Tłuszcze są zazwyczaj transportowane we krwi i dostarczają organizmowi energii. Ponadto, jako składniki lipoprotein, pełnią one wiele innych funkcji.
Lekarze mówią o zaburzeniu metabolizmu tłuszczów, gdy poziom tłuszczów we krwi jest stale podwyższony. W tym przypadku transport za pośrednictwem lipoprotein jest zaburzony, co powoduje wzrost poziomu cholesterolu, trójglicerydów i cholesterolu LDL. Ta hiperlipidemia prowadzi do odkładania się złogów w naczyniach krwionośnych i sprzyja miażdżycy, chorobom sercowo-naczyniowym, takim jak nadciśnienie, zawał serca i udary mózgu.
Podczas gdy cholesterol HDL usuwa nadmiar cholesterolu z wątroby, nadmiar LDL i VLDL zwiększa ryzyko powstawania blaszek miażdżycowych i zwężeń naczyń.
Zaburzenia metabolizmu tłuszczów są zatem uważane za istotny czynnik ryzyka poważnych chorób układu sercowo-naczyniowego.
Zaburzenia metabolizmu tłuszczów początkowo często nie powodują żadnych dolegliwości.
W miarę postępu choroby mogą powodować zaburzenia czucia w kończynach, na przykład mrowienie, a nawet drętwienie. Te zaburzenia czucia są wynikiem problemów z krążeniem spowodowanych zwężeniem naczyń krwionośnych.
Najczęściej dotyczy to:
- opuszki palców rąk lub stóp
- kończyny lub
- skóra
Wysoki poziom lipidów we krwi objawia się również zmianami w wyglądzie skóry.
Mogą to być na przykład pomarańczowe guzki na:
- plecach
- klatce piersiowej
- ramionach lub
- w okolicy pośladków
Również żółtawo-białe pierścienie w oczach są objawem zbyt wysokiego poziomu lipidów we krwi lub mogą wskazywać na choroby wątroby.
Nieleczone zaburzenia zwiększają ryzyko miażdżycy, zawału serca i udaru mózgu. Dlatego osoby, które często cierpią na zaburzenia krążenia lub zmiany skórne, powinny poddać się badaniu poziomu cholesterolu i trójglicerydów u lekarza.
Lekarze dzielą zaburzenia metabolizmu lipidów na pierwotne i wtórne.
Pierwotne zaburzenia metabolizmu lipidów powstają samodzielnie, na przykład z powodu predyspozycji genetycznych lub niezdrowego trybu życia. Prowadzą one do trwałego podwyższenia poziomu cholesterolu, trójglicerydów i lipoprotein.
Warianty wtórne pojawiają się w wyniku wcześniejszych chorób, w tym:
Jeśli za wystąpienie zaburzeń metabolizmu tłuszczów odpowiedzialna jest wcześniejsza choroba, zaburzenie to ustępuje po odpowiednim leczeniu choroby wywołującej.
Pierwotne zaburzenia metabolizmu tłuszczów można podzielić w następujący sposób:
- Typ I: podwyższony poziom trójglicerydów we krwi (lipidów). Powstawanie guzków na plecach i klatce piersiowej, na ramionach i w okolicy pośladków. Zawroty głowy, bóle głowy, powiększenie wątroby i śledziony; niewielkie ryzyko miażdżycy (odkładania się tłuszczu)
- Typ II: podwyższony poziom cholesterolu LDL i HDL (HDL – lipoproteiny o wysokiej gęstości), LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości) oraz VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości). Guzki w miejscach przyczepu ścięgien. Oko dotknięte mętnym pierścieniem; bardzo wysokie ryzyko miażdżycy
- Typ III: podwyższony poziom cholesterolu i trójglicerydów. Tworzenie się guzków w wyniku nagromadzenia tłuszczu podskórnego; wysokie ryzyko miażdżycy
- Typ IV: podwyższony poziom trójglicerydów. Guzki w różnych miejscach ciała; dziedziczne; wysokie ryzyko miażdżycy
- Typ V: powstaje zarówno w wyniku dziedziczenia genetycznego, jak i niezdrowego trybu życia; niskie ryzyko miażdżycy
Wiele zaburzeń metabolicznych nie wynika z uwarunkowań genetycznych, ale z niezdrowego trybu życia. Nadwaga, brak ruchu, cukrzyca typu 2, nadmierne spożycie alkoholu i nadciśnienie tętnicze.
Również dieta bogata w tłuszcze nasycone, napoje gazowane i fast foody może podwyższać poziom cholesterolu i cholesterolu LDL.
