Do częstych schorzeń leczonych w klinikach neurochirurgicznych należą:
Inne obszary specjalizacji neurochirurgów to chirurgia podstawy czaszki, neurochirurgia minimalnie inwazyjna i neuroendoskopia, neurochirurgia funkcjonalna i stereotaksja, neurotraumatologia i intensywna terapia, a także neurochirurgia dziecięca z uwzględnieniem specyficznych cech i wad rozwojowych czaszki oraz ośrodkowego układu nerwowego u dzieci (np. w przypadku wodogłowia, deformacji czaszki, przepuklin oponowych).
W celu dokładnego zaplanowania i przeprowadzenia zabiegu neurochirurgicznego często stosuje się najnowocześniejsze metody diagnostyczne (np. tomografię komputerową, rezonans magnetyczny (MRI), angiografię).
.jpg "Neurochirurgie")
Neurochirurgia zajmuje się schorzeniami ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, które można leczyć operacyjnie @ romaset /AdobeStock
Przebicie ciała modzelowatego
Zabieg neurochirurgiczny, w którym wykonuje się nakłucie ciała modzelowatego (corpus callosum) w celu umożliwienia odpływu płynu mózgowo-rdzeniowego (liquor cerebrospinalis). Dzięki temu zmniejsza się ciśnienie śródczaszkowe.
Zastawka mózgowo-rdzeniowa (zastawka płynów mózgowo-rdzeniowych)
Urządzenie medyczne stosowane w neurochirurgii (najczęściej rurka), za pomocą którego nadmiar płynu mózgowo-rdzeniowego jest odprowadzany z komór mózgowych do innych części ciała. Ma to na celu obniżenie ciśnienia śródczaszkowego do normalnego poziomu.
Zazwyczaj cienka plastikowa rurka jest wprowadzana pod skórą od głowy do innej jamy ciała (np. do jamy brzusznej lub przedsionka serca), do której może spływać nagromadzony płyn mózgowo-rdzeniowy. Zastawkę mózgową stosuje się m.in. w przypadku wodogłowia (patologicznego rozszerzenia przestrzeni wypełnionych płynem mózgowym w mózgu).
Kallosotomia
Obecnie rzadko stosowana w neurochirurgii metoda operacyjna, stosowana jako ostateczna opcja w leczeniu padaczki, polegająca na neurochirurgicznym przecięciu ciała modzelowatego, łączącego obie półkule mózgowe.
Stan mózgu po przecięciu określa się jako split brain („podzielony mózg”). Dzięki tej procedurze można zmniejszyć częstotliwość napadów tonicznych, atonicznych oraz wtórnych uogólnionych napadów toniczno-klonicznych.
Denerwacja (odnerwienie, enerwacja)
Procedura neurochirurgiczna, w której szlaki nerwowe między narządem a mózgiem lub między obszarem kory mózgowej a jej połączeniami nerwowymi są całkowicie lub częściowo przerwane.
Chirurgia padaczki
Doskonale sprawdzona i uznana metoda neurochirurgiczna stosowana w leczeniu padaczki ogniskowej (ogniskowej), wykonywana w specjalistycznych ośrodkach.
Polega ona na usunięciu obszaru mózgu odpowiedzialnego za napad padaczkowy. Za pomocą elektrokortykografii można bardzo dokładnie zlokalizować tkankę nerwową wywołującą napady. Dzięki tymczasowemu wszczepieniu elektrod pod czaszkę lub do mózgu można uzyskać dokładne informacje na temat źródła napadu oraz możliwych skutków operacji dla pamięci.
Padaczka jest najczęstszą chorobą neurologiczną @ Tunatura /AdobeStock
Zewnętrzne drenaż komór mózgowych
W neurochirurgii zewnętrzne drenaż komór mózgowych polega na odprowadzaniu płynu mózgowo-rdzeniowego (liquor cerebrospinalis) z układu komór (układu jam) mózgu.
Cewka odłączalna Guglielmi (DGC, coiling, wewnątrznaczyniowa okluzja tętniaka)
W neurochirurgii najczęściej stosowana do zamykania tętniaków tętnic mózgowych rozciągnięta, miękka i bardzo cienka platynowa spirala, która za pomocą mikrocewnika jest wprowadzana do naczynia aż do tętniaka i umieszczana w jego wnętrzu.
