Pod pojęciem medycyny alternatywnej rozumie się techniki medyczne, które nie należą do medycyny konwencjonalnej opartej na dowodach naukowych. Metody te niekoniecznie mają stanowić alternatywę, ale raczej uzupełnienie medycyny konwencjonalnej. Dlatego też można je zbiorczo określić mianem medycyny komplementarnej.
W niniejszym artykule terminy „medycyna alternatywna” i „medycyna komplementarna” są używane jako synonimy.
Metody leczenia komplementarnego są zazwyczaj łagodniejsze. Często mają one na celu wzmocnienie i aktywację sił samoleczenia organizmu. Poniżej znajduje się przegląd niektórych metod medycyny alternatywnej.
Z zakresu tradycyjnych metod leczniczych innych krajów oraz terapii ciała i umysłu, na przykład:
- Ajurweda
- Tradycyjna medycyna chińska (TCM)
- Joga i inne azjatyckie techniki relaksacyjne
Z dziedziny medycyny antropozoficznej, na przykład:
- medycyna naturalna
- Substancje roślinne
- Homeopatia
- Terapia jemiołą
Z dziedziny terapii biologicznych, na przykład:
- Specjalne diety
- Witaminy i suplementy diety
- Zioła, aromatyczne olejki roślinne (fitoterapia, aromaterapia)
- Detoksykacja
Inne terapie, na przykład:
- Akupunktura
- Osteopatia, chiropraktyka
- Stymulacja układu odpornościowego i terapie wzmacniające odporność
- Redukcja stresu, pozytywne myślenie, ćwiczenia uważności, usuwanie blokad psychicznych
Akupunktura to metoda medycyny alternatywnej © Björn Wylezich | AdobeStock
W większości przypadków lekarze lub naturoterapeuci poświęcają dużo czasu swoim pacjentom i ich indywidualnym problemom.
Medycyna alternatywna opiera się na innym rozumieniu choroby i jej objawów. Medycyna konwencjonalna postrzega choroby i ból jako „wrogów” zdrowia. Należy je zwalczać za pomocą leków, operacji i innych terapii.
W metodach alternatywnych dominuje inne podejście: tutaj ciało wraz z jego różnymi częściami postrzegane jest jako wewnętrzny zespół. Często nacisk kładziony jest na połączenie między ciałem a umysłem, a nie na podporządkowanie ciała woli umysłu.
Model wewnętrznej wspólnoty ma na celu wzmocnienie pacjentów nie tylko w przypadku dolegliwości fizycznych. Zwłaszcza w przypadku dolegliwości psychicznych lub psychosomatycznych inne rozumienie choroby ma pomóc w lepszym radzeniu sobie z cierpieniem oraz poprawić jakość życia w perspektywie krótko- i długoterminowej.
Dlatego medycyna alternatywna ma być szczególnie odpowiednia w przypadku chorób przewlekłych. Oprócz łagodzenia dolegliwości, nacisk kładziony jest tu również na radzenie sobie z własnymi ograniczeniami.
Lekarze medycyny alternatywnej nie interpretują objawów jako czystego przejawu choroby. Postrzegają je raczej jako ważne wskazówki dotyczące istniejących zaburzeń równowagi w warunkach życia i okolicznościach.
W przypadku częstych bólów rąk lub ramion spowodowanych przeciążeniem medycyna alternatywna nie skupia się wyłącznie na uśmierzeniu bólu. Jej celem jest również przywrócenie utraconej równowagi w dłuższej perspektywie.
Zakres leczenia stosowanego przez lekarzy medycyny alternatywnej obejmuje zasadniczo wszystkie zmiany chorobowe dotyczące ciała lub psychiki.
Najważniejsze jest jednak to, że im poważniejsze i bardziej dotkliwe są dolegliwości, tym ważniejsze jest skonsultowanie się również z lekarzem medycyny konwencjonalnej. Pacjenci z nowotworami charakteryzują się wyższą śmiertelnością, jeśli zamiast metod konwencjonalnych stosuje się wyłącznie metody alternatywne.
Metody medycyny naturalnej nie mogą więc zastąpić leków ani zabiegów operacyjnych. W przypadku poważnych chorób stosuje się je raczej jako leczenie uzupełniające.
Aż 90 procent pacjentów z nowotworami korzysta z metod medycyny komplementarnej. Dlatego Niemieckie Towarzystwo Onkologiczne opracowało wytyczne. Oceniają one metody terapii uzupełniającej z naukowego punktu widzenia. Dzięki temu onkolodzy powinni być w stanie rzetelnie informować pacjentów z nowotworami.
W ten sposób pacjenci czerpią korzyści nie tylko z najskuteczniejszych metod leczenia stosowanych w medycynie konwencjonalnej. Korzystają oni dodatkowo z pozytywnego wpływu
- metod komplementarnych,
- bliskiej relacji między lekarzem a pacjentem oraz
- podejścia medycyny alternatywnej ukierunkowanego na jakość życia i integrację.
W zakresie leków medycyna naturalna korzysta przede wszystkim z zasobów naturalnych, takich jak
- ziół,
- określonych produktów spożywczych lub
- suplementów diety.
W tym celu zazwyczaj przeprowadza się własną diagnostykę. Pozwala ona zidentyfikować u pacjenta niedobory, które wywołują objawy, a których usunięcie powoduje ustąpienie dolegliwości. Stosuje się na przykład
- badania krwi,
- szczegółowy wywiad lub
- metody wahadłowe lub inne metody reagujące na sygnały zwrotne organizmu.
Ma to na celu określenie, czego potrzebuje pacjent.
Metody manualne, takie jak osteopatia czy chiropraktyka, mają na celu usunięcie blokad energetycznych w ciele. Ma to przywrócić naturalną równowagę.
Również inne metody, na przykład reiki, wykorzystują naturalne energie człowieka, aby dodać siły i zwiększyć energię życiową.
W medycynie alternatywnej ważną rolę odgrywają również metody, które mają na celu wzmocnienie jedności ciała i umysłu. Należą do nich między innymi
- joga,
- tai-chi,
- medytacja oraz
- inne techniki relaksacyjne.
Alternatywne metody leczenia można studiować już na studiach, a tym samym włączyć je do programu kształcenia. Jednak aby zdobyć wszechstronną wiedzę w danej dziedzinie, zazwyczaj konieczne są szkolenia uzupełniające i uzyskanie certyfikatów.
Oprócz licencjonowanych lekarzy różne alternatywne metody leczenia oferują często również naturoterapeuci. W przeciwieństwie do lekarzy naturoterapeuci nie potrzebują państwowej licencji. Muszą jednak zgodnie z ustawą o naturoterapii wykazać swoje kwalifikacje w ramach egzaminu.
Alternatywne metody leczenia stanowią cenne uzupełnienie w przypadku wielu dolegliwości. Oferują one dodatkowe możliwości poprawy jakości życia. W centrum uwagi znajduje się zazwyczaj człowiek jako całość. Choroba nie jest postrzegana jako coś, co należy pokonać, ale jako coś, co można zintegrować z życiem.
