Uraz czaszkowo-mózgowy to uraz czaszki obejmujący mózg. Przyczyną jest działanie siły zewnętrznej na czaszkę. Stopień uszkodzenia mózgu waha się od wstrząsu mózgu, przez stłuczenie mózgu, aż po zgniecenie mózgu. Leczenie zależy również od ciężkości urazu czaszkowo-mózgowego.
Poniżej znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się urazami czaszkowo-mózgowymi.
Uraz czaszkowo-mózgowy jest najczęściej następstwem wypadku lub upadku.
W wypadkach samochodowych głowa często uderza z pełną siłą w kierownicę lub przednią szybę. Dużym ryzykiem jest również jazda na rowerze bez kasku. Według statystyk 95 procent wszystkich rowerzystów, którzy ponieśli śmierć w wypadkach, nie miało na głowie kasku. Połowa z nich zmarła na skutek urazu czaszkowo-mózgowego.
Również różne dyscypliny sportowe niosą ze sobą ryzyko urazu czaszkowo-mózgowego, na przykład hokej na lodzie i futbol amerykański.
Badania naukowe wykazały nawet związek między silnymi uderzeniami głową, które częściej występują w tych dyscyplinach, a chorobami spowodowanymi urazami, takimi jak
20 procent wszystkich urazów czaszkowo-mózgowych powstaje w wyniku upadków podczas spędzania wolnego czasu, w gospodarstwie domowym lub w pracy.
Również przestępstwa z użyciem przemocy mogą wywołać uraz czaszkowo-mózgowy, na przykład poprzez uderzenia lub kopnięcia w głowę.
Inne przyczyny to napady padaczkowe i omdlenia spowodowane zaburzeniami rytmu serca lub nadużywaniem alkoholu i narkotyków.
Zasadniczo można rozróżnić uszkodzenia bezpośrednie i pośrednie. W przypadku uszkodzenia bezpośredniego mózg doznaje bezpośredniego uszkodzenia w wyniku zewnętrznego oddziaływania siły. Jeśli dodatkowo dochodzi do uszkodzenia opon mózgowych, mamy do czynienia z otwartym urazem czaszkowo-mózgowym. Do urazów pośrednich zalicza się natomiast gromadzenie się płynu w mózgu lub krwawienia, które powstają w wyniku działania siły.
Objawy zależą od stopnia urazu. Zgodnie ze skalą Glasgow (CGS) uraz czaszkowo-mózgowy dzieli się na postać łagodną, umiarkowaną i ciężką.
Podział na trzy stopnie ciężkości
jest powszechnie stosowany.
Uraz czaszkowo-mózgowy stopnia I odpowiada wstrząsowi mózgu (commotio cerebri). Uraz mózgu jest łagodny, nie wiąże się z poważnymi obrażeniami i ma charakter przejściowy. Pacjenci tracą przytomność na kilka sekund do maksymalnie dziesięciu minut bezpośrednio po wypadku lub upadku. Inne typowe objawy to:
Po urazie czaszkowo-mózgowym stopnia I może rozwinąć się tzw. zespół pourazowy. W tym przypadku mogą wystąpić dolegliwości, takie jak
może utrzymywać się przez kilka tygodni.
Contusio cerebri, zwane również stłuczeniem mózgu, odpowiada urazowi czaszkowo-mózgowemu II stopnia. Objawy są podobne do tych występujących w przypadku urazu I stopnia, jednak utrata przytomności trwa zazwyczaj dłużej niż dziesięć minut. Również luki w pamięci są bardziej rozległe i często dotyczą okresu dłuższego niż jeden dzień.
Ponadto pacjenci mogą cierpieć na objawy neurologiczne, takie jak porażenia lub problemy z mową.
Stopień III, czyli compressio cerebri lub zgniecenie mózgu, jest najcięższym stopniem urazu czaszkowo-mózgowego. Pacjenci pozostają nieprzytomni dłużej niż godzinę, a mózg wykazuje poważne uszkodzenia.
Obrzęk mózgu lub krwawienie w mózgu może prowadzić do zagrażającego życiu wzrostu ciśnienia w czaszce. W przypadku otwartego urazu czaszkowo-mózgowego występuje ponadto bezpośredni kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, a tym samym zwiększone ryzyko infekcji.
Urazy czaszkowo-mózgowe często powodują krwawienie, które może zwiększyć ciśnienie śródczaszkowe © SOPONE | AdobeStock
Jeśli pacjent jest przytomny, lekarz pyta go o
Jeśli pacjent jest nieprzytomny, pomocne mogą być zeznania świadków i/lub krewnych.
Za pomocą badań kliniczno-neurologicznych lekarz sprawdza następnie
Następnie dokonuje się oceny urazu zgodnie ze skalą śpiączki w Glasgow.
W zależności od stopnia ciężkości urazu konieczne może być wykonanie tomografii komputerowej (TK) w celu postawienia dalszej diagnozy. Za pomocą tej metody można wykryć
w mózgu. Tomografia komputerowa wiąże się z pewnym narażeniem na promieniowanie. Dlatego w przypadku dzieci w niektórych okolicznościach można zamiast tego wykonać rezonans magnetyczny (MRI).
Łagodny uraz czaszkowo-mózgowy można ponadto wykluczyć za pomocą prostej analizy krwi. Po urazie czaszkowo-mózgowym w krótkim czasie dochodzi bowiem do wzrostu stężenia białka S-100, które jest markerem uszkodzenia mózgu.
Leczenie różni się w zależności od stopnia ciężkości urazu.
Lekki uraz czaszkowo-mózgowy nie zawsze wymaga hospitalizacji. W celu złagodzenia ewentualnych bólów głowy lekarz może przepisać środki przeciwbólowe. Również fizjoterapia oraz zabiegi z użyciem zimna i ciepła mogą złagodzić dolegliwości.
W przypadku urazu o średnim lub ciężkim stopniu nasilenia leczenie ratunkowe rozpoczyna się już na miejscu wypadku. Ciśnienie krwi i oddychanie pacjenta muszą być utrzymywane na stabilnym poziomie za wszelką cenę.
Ciężkie przypadki wymagają sztucznego oddychania, ponieważ niedobór tlenu jest jedną z najczęstszych przyczyn trwałego uszkodzenia mózgu. Jeśli uraz spowodował krwawienia zajmujące przestrzeń, w leczeniu można rozważyć również zabiegi chirurgiczne. W przeciwnym razie taki krwotok może spowodować znaczny wzrost ciśnienia śródczaszkowego.
W przypadku urazu czaszkowo-mózgowego mogą wystąpić powikłania, takie jak krwawienia lub stan śpiączki. Dlatego osoby poszkodowane muszą być monitorowane w szpitalu przez dłuższy czas.
Lekkie urazy czaszkowo-mózgowe zazwyczaj goją się bez następstw. Natomiast w przypadku ciężkiego urazu umiera nawet 40 procent pacjentów. Ponadto od 2 do 14 procent pozostaje w śpiączce, a od 10 do 30 procent zachowuje niepełnosprawność lub ograniczenia.
Obowiązuje zasada: im wcześniej uraz zostanie leczony, tym lepsze są rokowania.