Tam ponownie przyjmuje ona swój spiralny kształt i tworzy kłębek (coil).
Hemisferektomia
Rzadko wykonywany zabieg neurochirurgiczny, polegający na usunięciu jednej półkuli mózgu. Stosowany jest w leczeniu najcięższych przypadków padaczki.
Kapsulotomia
Bardzo rzadko wykonywany zabieg neurochirurgiczny, w którym stereotaktycznie (głowa pacjenta jest mocno unieruchomiona w ramie) przecina się wiązki włókien kapsuły wewnętrznej (określonego obszaru kory mózgowej). Zabieg ten stosuje się w przypadku opornych na leczenie chorób psychicznych (np. ciężkich zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych lub zaburzeń depresyjnych).
Kraniektomia
Zabieg neurochirurgiczny, podczas którego usuwa się część sklepienia czaszki. Dzięki tej operacji neurochirurgicznej w przypadku podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego tworzy się miejsce na dodatkową objętość. Usunięty fragment czaszki można później ponownie wszczepić.
Kraniotomia
Standardowa procedura neurochirurgiczna, polegająca na otwarciu kości czaszki.
Laminektomia
Metoda operacyjna stosowana w neurochirurgii kręgosłupa, polegająca na usunięciu łuku kręgowego wraz z wyrostkiem kolczystym jednego lub kilku kręgów. Z jednej strony pozwala to uzyskać miejsce na operację rdzenia kręgowego lub krążka międzykręgowego, z drugiej strony odciąża rdzeń kręgowy w przypadku zbyt wysokiego ciśnienia (np. z powodu guza w kanale kręgowym).
Dekompresja mikronaczyniowa (operacja według Jannetty)
Procedura neurochirurgiczna, w której usuwa się patologiczne połączenia między tętnicami a nerwami czaszkowymi w tylnej jamie czaszki. W tym celu najpierw otwiera się czaszkę (trepanacja), identyfikuje się patologiczne połączenia naczyniowo-nerwowe i usuwa je poprzez umieszczenie między nimi podkładki z tkanki mięśniowej lub małych gąbek teflonowych.
Minimalnie inwazyjna neurochirurgia endoskopowa
Procedura diagnostyczna w neurochirurgii, w której za pomocą encefaloskopu lub wentrikuloskopu bada się komory (wnętrza mózgu) lub patologiczne jamy w mózgu (np. ropień).
Neuroliza
Metoda operacyjna stosowana w neurochirurgii, polegająca na mikrochirurgicznym usunięciu zwężeń nerwu (często spowodowanych zrostami bliznowatymi), a tym samym wyeliminowaniu nacisku wywieranego na nerw.
Neuronawigacja
Wspomagana komputerowo procedura operacyjna stosowana w neurochirurgii, która pozwala na planowanie operacji w obrębie mózgu oraz umożliwia orientację przestrzenną podczas operacji. Dzięki neuronawigacji aktualnie operowany obszar oraz sprzęt chirurgiczny są precyzyjnie lokalizowane i przedstawiane na trójwymiarowych obrazach pacjenta, uzyskanych za pomocą tomografii komputerowej (CT), rezonansu magnetycznego (MRI) oraz ultrasonografii.
Neurotomia (przecięcie nerwu)
W neurochirurgii neurotomia oznacza całkowite lub częściowe przecięcie nerwu (denerwacja) bez utraty tkanki.
Nukleotomia
W neurochirurgii nukleotomia to operacja w przypadku przepukliny dysku, podczas której usuwa się wysunięte fragmenty krążka międzykręgowego z kanału rdzenia kręgowego lub kanału nerwów rdzeniowych.
Wypadające fragmenty krążka międzykręgowego uciskają nerwy rdzenia kręgowego, co może prowadzić do porażenia mięśni i zaburzeń czucia skóry, a także do nietrzymania moczu i stolca.
Zbiornik Ommaya (zbiornik Rickhama)
Zbiornik Ommaya to system cewników, który w neurochirurgii wszczepia się do układu komór mózgowych i często stosuje się go do miejscowej chemioterapii guzów mózgu.
Psychochirurgia
Dziedzina neurochirurgii, która obejmuje z jednej strony zabiegi operacyjne na mózgu w leczeniu poważnych zaburzeń psychicznych (np. schizofrenii, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych), ale także neurochirurgiczne leczenie ciężkich przebiegów innych chorób (np. zespołu Parkinsona, zespołu Tourette'a, padaczka).
