμβάσεις υπάρχει ο κίνδυνος μετεγχειρητικής λοίμωξης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πόνο, οίδημα και άλλες επιπλοκές. Κατά τη διάρκεια ή μετά την επέμβαση μπορεί να προκύψουν αιμορραγίες ή να σχηματιστούν αιματώματα, ιδίως τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση. Στις ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές επεμβάσεις υπάρχει ο κίνδυνος τραυματισμού των γύρω ιστών, όπως νεύρα, αιμοφόρα αγγεία ή μύες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μούδιασμα, αδυναμία ή άλλα νευρολογικά προβλήματα. Σε χειρουργικές επεμβάσεις που απαιτούν τη χρήση εμφυτευμάτων, όπως άγκιστρα ή βίδες, υπάρχει ο κίνδυνος αυτά να χαλαρώσουν ή να παρουσιάσουν βλάβη, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επανεμφάνιση των συμπτωμάτων και σε περαιτέρω επεμβάσεις. Σε χειρουργικές επεμβάσεις μεγάλης διάρκειας υπάρχει ο κίνδυνος θρόμβωσης ή εμβολής, κατά τις οποίες σχηματίζονται θρόμβοι αίματος που μπορούν να μεταφερθούν σε ζωτικά όργανα. 

«Μια ιδιαίτερη πρόκληση για εμάς αποτελούν οι μεγάλες ρήξεις τενόντων που έχουν υποβληθεί σε ανακατασκευή, αλλά έχουν υποστεί εκ νέου ρήξη και δεν έχουν σταθεροποιηθεί. Αυτές συχνά πρέπει να επιδιορθωθούν με μεταμόσχευση τένοντα ή με τα λεγόμενα «υδατομαξιλάρια», ειδικά όταν ο ασθενής είναι ίσως πολύ μεγάλος σε ηλικία για μεταμόσχευση τένοντα, έχει υποβληθεί ήδη σε πάρα πολλές χειρουργικές επεμβάσεις ή, από άποψη βιολογικής ηλικίας, είναι μεγαλύτερος από το φυσιολογικό. Αυτά τα υδατομαξιλάρια γεμίζουν τότε τον χώρο όπου βρισκόταν αρχικά ο τένοντας. Επίσης, οι χαλαρωμένες, τεχνητές προθέσεις ώμου απαιτούν υψηλή εξειδίκευση. Η μεγαλύτερη όμως πρόκληση είναι πιθανώς οι μολυσμένες προθέσεις ώμου. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να προχωρήσουμε με μεγάλη αντικειμενικότητα και επαγγελματισμό. Διότι εδώ, κατά κανόνα, έχει προσβληθεί και ο περιβάλλον ιστός ή ακόμη και ο οστός, γεγονός που καθιστά την επέμβαση ιδιαίτερα προβληματική. «Απαιτείται εξαιρετικά μεγάλη εμπειρία για να εκτιμηθεί τι είναι εφικτό και τι όχι, αλλά και για να μην επιβαρύνεται ο ασθενής περισσότερο από ό,τι είναι απαραίτητο», επισημαίνει ο καθηγητής Δρ. Καισίδης. 

Η αποκατάσταση μετά από μια ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση στον ώμο είναι καθοριστική για την επιτυχή ανάρρωση και την αποκατάσταση της λειτουργίας του ώμου.

Από την αρχή, προτεραιότητα έχει η ενθάρρυνση της κίνησης, προκειμένου να μειωθεί το οίδημα και να διεγερθεί η κυκλοφορία του αίματος. Η αποκατάσταση ξεκινά συχνά λίγο μετά την επέμβαση με ήπιες ασκήσεις κίνησης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενδυνάμωση των μυών και στην εξάσκηση της σταθερότητας, προκειμένου να ενισχυθεί η περιβάλλουσα μυϊκή μάζα και να βελτιωθεί η σταθερότητα της άρθρωσης.

