Jeśli chodzi o objawy, należy rozróżnić między długotrwałą niewydolnością a nagłym, tzw. kryzysem Addisona. W postaci pierwotnej objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy zniszczone jest ponad 90% kory nadnerczy. Pacjenci mają zazwyczaj mocno opaloną skórę, często są zmęczeni i pozbawieni energii. Zazwyczaj mają zbyt niskie ciśnienie krwi i często skarżą się na nudności i wymioty. Choroba często pozostaje niewykryta i ujawnia się dopiero w sytuacjach stresowych, np. po operacjach, wypadkach lub innych ciężkich chorobach.
Kryzys addisonowski charakteryzuje się typowymi objawami, takimi jak opalona skóra, zmęczenie, nudności, a także odwodnienie, zmniejszone wydalanie i spadek ciśnienia krwi. Do tego dochodzi obniżenie poziomu cukru we krwi i silne bóle brzucha.
Pierwotna niewydolność nadnerczy występuje znacznie częściej niż wtórna, a u podstaw postaci pierwotnej leży zazwyczaj zniszczenie nadnerczy przez autoprzeciwciała, czyli proces autoimmunologiczny. Ta autoimmunologiczna postać choroby nazywana jest chorobą Addisona.
Diagnozę można łatwo ustalić na podstawie kilku badań laboratoryjnych. W przypadku pierwotnej niewydolności nadnerczy stężenie kortyzolu i mineralokortykoidów we krwi jest zbyt niskie. Prowadzi to do zwiększonego wydzielania nadrzędnego hormonu ACTH. W przypadku postaci wtórnej dochodzi do zmniejszonego uwalniania ACTH, ale ponieważ funkcja nadnerczy nie jest upośledzona, produkcja mineralokortykoidów nie jest zaburzona.
W przypadku podejrzenia niedoczynności nadnerczy określa się poziom kortyzolu i elektrolitów we krwi. W sytuacji ostrej we krwi występuje zbyt mało sodu i zbyt dużo potasu, ponieważ brakuje przekaźnika odpowiedzialnego za gospodarkę elektrolitową. Tym przekaźnikiem jest mineralokortykoid aldosteron.
W celu potwierdzenia diagnozy stosuje się test. W ramach tego testu wstrzykuje się substancję przekaźnikową, która u osób zdrowych stymuluje nadnercza do produkcji kortyzolu. Jeśli poziom kortyzolu we krwi nie wzrośnie, mamy do czynienia z chorobą Addisona. Aby ustalić, czy jest to postać pierwotna czy wtórna, określa się poziom ACTH. W przypadku postaci pierwotnej poziom ACTH we krwi jest podwyższony, a w przypadku postaci wtórnej – obniżony.
Leczenie polega na dożywotniej suplementacji kortyzolu lub aldosteronu, jeśli mamy do czynienia z postacią pierwotną. Dawkę dostosowuje się tak, aby ciśnienie krwi i poziom elektrolitów były dobrze wyregulowane, a pacjenci czuli się dobrze.