Stereotaktyczna operacja mózgu
Minimalnie inwazyjna metoda neurochirurgiczna, w której głowa pacjenta i narzędzia medyczne są unieruchomione w sztywno przykręconej ramie.
Często operacje stereotaktyczne mózgu łączy się z obrazowaniem w czasie rzeczywistym za pomocą tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego oraz komputerowego prowadzenia instrumentów. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne, w dużej mierze bezurazowe poruszanie się w obrębie mózgu.
Ta metoda neurochirurgiczna znajduje zastosowanie w
- diagnozowaniu głęboko położonych ognisk chorobowych,
- pobieraniu próbek komórek,
- usuwaniu guzów mózgu (stereotaksja onkologiczna) i malformacji naczyniowych w mózgu, a także
- w leczeniu zaburzeń ruchowych (np. drżenia, zespołu Tourette'a, choroby Parkinsona) oraz niektórych przewlekłych form bólu (stereotaksja funkcjonalna).
Talamotomia
W neurochirurgii zabieg ten jest wykonywany jako ostateczność – jest to stereotaktyczna operacja mózgu, podczas której poprzez koagulację wyłącza się określone obszary wzgórza.
Ta procedura neurochirurgiczna jest stosowana w przypadku silnego bólu, którego nie da się wyleczyć w inny sposób (w ramionach, szyi lub twarzy), w zespole Parkinsona lub innych rodzajach bólu powstających w wzgórzu.
Głęboka stymulacja mózgu (DBS, deep brain stimulation, „stymulator mózgu”)
Zabieg neurochirurgiczny mający na celu skorygowanie zaburzeń funkcjonowania spowodowanych chorobą. Podczas tego zabiegu neurochirurgicznego w mózgu wszczepia się cienkie elektrody, które są połączone za pomocą przewodów umieszczonych pod skórą z generatorem impulsów (znajdującym się na klatce piersiowej lub w górnej części brzucha).
Za pośrednictwem generatora impulsów, a tym samym elektrod, do docelowego obszaru mózgu wysyłane są impulsy elektryczne, dzięki czemu obszar ten – w zależności od częstotliwości impulsu – może być stymulowany lub dezaktywowany.
Głęboka stymulacja mózgu jest stosowana na przykład w leczeniu choroby Parkinsona @ Teeradej /AdobeStock
Głęboka hipotermia (hipotermiczne zatrzymanie akcji serca)
Metoda stosowana sporadycznie w neurochirurgii podczas operacji mózgu lub w celu ochrony mózgu podczas zabiegów na aorcie, polegająca na celowym wywołaniu hipotermii (przechłodzenia) organizmu człowieka.
Dzięki temu podczas operacji mózgu można zmniejszyć lub na krótko całkowicie zatrzymać ukrwienie mózgu.
Trepanacja
Trepanacja to zabieg chirurgiczny, w którym mechanicznie otwiera się przestrzenie otoczone kością lub w inny sposób. W neurochirurgii kraniotomia (chirurgiczne otwarcie czaszki) jest formą trepanacji.
Otwarcie czaszki może nastąpić poprzez wywiercenie otworu lub wycięcie fragmentu kości.
Jeśli fragment kości pobrany z czaszki zostanie ponownie wykorzystany do zamknięcia rany operacyjnej, mówi się o trepanacji osteoplastycznej. W przypadku trepanacji osteoklastycznej rana operacyjna jest zamykana w inny sposób (np. za pomocą implantów metalowych lub z tworzywa sztucznego).
Kraniektomia na czuwającym
Zabieg neurochirurgiczny, w którym pacjent jest na krótko budzony podczas operacji (po otwarciu czaszki). Ta procedura neurochirurgiczna jest stosowana na przykład w chirurgii nowotworowej i chirurgii padaczki w celu ustalenia, ile tkanki mózgowej można usunąć bez powodowania objawów niedomagania.
Zingulotomia
Radykalna operacja mózgu wykonywana w ostateczności, polegająca na trwałym przecięciu zakrętu obręczy (cingulum), co powoduje nieodwracalne zmiany w psychice pacjenta. Ta procedura neurochirurgiczna jest stosowana w leczeniu najcięższych chorób psychicznych (np. w przypadku zespołu OCD).
