PICSI | Lekarze, kliniki i informacje o leczeniu

Zabieg ten służy selekcji plemników, które osiągnęły określony stopień dojrzałości. Jest to rozszerzenie klasycznej metody ICSI: w standardowej metodzie embriolog pod mikroskopem wstrzykuje pojedynczy plemnik bezpośrednio do komórki jajowej. Rozszerzenie to uzupełnia ten proces o dodatkowy etap selekcji: do zabiegu kwalifikują się wyłącznie plemniki o odpowiednim stopniu dojrzałości.

Termin „fizjologiczny” oznacza, że selekcja opiera się na naturalnym procesie. Podczas naturalnego zapłodnienia tylko niewielka część plemników dociera do komórki jajowej. Jest ona otoczona powłoką, tzw. strefą przezroczystą (zona pellucida), której istotnym składnikiem jest kwas hialuronowy. Tylko dojrzałe plemniki posiadają na główce receptor, za pomocą którego wiążą kwas hialuronowy. Dzięki temu każdy plemnik może przebić się przez powłokę i dotrzeć do komórki jajowej. Procedura ta przenosi tę zasadę do warunków laboratoryjnych.

Dojrzałości plemników nie da się jednoznacznie określić na podstawie wyglądu. Ruchliwość i morfologia są przy selekcji równie ważne jak stopień dojrzałości. Plemnik musi ponadto być ruchliwy, aby znaleźć drogę do komórki jajowej. Celem diagnostyki laboratoryjnej jest rozpoznanie plemników odpowiednich do zapłodnienia. Dlatego laboratoria stosują naczynia ze specjalną powłoką, do której przylegają dojrzałe plemniki.

Jeśli pragnienie posiadania dziecka pozostaje niespełnione, przyczyną może być jakość plemników. Kształt i ruchliwość plemników są przy ich wyborze równie ważne jak stopień dojrzałości.

Fizjologiczna intracytoplazmatyczna iniekcja plemników stanowi rozszerzenie metody intracytoplazmatycznej iniekcji plemników (ICSI). W przypadku ICSI lekarze wstrzykują plemniki bezpośrednio do komórek jajowych.

Przebieg metody PICSI różni się od standardowego postępowania jedynie pod względem selekcji plemników. Najpierw laboratorium pobiera próbkę nasienia i przygotowuje ją. Następnie embriolodzy umieszczają przygotowane plemniki na szalce z obszarami pokrytymi hialuronianem. Pod mikroskopem można zaobserwować, że przyczepiają się wyłącznie dojrzałe plemniki. Przyczepienie się do hialuronianu jest przy tym oznaką dojrzałości.

Z grupy plemników, które się przyczepiły, embriolog może wybrać najlepsze. Każdy plemnik, który mocno przylega do powierzchni, kwalifikuje się do zabiegu. Laboratorium pobiera plemnik i wprowadza go do cytoplazmy za pomocą mikromanipulacji. Następnie następuje iniekcja do komórki jajowej. Następnego dnia embriolodzy sprawdzają, czy doszło do zapłodnienia komórki jajowej. Jeśli z komórki jajowej rozwija się zarodek, kontynuują jego hodowlę w inkubatorze. Zazwyczaj lekarze przenoszą następnie jeden lub dwa zarodki do macicy. Teraz wszystko zależy od zagnieżdżenia się zarodka.

Zasadniczo istnieje kilka metod stosowanych w medycynie reprodukcyjnej. Różnią się one sposobem i miejscem spotkania plemników z komórkami jajowymi – w probówce lub w organizmie człowieka. W przypadku zapłodnienia in vitro (IVF) komórki jajowe i plemniki spotykają się w szalce, a do połączenia dochodzi w sposób naturalny. Podczas inseminacji lekarze wprowadzają przygotowane plemniki do macicy kobiety. Do połączenia dochodzi wówczas w jajowodzie.

Kriokonserwacja: gdy za pierwszym razem się nie uda

Ponieważ ciąża nie zawsze pojawia się przy pierwszej próbie sztucznego zapłodnienia lub gdy para pragnie mieć kolejne dziecko, istnieje możliwość zamrożenia nadwyżkowych, zapłodnionych komórek jajowych.