«Διαθέτουμε δική μας υπηρεσία κοινωνικής υποστήριξης και, στην περίπτωση ασθενών με προθέσεις ώμου, τους παραπέμπουμε πολύ γρήγορα στην αποκατάσταση, κάτι που συνήθως γίνεται μία εβδομάδα μετά την επέμβαση. Όλα αυτά τα αναλαμβάνει η υπηρεσία κοινωνικής υποστήριξής μας, η οποία διαθέτει την κατάλληλη εμπειρία. Σε ασθενείς με ρήξεις τενόντων, αστάθειες και κατάγματα, η αποκατάσταση, είτε σε εξωτερικούς ασθενείς είτε σε νοσηλεία, ξεκινά συνήθως έξι εβδομάδες μετά την επέμβαση. Σε όλους τους ασθενείς παρέχουμε επίσης προγράμματα μετεγχειρητικής φροντίδας για το σπίτι, στα οποία δίνουμε μεγάλη σημασία. Μπορούμε να πούμε ότι ο ασθενής που έχει υποβληθεί σε αρθροπλαστική ώμου, μετά από περίπου πέντε εβδομάδες (νοσηλεία και αποκατάσταση), βρίσκεται ήδη σε πολύ υψηλό επίπεδο. Για την πλήρη επιστροφή στις δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματικών, χρειάζεται ακόμη λίγος χρόνος. Φυσικά, αυτό εξαρτάται πάντα από το είδος της εργασίας ή του αθλήματος που επιθυμεί να ασκήσει ο ασθενής. Όποιος επιθυμεί να ασκήσει γραφειακές δραστηριότητες, μπορεί να το κάνει πλήρως μετά από 6-7 εβδομάδες, ενώ ένας τεχνίτης χρειάζεται 3-3,5 μήνες. Σε περιπτώσεις αστάθειας και ρήξεων τενόντων πρέπει να υπολογιστεί λίγο περισσότερος χρόνος. Εδώ, όμως, προσφέρουμε το πλεονέκτημα ότι οι ασθενείς μας ξεκινούν γρήγορα τη φυσιοθεραπεία, ενώ σε κλινικές που δεν είναι τόσο εξειδικευμένες αυτό συμβαίνει μόνο μετά από έξι εβδομάδες, με αποτέλεσμα να υπάρχει καθυστέρηση σε όλα», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Καισίδης. 

Μια επιτυχημένη ανάρρωση απαιτεί υπομονή, επιμονή και την προθυμία να ακολουθεί κανείς τις συστάσεις της θεραπευτικής ομάδας. Τα εξατομικευμένα προγράμματα αποκατάστασης αναπτύσσονται ανάλογα με το είδος της επέμβασης και τις ατομικές ανάγκες του ασθενούς, προκειμένου να διασφαλιστεί η βέλτιστη ανάρρωση. Τελικά, η ενεργός συμμετοχή του ασθενούς στην αποκατάσταση είναι καθοριστική για την επιτυχία της διαδικασίας ανάρρωσης. 

Στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική του ώμου παρατηρούνται συνεχείς πρόοδοι και εξελίξεις, οι οποίες προσφέρουν πολλά υποσχόμενες δυνατότητες για ακόμη καλύτερη θεραπεία.

Νέες τεχνολογίες απεικόνισης, όπως οι μαγνητικές τομογραφίες (MRI) και οι αξονικές τομογραφίες (CT) υψηλής ανάλυσης, καθώς και οι ενδοεγχειρητικές τεχνικές απεικόνισης, επιτρέπουν ακριβέστερες διαγνώσεις και πιο ακριβείς επεμβάσεις. Αυτές οι εξελίξεις βελτιώνουν την ασφάλεια και την ακρίβεια των χειρουργικών επεμβάσεων. Ένας άλλος πολλά υποσχόμενος τομέας είναι η ρομποτικά υποβοηθούμενη χειρουργική. Τα ρομποτικά συστήματα υποβοήθησης χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο στη χειρουργική του ώμου, προκειμένου να αυξηθεί η ακρίβεια και η αναπαραγωγιμότητα των επεμβάσεων. Επιτρέπουν στους χειρουργούς να εκτελούν πολύπλοκες κινήσεις με μεγαλύτερη ακρίβεια και να πραγματοποιούν μικρότερες τομές, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε ταχύτερους χρόνους ανάρρωσης. «Σε ποιο βαθμό θα χρησιμοποιηθεί ακόμη η συμπληρωματική ΤΝ (Τεχνητή Νοημοσύνη), θα το δείξει το μέλλον. Δεν μπορεί ακόμη να ειπωθεί με ακρίβεια αν η ΤΝ θα διαδραματίσει τον σημαντικότερο ρόλο κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης ή μόνο στον σχεδιασμό, αν και προσωπικά θεωρώ ότι η χρήση της θα επικεντρωθεί περισσότερο στον σχεδιασμό, καθώς και στην ανάπτυξη συσκευών και στο σχεδιασμό. Πρέπει πάντα να λαμβάνουμε υπόψη το κόστος και τον χρόνο που απαιτείται, όσον αφορά την προστιθέμενη αξία. Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί στο μέλλον να αναπτύξει ακόμη πιο αποτελεσματικά εμφυτεύματα, των οποίων τους παράγοντες δεν γνωρίζουμε ακόμη», υποθέτει ο καθηγητής Δρ. Καισίδης, και με αυτό ολοκληρώνουμε τη συζήτησή μας. 

Σας ευχαριστούμε πολύ, αγαπητέ καθηγητά Δρ. Καισίδη, για τη συναρπαστική εικόνα που μας δώσατε σχετικά με τη χειρουργική του ώμου!