Dr med. Martin Susewind: „Nie ma diety, która działałaby na stałe!”

Dr med. Martin Susewind: Zdrowe odżywianie jest oczywiście bardzo ważne. Zrównoważona dieta, składająca się z dużej ilości warzyw i owoców, sporadycznego spożywania ryb i mięsa w umiarkowanych ilościach, zdrowych tłuszczów i niewielkich ilości cukru, jest oczywiście jednym z filarów stabilizacji wagi, jeśli chodzi o utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Leading Medicine Guide: Ale to jeszcze nie wszystko...

Dr med. Martin Susewind: Jeśli do tego dojdzie jeszcze odpowiednia ilość ruchu, ryzyko znacznego przybrania na wadze jest znikome. Dzisiejszym zagrożeniem jest często to, że ludzie stracili poczucie sytości. Jedzenie dla przyjemności, czyli po prostu dlatego, że coś dobrze smakuje, może stać się problemem. Oczywiście zdarzają się okresy, w których jemy więcej niż zwykle, ale nie może to stać się regułą. Często u osób z dużą nadwagą pojawia się też jedzenie z frustracji, bo zdrowe odżywianie nie przynosi żadnych realnych efektów. Wynika to z poziomu metabolicznego, na którym znajdują się ci pacjenci. Chodzi tu o opis tempa metabolizmu danej osoby w odniesieniu do spoczynkowego tempa metabolizmu w stosunku do jej masy ciała.

Dr med. Martin Susewind: „Szał dietetyczny” odgrywa dziś dosłownie „ważną” rolę, ponieważ tak naprawdę nie ma diety, która działałaby długoterminowo i trwale. Ludzie są tu kierowani w zupełnie złym kierunku. Może się zdarzyć, że zrzucą kilka kilogramów, ale ostatecznie wrócą one z pełną mocą. Tylko trwała zmiana nawyków żywieniowych, w połączeniu z innymi terapiami, przyczynia się do utraty wagi, a następnie do utrzymania nowej wagi.

Leading Medicine Guide: W jaki sposób przekonuje Pan pacjentów, którzy zgłaszają się do Pana z poważnymi schorzeniami, takimi jak otyłość, że muszą od tej pory zmienić swoje nawyki żywieniowe? Jakie metody Pan stosuje?

Dr med. Martin Susewind: Przede wszystkim należy osobiście podjąć kontakt z daną osobą. Należy zbudować zaufanie oraz przekazać i uświadomić jej aktualny stan, aby stworzyć spójną podstawę wyjściową. Pacjentom z otyłością często trzeba pomóc pozbyć się poczucia winy, które często towarzyszy chorobie. Wielu z nich odczuwa wstyd i często doświadcza lawiny obelg i drwin ze strony społeczeństwa, a nawet rodziny, czuje się napiętnowanych, jest zranionych emocjonalnie i psychicznie. W klinice MIC oferujemy długoterminową i trwałą terapię. Rozpoczyna się ona od szczegółowej rozmowy z lekarzem, a następnie konsultacji dietetycznej. Pacjentom wyjaśnia się, że zdrowe odżywianie smakuje i sprawia przyjemność. Ważne jest przy tym, aby przygotowanie zdrowych posiłków było dostosowane do codziennego życia i nie zajmowało wielu godzin. Jednocześnie pokazujemy, że zdrowe odżywianie nie jest drogie. Dla wielu osób myśl o zdrowym jedzeniu wiąże się z wysokimi wydatkami i dużym wysiłkiem. Tutaj wyjaśniamy tę kwestię.

Zmiana nawyków żywieniowych i aktywność fizyczna pomagają schudnąć i utrzymać wagę © M.studio / AdobeStock

Dr med. Martin Susewind: Porady żywieniowe trwają sześć miesięcy. W tym czasie chodzimy też razem z naszymi pacjentami na zakupy. Na przykład w supermarkecie bierzemy do ręki całą gamę różnych opakowań musli i porównujemy zawartość cukru w poszczególnych produktach. Chodzi tu o namacalne pokazanie, aby osoby dotknięte problemem zdały sobie sprawę, jak łatwo w niektórych sytuacjach można zmniejszyć spożycie kalorii.

Dr med. Martin Susewind: Konsultacje żywieniowe odbywają się raz w miesiącu, aby wyjaśnić pytania, skontrolować wagę i udzielić dalszych wskazówek. Istnieje możliwość konsultacji indywidualnej – jednak większość osób decyduje się na konsultacje w małej grupie składającej się z czterech do pięciu osób, co również my zalecamy. W grupie osoby dotknięte problemem zauważają również, że nie są same ze swoim problemem. Czują się wtedy lepiej otoczone opieką i czerpią korzyści również z pytań innych uczestników. W dowolnym momencie tej fazy konsultacji osoby mogą skontaktować się z nami i naszymi ekspertami telefonicznie lub mailowo, żeby spontanicznie wyjaśnić wątpliwości albo po prostu znaleźć motywację. To oczywiście ma kluczowe znaczenie dla całej terapii.