Dzięki temu można uniknąć kolejnej stymulacji i pobrania komórek jajowych (punkcji pęcherzyków jajnikowych). Metoda ta nazywa się kriokonserwacją.

Jest ona odpowiednia nie tylko dla par pragnących mieć dziecko, ale także dla młodych kobiet, które chcą zachować swoje komórki jajowe na później. W tym przypadku mówi się o „social freezing”.

Kriokonserwacja jest również odpowiednia dla mężczyzn, którzy mają przed sobą terapię uszkadzającą komórki rozrodcze (chemioterapię). Mogą oni stworzyć „rezerwę” na wszelki wypadek, gdyby zdecydowali się na sterylizację.

Terapia hormonalna

Terapia hormonalna stosowana podczas sztucznego zapłodnienia umożliwia dojrzewanie kilku pęcherzyków jajnikowych w jednym cyklu oraz kontrolowaną owulację. Do stosowanych leków należą hormon folikulotropowy (FSH) oraz ludzka gonadotropina menopauzalna (HMG). Podczas punkcji pęcherzyków jajnikowych lekarze pobierają następnie dojrzałe komórki jajowe. Zabieg przeprowadza się w centrum leczenia niepłodności. Stymulacja może powodować dolegliwości, takie jak wzdęcia lub wahania nastroju. Rzadko dochodzi do nadmiernej stymulacji jajników, która wymaga nadzoru lekarskiego.

Pary nie powinny również lekceważyć obciążenia psychicznego związanego z leczeniem niepłodności.

W przypadku IVF i metody ICSI publiczne kasy chorych pokrywają, pod pewnymi warunkami, co najmniej połowę kosztów leczenia par małżeńskich. Pary ponoszą część kosztów z własnej kieszeni, a badania wstępne zazwyczaj opłacają samodzielnie.

Koszty leczenia metodą PICSI zazwyczaj nie są pokrywane przez kasy chorych, ponieważ jest to zabieg dodatkowy.

Dlatego należy wcześniej ustalić koszty z placówką prowadzącą leczenie i poprosić o pisemny kosztorys.

W przypadku obniżonej jakości i/lub stężenia plemników lekarze stosują metodę ICSI. Polega ona na bezpośrednim wprowadzeniu plemnika do komórki jajowej za pomocą mikromanipulacji.

IMSI (intracytoplazmatyczna iniekcja plemników wyselekcjonowanych morfologicznie) stanowi rozszerzenie standardowej metody ICSI, w ramach której eksperci przeprowadzają wcześniejsze badanie plemników. Dzięki silnemu powiększeniu mogą oni wybrać do zabiegu plemniki o prawidłowym kształcie, pozbawione wakuoli (pustych przestrzeni wypełnionych płynem). W wariancie opartym na kwasie hialuronowym wybiera się plemnik, który jest odpowiedni pod względem stopnia dojrzałości.

Metoda PICSI (fizjologiczna wewnątrzkomórkowa iniekcja plemników) stanowi rozszerzenie metody ICSI. W tym przypadku specjaliści mogą celowo wybierać dojrzałe plemniki. Procedura ta nie ocenia wyglądu, lecz stopień dojrzałości plemnika. Wiązanie z kwasem hialuronowym jest uważane za oznakę mniejszej liczby uszkodzeń DNA. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko wykorzystania plemników z nieprawidłową liczbą chromosomów, jednak nie można go całkowicie wykluczyć.

Za potencjalną zaletę uważa się częstsze wykorzystywanie plemników o nienaruszonym materiale genetycznym. Parmegiani i in. opisali, że selekcja z wykorzystaniem kwasu hialuronowego faworyzuje plemniki bez fragmentacji DNA i może poprawić jakość zarodków. W mniejszych badaniach odnotowuje się również wyższe wskaźniki zapłodnienia. Analizy wyników kilku badań wskazują ponadto na niższy odsetek poronień.

