Wątroba znajduje się głównie w prawej górnej części brzucha, na wysokości łuku żebrowego. Tuż nad nią znajduje się przepona. Spód wątroby jest zrośnięty z przeponą i porusza się w górę i w dół w rytmie oddechu. Do układu wątroby należy również gruszkowaty pęcherzyk żółciowy. Jest on połączony z wątrobą przewodem żółciowym.
Położenie wątroby © Sebastian Kaulitzki / Fotolia
Wątroba składa się z dwóch dużych płatów: lewego i prawego. Lewy płat sięga do lewej górnej części brzucha. Oprócz tego istnieją jeszcze dwa mniejsze segmenty wątroby. Ludzka wątroba waży około półtora do dwóch kilogramów.
Więzadła wątrobowe zapewniają narządowi niezbędne podparcie w jamie brzusznej; poprzez więzadła wątroba jest zrośnięta z powłoką brzuszną.
Przewód żółciowy łączy wątrobę z gruszkowatym pęcherzykiem żółciowym. Żyła wrotna prowadzi z wątroby do jelita grubego. W razie problemów można zwrócić się do specjalistów z zakresu hepatologii.
Wątroba odpowiada przede wszystkim za metabolizm cukrów, tłuszczów i białek. Jelito grube pobiera glukozę z treści pokarmowej i przekazuje ją do wątroby poprzez żyłę wrotną. Wątroba dba o to, aby poziom cukru we krwi pozostawał na zdrowym poziomie.
Jeśli poziom glukozy we krwi jest zbyt wysoki, wątroba magazynuje cukier w postaci glikogenu. Gdy poziom jest zbyt niski, przekształca glikogen z powrotem w glukozę i udostępnia ją organizmowi. Procesy te regulują hormony: insulina i glukagon.
Wątroba metabolizuje tłuszcze do kwasów tłuszczowych i cholesterolu. Dostarcza organizmowi prawie wszystkie potrzebne białka. Należą do nich na przykład immunoglobuliny.
Ponadto wątroba wytwarza żółć. Pęcherzyk żółciowy jest narządem pustym i pełni funkcję magazynu żółci. Wątroba rozkłada również toksyny i pozostałości leków. Specjaliści zajmują się wyzwaniami związanymi z metabolizmem oraz jego chorobami.
Wątroba ma ogromną zdolność regeneracji. W razie potrzeby, na przykład po urazie, tworzy nowe komórki wątrobowe. Żaden inny organ ludzki nie jest w stanie odnowić się w takim samym stopniu.
Mimo to istnieje kilka chorób, które wymagają leczenia.
Najczęściej występują następujące schorzenia:
Marskość wątroby
W medycynie marskość wątroby jest kodowana zgodnie z wytycznymi ICD-10 Światowej Organizacji Zdrowia pod numerem K74. Termin „marskość” wywodzi się od greckiego słowa kirros i oznacza „żółty”. Innym określeniem jest „zwłóknienie wątroby”.
Najbardziej charakterystycznym objawem tej choroby jest żółtaczka. Skóra i oczy przybierają żółtawy odcień.
Marskość wątroby rozwija się przez wiele lat, a nawet dziesięcioleci i jest uważana za końcowy etap wszystkich przewlekłych chorób wątroby. W tej fazie wątroba nie jest już w stanie się odnowić. Najczęściej proces ten wywołuje nadmierne spożywanie alkoholu lub zapalenie wątroby.
Stłuszczenie wątroby
Stłuszczenie wątroby jest bardziej powszechne niż marskość wątroby. W klasyfikacji ICD-10 kod K70.0 oznacza alkoholowe stłuszczenie wątroby, a K76.0 – odwracalne złogi tłuszczu.
Choroba ma następujące przyczyny:
Rak wątroby
Nowotwór wątroby to złośliwa choroba komórek wątroby. W ciągu ostatnich trzydziestu lat liczba nowych zachorowań w zachodnich krajach uprzemysłowionych podwoiła się. Liczby te są związane z rosnącą średnią długością życia: średnio pacjent ma 70 lat.
Za czynniki wywołujące raka komórek wątroby uważa się marskość wątroby i przewlekłe zapalenie wątroby. Osoby dotknięte tą chorobą zazwyczaj nie zauważają guza w początkowej fazie. Pierwsze objawy, takie jak dolegliwości w górnej części brzucha lub utrata masy ciała, pojawiają się dopiero w miarę postępu choroby. Tutaj znajdziesz specjalistów zajmujących się rakiem wątroby.
Zapalenie wątroby
Zapalenie wątroby jest najczęściej wywoływane przez wirusy. Mogą to być wirusy zapalenia wątroby lub infekcja towarzysząca w przebiegu mononukleozy zakaźnej. Również nadużywanie alkoholu oraz zaburzenia metabolizmu cukrów i tłuszczów w przypadku otyłości odgrywają pewną rolę. W pojedynczych przypadkach zapalenie wątroby występuje jako choroba autoimmunologiczna.
Osoby dotknięte tą chorobą czują się zmęczone, mają słaby apetyt i zauważają zażółcenie skóry.