Leading Medicine Guide: Tak radykalna zmiana nawyków żywieniowych z pewnością nie zawsze jest łatwa dla osób dotkniętych chorobą, prawda?

Dr med. Martin Susewind: W ramach poradnictwa żywieniowego udzielamy również bardzo konkretnych zaleceń dotyczących przepisów, opierając się na diecie śródziemnomorskiej, która zawiera dużo warzyw, mało węglowodanów, za to ryby i niewielką ilość mięsa. Pacjenci przechodzą jednocześnie szkolenie smakowe. Kto przez lata pił na przykład herbatę z dużą ilością cukru, potrzebuje trochę czasu, aby zdać sobie sprawę, że ta herbata smakuje właściwie jak woda z cukrem. Zmiana wrażliwości smakowej może trwać kilka tygodni.

Dr med. Martin Susewind: Oczywiście. Zalecane są na przykład napoje białkowe, które dobrze sprawdzają się na przykład podczas napadów głodu, ponieważ dają uczucie sytości, a jednocześnie nie zawierają zbędnych i niezdrowych kalorii. Omawiane są również wielkości porcji i wdrażane są rytuały do nowej codzienności. Jedzenie to nie tylko spożywanie pokarmu, ale także okazja do wspólnych rozmów i część naszego dziedzictwa kulturowego. Wiele osób zaniedbuje szacunek dla żywności i radość z jej przygotowywania. Ważne jest, aby uczyć tej kultury jedzenia, aby móc dobrze i z radością podchodzić do zdrowego odżywiania.

Dr med. Martin Susewind: Decydujące znaczenie ma tutaj wartość BMI – czyli wskaźnik masy ciała. Wynika on ze stosunku masy ciała w kilogramach do kwadratu wzrostu w metrach. Aby móc lepiej ocenić wagę, oprócz masy ciała i wzrostu należy również wziąć pod uwagę wiek. Od czterdziestego roku życia zmienia się metabolizm i skład ciała, co powoduje naturalny przyrost masy ciała, a tym samym zmienia się również zalecany wskaźnik BMI.

Dr med. Martin Susewind: W przypadku otyłości rozróżnia się cztery kategorie:

Stopień I: BMI od 30 do 35

Stopień II: BMI od 35 do 40

Stopień III: BMI powyżej 40

Stopień IV: BMI powyżej 50 (superotyłość, czyli skrajna nadwaga)

Wskaźnik BMI oblicza się jako iloraz masy ciała i kwadratu wzrostu.

Przykład: Przy wzroście 1,70 m i wadze 68 kg BMI danej osoby wynosi:

68 kg/(1,70 m x 1,70 m) = 23,53

Kierujemy się wskazaniami zgodnymi z wytycznymi. W związku z tym konieczność operacji występuje w przypadku stopnia II, jeśli pojawiają się dodatkowe choroby współistniejące, na przykład nadciśnienie, bezdech senny lub zużycie stawów. Wskazanie do operacji występuje w stopniu III, nawet jeśli nie stwierdza się chorób współistniejących, a wskazanie do natychmiastowej operacji występuje w stopniu IV.

Dr med. Martin Susewind: Wcześniej u pacjentów z otyłością stosowano opaski żołądkowe. Obecnie robi się to tylko w nielicznych przypadkach. Bardziej skuteczna i lepiej tolerowana jest redukcja żołądka, przede wszystkim operacja pomostowania żołądka lub rurkowania żołądka. Przede wszystkim te metody operacyjne pozwalają uwzględnić ważny aspekt hormonalny. W końcu w przewodzie pokarmowym wytwarzanych jest wiele hormonów, które wysyłają sygnały do mózgu. Mają one również decydujący wpływ na uczucie sytości u pacjenta.

Dr med. Martin Susewind: Podczas operacji pomostowania żołądka przebudowuje się cały przewód pokarmowy. Duża część żołądka i jelita cienkiego jest pomijana podczas przechodzenia pokarmu, dzięki czemu pokarm trafia bezpośrednio do dolnych części jelita cienkiego wkrótce po wejściu do żołądka. W ten sposób wchłaniane jest mniej składników odżywczych, a tym samym mniej kalorii. W większości przypadków konieczne jest regulowanie poziomu witamin i minerałów za pomocą suplementów diety. Ta metoda operacyjna jest skuteczna przede wszystkim u osób z cukrzycą typu 2, ponieważ po operacji często nie ma już potrzeby przyjmowania leków przeciwcukrzycowych.