Aby obniżyć te wartości i zapobiegać chorobom, warto stosować zbilansowaną dietę z nienasyconymi kwasami tłuszczowymi, regularnie ćwiczyć oraz unikać alkoholu i nikotyny.
Zdrowe odżywianie jest dobre dla organizmu © Syda Productions | AdobeStock
Podwyższony poziom lipidów we krwi rzadko objawia się bezpośrednio odpowiednimi symptomami. Uszkodzenie ścianek naczyń krwionośnych, a tym samym krążenia krwi, postępuje raczej stopniowo. Osoby dotknięte tą chorobą początkowo nie odczuwają ograniczeń i nie zauważają pogorszenia swojego ogólnego stanu zdrowia.
Z tego powodu zaleca się regularne badania poziomu lipidów we krwi od 35. roku życia, aby wykryć ewentualną chorobę.
W przypadku podwyższonego poziomu lipidów we krwi lekarze muszą następnie przeanalizować metabolizm lipidów, aby określić rodzaj występującego zaburzenia. Następnie mogą opracować plan leczenia.
Leczenie koncentruje się na zmianie stylu życia. Lekarze zalecają ograniczenie spożycia kwasów tłuszczowych nasyconych oraz bardzo umiarkowane spożywanie alkoholu. W wielu przypadkach pacjenci muszą całkowicie zrezygnować z alkoholu, aby osiągnąć trwałe efekty.
Ponadto pacjent powinien ograniczyć spożycie węglowodanów, takich jak cukier. Zapewnić to może wyłącznie zdecydowana i zdyscyplinowana zmiana nawyków żywieniowych.
Kolejnymi ważnymi elementami są regularne uprawianie sportu i wystarczająca ilość ruchu w codziennym życiu. Aktywność fizyczna pobudza krążenie krwi. Zapewnia to lepszy transport składników odżywczych przenoszonych przez krew, a więc również kwasów tłuszczowych.
Ponadto ilość szkodliwych tłuszczów lub lipidów można zmniejszyć poprzez przyjmowanie leków.
Do szkodliwych tłuszczów zaliczają się:
- cholesterol LDL
- cholesterol VLDL oraz
- triglicerydy
W przypadku wtórnych zaburzeń metabolizmu tłuszczów lekarz musi leczyć chorobę podstawową.
Ruch i sport pomagają organizmowi utrzymać zdrowy metabolizm © Dmytro Panchenko | AdobeStock
Często powikłania związane z metabolizmem lipidów w znacznym stopniu ustępują, gdy objawy choroby podstawowej ulegają poprawie.
Im wcześniej lekarze zauważą wysokie stężenie lipidów we krwi, tym lepsze są rokowania. Jeśli naczynia krwionośne są już zwężone, bardzo ważne są regularne wizyty kontrolne u lekarza.
Czym są zaburzenia metabolizmu tłuszczów i jak do nich dochodzi?
Zaburzenia metabolizmu lipidów (zwane również hiperlipidemią lub hiperlipoproteinemią) powstają, gdy poziom tłuszczów we krwi (cholesterolu, trójglicerydów lub lipoprotein) jest stale podwyższony. Przyczyny są uwarunkowane genetycznie, nadwagą, cukrzycą typu 2, chorobami wątroby lub niezdrowym stylem życia z brakiem ruchu i dietą bogatą w tłuszcze.
Jak leczyć lub zmniejszyć zaburzenia metabolizmu tłuszczów?
Leczenie zaburzeń metabolizmu lipidów opiera się przede wszystkim na zmianie stylu życia. Kluczowe znaczenie ma zbilansowana dieta zawierająca nienasycone kwasy tłuszczowe, większa aktywność fizyczna oraz obniżenie poziomu cholesterolu LDL (lipoprotein o niskiej gęstości). Jeśli jednak wartości pozostają znacznie podwyższone, stosuje się leczenie farmakologiczne w celu ustabilizowania poziomu LDL, VLDL i cholesterolu całkowitego oraz zapobiegania ryzyku chorób sercowo-naczyniowych.
Jakie mogą być konsekwencje nieleczonego zaburzenia metabolizmu tłuszczów?
Jeśli zaburzenie pozostaje nieleczone, tłuszcze lub blaszki odkładają się w tętnicach, co grozi miażdżycą, udarem mózgu, zawałem serca i zwapnieniem tętnic.
Dzięki wczesnej diagnozie i ukierunkowanej terapii można skutecznie obniżyć podwyższone wartości i długoterminowo ustabilizować metabolizm.
