Hiperprolaktynemia: specjaliści i informacje

Hiperprolaktynemią nazywa się nadmiar hormonu prolaktyny we krwi. Hormon ten odpowiada za wzrost piersi w czasie ciąży, a także odgrywa rolę w wytwarzaniu mleka w okresie karmienia piersią. W tych okresach poziom prolaktyny jest podwyższony, co powoduje również zahamowanie owulacji. Jednak również poza okresem ciąży może dojść do patologicznego wzrostu stężenia prolaktyny we krwi. Problem ten może dotyczyć również mężczyzn. U kobiet hiperprolaktynemia często prowadzi do zaburzeń cyklu miesiączkowego, braku miesiączki oraz wydzielania mleka z piersi. U mężczyzn dochodzi do rozrostu tkanki gruczołowej piersi i spadku libido. Ostatecznie hiperprolaktynemia może prowadzić również u mężczyzn do bezpłodności.

Poniżej znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się hiperprolaktynemią.

Objawy hiperprolaktynemii

Typowe objawy u mężczyzn to

• problemy z erekcją,
• zmniejszone libido,
• powiększenie gruczołów piersiowych oraz
• zmniejszenie owłosienia łonowego i zarostu.

U kobiet hiperprolaktynemia objawia się zazwyczaj następującymi symptomami:

• zaburzenia cyklu miesiączkowego i seksualne,
• wydzielanie mleka z gruczołów piersiowych bez ciąży,
• androgenizacja („męskość”) spowodowana zmianami poziomu hormonów: zwiększone owłosienie ciała, głębszy głos, trądzikowa skóra spowodowana zwiększonym wydzielaniem sebum.

Niepłodność również należy do możliwych skutków hiperprolaktynemii. U mężczyzn nadmiar prolaktyny powoduje zmniejszenie produkcji plemników. Osoby dotknięte tą chorobą nie są jednak w stanie samodzielnie stwierdzić niepłodności. W tym celu konieczne jest wykonanie badań płodności.

Aby rozpoznać i leczyć hiperprolaktynemię, należy uważnie obserwować swoje ciało. W przypadku zmian w organizmie lub zachowaniach seksualnych należy zgłosić się do lekarza.

Przyczyny nadmiaru prolaktyny

Istnieje wiele różnych przyczyn, które mogą prowadzić do hiperprolaktynemii.

Jedną z przyczyn może być łagodny guz (gruczolak przysadki: prolaktynoma). Prolaktyna jest wytwarzana w przednim płacie przysadki mózgowej. Jeśli w przysadce pojawi się łagodny guz, może dojść do nadprodukcji i zwiększonego wydzielania tego hormonu.

Często również leki mogą zwiększać produkcję prolaktyny. Niektóre leki wpływają na działanie dopaminy, która pełni rolę regulatora prolaktyny. Należą do nich niektóre

• neuroleptyki,
• leki przeciwdepresyjne,
• estrogen,
• niektóre leki obniżające ciśnienie krwi,
• leki przeciwbólowe zawierające substancje podobne do morfiny oraz
• leki przeciwdrgawkowe z grupy antagonistów dopaminy.

Przysadka mózgowa wytwarza i reguluje poziom hormonu prolaktyny. W przypadku zaburzeń może dojść do nadmiaru prolaktyny © bilderzwerg | AdobeStock

W rzadkich przypadkach przyczyną hiperprolaktynemii może być również wypadek lub upadek. W wyniku urazu trzon przysadki może ulec uszkodzeniu lub zerwaniu. Wówczas dopamina nie może dotrzeć do przysadki, co powoduje zaburzenia produkcji prolaktyny.

Również

• niedoczynność tarczycy,
• niewydolność nerek lub
• niewydolność wątroby

mogą powodować hiperprolaktynemię.

Diagnoza hiperprolaktynemii

W przypadku podejrzenia hiperprolaktynemii określa się poziom hormonów we krwi. Jeśli stężenie prolaktyny jest podwyższone, mamy do czynienia z hiperprolaktynemią. Wówczas należy ustalić przyczynę podwyższonego stężenia.

Za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI) lekarze sprawdzają, czy

• guz w przednim płacie przysadki mózgowej, czy
• zmiany w trzonie przysadki

. Odpowiednie badania

• nerki,
• wątroby i
• tarczycy

mogą wykryć nieprawidłowe funkcjonowanie tych narządów.

Lekarz może rozpoznać przyczyny farmakologiczne na podstawie dokumentacji medycznej pacjenta.

Leczenie hiperprolaktynemii

Gdy przyczyna hiperprolaktynemii zostanie wyjaśniona, lekarze mogą ją celowo leczyć.

Jeśli hiperprolaktynemię wywołuje określony lek, należy zmniejszyć jego dawkę. Alternatywnie może istnieć również preparat zastępczy.

W przypadku prolaktynoma stosuje się

• radioterapię,
• leki lub
• zabieg chirurgiczny

.

Wszystkie te metody mają zalety i wady, a wybór podejścia zależy od indywidualnego przypadku. Większe guzy, które już uciskają nerw wzrokowy, są zazwyczaj usuwane chirurgicznie. Natomiast mniejsze prolaktynomy można leczyć farmakologicznie lub poddać radioterapii.