Na początku badania przeprowadza się wywiad. Lekarz pyta pacjenta między innymi o dolegliwości, warunki życia i przyjmowane leki.
Następnie wykonuje się badanie krwi. Na podstawie wyników badań czynnościowych wątroby lekarz wyciąga wnioski dotyczące możliwych chorób. Najważniejsze wskazówki dają mu wyniki tych czterech enzymów wątrobowych lub transaminaz:
- GOT (transaminaza glutaminowo-szczawiooctowa)
- GPT (transaminaza glutaminowo-pirogronianowa)
- Gamma-GT (transaminaza gamma-glutamylowa)
Zapalenie wątroby wiąże się z podwyższonym poziomem bilirubiny. Badanie laboratoryjne obejmuje test na obecność przeciwciał w celu zidentyfikowania patogenu.
Następnie lekarz może obejrzeć wątrobę za pomocą sonografii (badania ultrasonograficznego) lub rezonansu magnetycznego (MRT). Dzięki tym metodom lekarz może postawić diagnozę stłuszczenia wątroby i marskości wątroby. Rozpoznaje również nowotwór.
Pobranie komórek (biopsja) pomaga określić rodzaj nowotworu. Lekarz bada krew pacjenta pod kątem markerów nowotworowych.
W terapii stłuszczenia wątroby lekarz koncentruje się na czynnikach wywołujących chorobę. W planie leczenia może zatem znaleźć się zmiana diety lub odstawienie alkoholu i leków.
Raka wątroby lekarze zazwyczaj leczą za pomocą radioterapii, chemioterapii lub operacji wątroby.
Wirusowe zapalenie wątroby często ustępuje samoistnie. Konieczna jest jednak regularna kontrola lekarska.
W przypadku poważnych uszkodzeń wątroby, na przykład marskości, przeszczep wątroby jest ostatnią szansą na uratowanie pacjenta.
Funkcja wątroby obejmuje kluczowe procesy metaboliczne i pokazuje, jak wszechstronnie działa ten organ. Budowa wątroby wraz z jej segmentami jest otoczona torebką z tkanki łącznej, co zapewnia przejrzystą strukturę ludzkiej wątroby. Wątroba znajduje się bezpośrednio pod przeponą i leży głównie w prawej górnej części brzucha, sięgając jednocześnie do lewej górnej części brzucha. Ludzka wątroba waży około jednego do dwóch kilogramów i jest największym gruczołem, a jednocześnie największym organem metabolicznym w organizmie.
Wątroba jest zaopatrywana w krew bogatą w tlen poprzez żyłę wrotną, a sama transportuje i przetwarza wiele substancji. W ten sposób wątroba magazynuje energię, ponieważ gromadzi między innymi składniki odżywcze, a jednocześnie rozkłada szkodliwe substancje i pełni funkcje niezbędne do życia. Wątroba wytwarza codziennie litry żółci i przekazuje ją przez przewód żółciowy do dwunastnicy. Ponadto wątroba wchłania glukozę, ponieważ reguluje poziom cukru we krwi, co znajduje również odzwierciedlenie w wynikach badań wątroby.
Sygnały ostrzegawcze wątroby mają znaczenie kliniczne, ponieważ zdrowa wątroba ma kluczowe znaczenie, a choroby wątroby odgrywają dużą rolę w medycynie wewnętrznej. Spód wątroby pokazuje jej bliskie położenie względem innych narządów, ponieważ wątroba jest ściśle powiązana z otaczającymi ją strukturami. W przypadku ciężkich chorób można chirurgicznie usunąć część wątroby lub całą wątrobę, jednak zdolność do regeneracji pokazuje, jak elastyczna jest funkcja wątroby. Ogólnie rzecz biorąc, wątroba jest niezbędnym organem, którego znaczenie wykracza daleko poza trawienie.
Jaka jest funkcja wątroby?
Funkcją wątroby jest regulacja metabolizmu, przetwarzanie składników odżywczych i rozkładanie szkodliwych substancji. Ponadto wątroba wytwarza żółć i magazynuje ważne substancje, takie jak glikogen i witaminy.
Gdzie w organizmie znajduje się wątroba?
Wątroba znajduje się w prawej górnej części brzucha, poniżej przepony. Niewielka część wątroby sięga do lewej górnej części brzucha.
Jakie choroby mogą dotykać wątroby?
Typowe choroby wątroby to stłuszczenie wątroby, marskość wątroby i inne formy chorób tego narządu. Mogą one wynikać ze spożywania alkoholu lub zaburzeń metabolicznych.
Jaka jest budowa anatomiczna wątroby?
Anatomia wątroby obejmuje kilka płatów, zrazików i komórek wątrobowych. Naczynia krwionośne, takie jak żyła wrotna i tętnica wątrobowa, zaopatrują wątrobę w krew.
Dlaczego wątroba jest tak ważna?
Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie, ponieważ przetwarza składniki odżywcze, wytwarza żółć i reguluje poziom cukru we krwi. Bez funkcji wątroby organizm ludzki nie byłby w stanie funkcjonować.
