Niewydolność przysadki mózgowej to zaburzenie funkcjonowania przysadki, w którym dochodzi do zmniejszenia produkcji hormonów przez ten gruczoł. Przysadka mózgowa, jako gruczoł centralny, reguluje wydzielanie wielu hormonów, w tym ACTH, TSH, hormonu wzrostu i LH. W przypadku niewydolności przysadki dochodzi do braku jednego lub kilku hormonów przysadkowych.
Przyczyną niewydolności przysadki jest często guz przysadki lub inne schorzenie tkanki przysadkowej. Również wrodzone lub nabyte uszkodzenia mogą powodować niedoczynność przysadki. Całkowity brak wszystkich hormonów określa się jako niewydolność ogólną.
Niewydolność przysadki występuje w różnych postaciach i w różny sposób dotyka mężczyzn i kobiety. Wczesna diagnostyka ma kluczowe znaczenie dla celowego uzupełnienia brakujących hormonów.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Kody ICD dla tej choroby: E23
Krótki przegląd:
Niewydolność przysadki mózgowej oznacza zaburzenie czynności przysadki charakteryzujące się zmniejszonym wydzielaniem hormonów. W zależności od tego, który hormon jest dotknięty zaburzeniem, pojawiają się objawy takie jak niedoczynność tarczycy, niedobór kortyzolu lub niedobór hormonu wzrostu. Najczęstszą przyczyną niewydolności przysadki jest łagodny nowotwór lub uszkodzenie przysadki mózgowej. Leczenie niewydolności przysadki polega na indywidualnej terapii zastępczej brakujących hormonów.
Przegląd artykułów
Przyczyny niewydolności przysadki
Przyczyny niewydolności przysadki są różnorodne. Może ona mieć charakter idiopatyczny (tj. przyczyna jest nieznana) lub wynikać z
- nowotworów,
- urazów,
- stanów zapalnych lub
- reakcji autoimmunologicznych.
Przysadka mózgowa znajduje się bezpośrednio pod mózgiem © bilderzwerg | AdobeStock
Objawy niewydolności przysadki
Objawy różnią się w zależności od tego, których hormonów brakuje.
Często opisywane objawy obejmują
- zaburzenia cyklu miesiączkowego (zwiększone lub zmniejszone krwawienie lub częstotliwość krwawień),
- zaburzenia rozwoju pierwotnych narządów płciowych, z ewentualnym brakiem dojrzewania,
- zaburzenia wzrostu (karłowatość),
- moczówka prosta oraz
- zaburzenia metabolizmu tłuszczów.
Rozpoznawanie niewydolności przysadki
Ze względu na różnorodność objawów diagnoza musi być stawiana w kilku kierunkach.
Najpierw przeprowadza się szczegółowy wywiad z pacjentem, aby jak najdokładniej ustalić objawy i czas ich trwania.
Następnie stosuje się diagnostykę laboratoryjną: podstawowe badania hormonalne, a w niektórych przypadkach diagnostykę czynnościową endokrynologiczną w celu sprawdzenia poszczególnych funkcji przysadki mózgowej.
Niewydolność przysadki mózgowej jest często spowodowana nowotworami w okolicy podwzgórza lub przysadki mózgowej. Dlatego konieczne jest również wykonanie diagnostyki obrazowej.
Leczenie niewydolności przysadki
W zależności od przyczyny niewydolność przysadki leczy się farmakologicznie lub operacyjnie.
W terapii farmakologicznej podaje się różne hormony, których organizm nie wytwarza lub wytwarza w niewystarczającej ilości.
FAQ
Jaka jest najczęstsza przyczyna niewydolności przysadki?
Najczęstszą przyczyną niewydolności przysadki mózgowej jest guz przysadki, w tym guzy przysadki, które mogą być łagodne. Za przyczynę niewydolności przysadki uważa się również operacje, radioterapię lub zaburzenia krążenia w tkance przysadki. Rzadziej przyczyną są wady wrodzone lub nabyte.
Jakie objawy występują w przypadku niewydolności przysadki?
Objawy zależą od tego, który hormon jest zaburzony. W przypadku niedoboru ACTH spada poziom kortyzolu, co prowadzi do niskiego ciśnienia krwi i osłabienia. W przypadku niedoboru TSH dochodzi do niedoczynności tarczycy z niedoborem hormonów tarczycy, takich jak tyroksyna lub trijodotyronina. U mężczyzn niedobór LH i FSH może powodować utratę libido i potencji.
Co się dzieje w przypadku całkowitej niewydolności przysadki mózgowej?
Całkowita niewydolność prowadzi do ciężkiej niewydolności przysadki z zaburzeniami funkcjonowania wielu gruczołów, takich jak nadnercza lub tarczyca. Brakuje ACTH, TSH, LH i FSH, a także hormonu wzrostu i ADH z tylnego płata przysadki. Bez terapii zastępczej może dojść do zagrażającego życiu zaburzenia metabolizmu.
Jak diagnozuje się niewydolność przysadki?
Niewydolność przysadki mózgowej diagnozuje się zazwyczaj na podstawie oznaczenia hormonów we krwi. Dodatkowo wykonuje się rezonans magnetyczny w celu oceny przysadki mózgowej. Diagnostyka obejmuje również badanie produkcji hormonów w ciągu dnia.
Jak wygląda leczenie niewydolności przysadki mózgowej?
Leczenie niewydolności przysadki polega na dożywotniej terapii zastępczej. Hydrokortyzon zastępuje kortyzol, tyroksyna – hormon tarczycy, a w przypadku niedoboru hormonu wzrostu stosuje się GH, czyli hormon wzrostu. W razie potrzeby mężczyźni otrzymują testosteron; w niektórych przypadkach możliwe jest dodatkowe leczenie pulsacyjnym podawaniem GnRH. Celem jest funkcjonalne zastąpienie funkcji przysadki mózgowej i normalizacja oczekiwanej długości życia.