© bilderzwerg / Fotolia

Dr med. Martin Susewind: W przypadku operacji rurkowego żołądka również zmniejsza się objętość żołądka. W tym celu usuwa się duże części żołądka, a pozostałą część przekształca się w narząd przypominający rurkę. Dzięki temu pacjent może spożywać tylko niewielkie ilości pokarmu. Również w przypadku tej operacji decydującym czynnikiem jest aspekt hormonalny. Celem wszystkich operacji jest trwałe zmniejszenie masy ciała, a w szczególności wyleczenie chorób współistniejących, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze lub bezdech senny.

Schemat bypassu żołądkowego metodą Roux-en-Y © bilderzwerg / AdobeStock

Dr med. Martin Susewind: Operujemy wyłącznie metodą minimalnie inwazyjną. Oznacza to, że konieczne jest wykonanie zaledwie pięciu niewielkich nacięć o wielkości od pięciu do piętnastu milimetrów. Pacjentka lub pacjent przybywa do kliniki dopiero w dniu operacji i zazwyczaj może ją opuścić po trzech dniach.

Dr med. Martin Susewind: Operacyjna redukcja żołądka to duży krok naprzód. Jednak droga do trwałej, zdrowej utraty wagi jest długa, ponieważ tylko w połączeniu z aktywnością fizyczną i zdrową dietą można osiągnąć zamierzony cel. Po wypisaniu ze szpitala pacjent musi przestrzegać diety, która została mu szczegółowo wyjaśniona przed operacją podczas rozmów i w broszurach informacyjnych. Oznacza to, że przez pierwsze dwa tygodnie można spożywać wyłącznie pokarmy płynne. W trzecim tygodniu następuje tzw. faza papkowa – obejmuje ona potrawy takie jak zupy lub drobno zmiksowane posiłki. Przez cały okres po operacji zapewniamy ścisłą kontrolę pooperacyjną. Następnie przeprowadzane są kontrole kontrolne w odstępach półrocznych, a ostatecznie rocznych.

Leading Medicine Guide: U niektórych osób po tak znacznej utracie wagi pozostają nieestetyczne fałdy skórne. Co zaleca Pan w takich przypadkach?

Dr med. Martin Susewind: Ewentualną operację plastyczną należy omówić przed operacją żołądka. Nie da się przewidzieć, czy pojawią się fałdy skórne i jak będą wyglądały. Niektórzy pacjenci i pacjentki dobrze i szczęśliwie żyją z fałdami skórnymi, po prostu dlatego, że czują się tak ulżeni i chętnie je akceptują. Jeśli rozważa się zabieg chirurgii plastycznej, po operacji żołądka musi upłynąć najpierw dużo czasu. W końcu po operacji ciało wciąż się zmienia, a zakres ewentualnych fałd skórnych jest nieprzewidywalny. Wyzwaniem jest wówczas uzyskanie pokrycia kosztów przez kasę chorych, co nie zawsze jest możliwe. Pracujemy interdyscyplinarnie, dzięki czemu w każdej chwili można skonsultować się z kolegą z chirurgii plastycznej.

Leading Medicine Guide: Czy są też pacjenci, u których dochodzi do „nawrotu”, którzy w pewnym momencie wracają do swojej pierwotnej wagi?

Dr med. Martin Susewind: W rzeczywistości większość pacjentów zasługuje na pochwałę. Są prawdziwymi wzorowymi pacjentami. Niektórzy ludzie, dzięki nowej mobilności, zmieniają się z osób niechętnych ruchowi w prawdziwych miłośników aktywności fizycznej. Wdzięczność za nowe podejście do życia jest bardzo duża. Jeśli zdarza się, że pacjenci mają skłonność do powrotu do starych wzorców zachowań, przeciwdziałamy temu za pomocą naszej terapii towarzyszącej. Bardzo ważna jest zawsze pomoc psychologiczna, którą oferujemy za pośrednictwem naszych psychologów na miejscu. Chodzi o to, aby przełamać „grubą skorupę” pacjentów, uwolnić ich od wstydu i uświadomić im, że mogą coś zmienić.

Dr med. Martin Susewind: Często zdarzało się, że po znacznej utracie wagi dochodziło do rozpadów związków. Wzrasta poczucie własnej wartości i atrakcyjności, co pozwala spojrzeć na sprawy bardziej krytycznie niż wcześniej. Dotyczy to przede wszystkim kobiet. Dlatego w przypadku rodziny zawsze staramy się, aby nie tylko członek rodziny dotknięty otyłością zmienił sposób odżywiania, ale wszyscy członkowie rodziny. A to przecież pozytywne – w ten sposób wszyscy w rodzinie doświadczają, jak dobrze się czuje i jak smaczne jest zdrowe i zbilansowane odżywianie!

Panie doktorze Susewind, serdecznie dziękujemy za tę sympatyczną i tak pouczającą rozmowę!

Bezpośredni kontakt ze specjalistą ds. otyłości, dr. Susewindem, można nawiązać na jego profilu w Leading Medicine Guide.