Tym potencjalnym korzyściom przeciwstawia się ograniczona liczba badań. Duże randomizowane badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii (HABSelect), obejmujące pary z 16 ośrodków wspomaganego rozrodu, nie wykazało istotnie wyższego wskaźnika urodzeń żywych (27,4% w porównaniu z 25,2%). Wskaźnik poronień był jednak niższy w grupie, w której zastosowano selekcję opartą na hialuronianie (4,3% w porównaniu z 7,0% wśród leczonych par). Jak dotąd nie udało się również jednoznacznie wykazać wyższego wskaźnika ciąż.

Brytyjski organ nadzorczy HFEA ocenia, że na podstawie aktualnego stanu badań korzyści dla szansy na dziecko nie zostały udowodnione. Również randomizowane badanie z 2025 roku wykazało, że selekcja oparta na kwasie hialuronowym nie zwiększa odsetka urodzeń żywych. Jak dotąd nie ma dowodów na dodatkowe szkody wynikające z tej procedury.

Ponadto wiele wcześniejszych badań miało niewielką skalę i różniło się pod względem struktury oraz doboru uczestników. Pary powinny zatem realistycznie oceniać potencjalne korzyści i nie polegać wyłącznie na pojedynczych pozytywnych wynikach.

Metoda ta jest wskazana przede wszystkim dla par, u których kilka cykli leczenia nie zakończyło się ciążą, u których wielokrotnie dochodziło do poronień lub u których badanie nasienia wykazuje nieprawidłowości.

W niektórych badaniach korzyści odniosły przede wszystkim pary, u których plemniki wiązały się z powłoką w niewielkim stopniu. To, czy w konkretnym przypadku zabieg ma sens, pary powinny ustalić wspólnie z lekarzami prowadzącymi. Ważne jest szczere poinformowanie. Zabieg ten nie jest standardową procedurą, a sukcesu nie da się zagwarantować.

Leczenie niepłodności powinno być powierzone doświadczonym specjalistom. Na tej stronie znajdą Państwo sprawdzonych lekarzy i kliniki specjalizujące się w medycynie reprodukcyjnej. Wybierając placówkę, należy zwrócić uwagę na doświadczenie zespołu, przejrzyste informacje na temat korzyści i kosztów oraz doradztwo uwzględniające również alternatywne rozwiązania. Podczas pierwszej konsultacji proszę otwarcie porozmawiać o korzyściach, ograniczeniach i kosztach zabiegów uzupełniających. Jeśli nie mają Państwo pewności, czy dany zabieg uzupełniający jest dla Państwa odpowiedni, pomocna może być druga opinia lekarska.

Jak wysoki jest wskaźnik powodzenia metody PICSI?

Wiarygodne dane dotyczące konkretnie tej metody są ograniczone. W brytyjskim badaniu HABSelect metoda ta nie poprawiła znacząco wskaźnika żywych urodzeń w porównaniu ze standardowym leczeniem. Dane z poszczególnych ośrodków nie dają się w prosty sposób uogólnić. Dlatego rzetelna konsultacja podaje przedziały wartości zamiast składania obietnic.

Co wpływa na wskaźnik skuteczności metody PICSI?

Największy wpływ ma wiek kobiety, ponieważ liczba i jakość komórek jajowych zmniejsza się wraz z upływem lat. Wiek mężczyzny odgrywa mniejszą, ale zauważalną rolę.

Czy metoda PICSI może zmniejszyć liczbę poronień?

Być może. W badaniu HABSelect odsetek poronień w grupie, w której zastosowano selekcję opartą na kwasie hialuronowym, był znacznie niższy. Nie miało to jednak znaczącego wpływu na odsetek żywych urodzeń. Każda kobieta, która doświadczyła poronienia, powinna zasięgnąć porady lekarza w celu ustalenia przyczyn, niezależnie od stosowania tej metody.

Czy metoda PICSI wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wad rozwojowych?

Po zabiegu ICSI ryzyko wad rozwojowych jest nieznacznie wyższe w porównaniu z naturalnym poczęciem. Nie ustalono ostatecznie, czy selekcja oparta na kwasie hialuronowym ma na to wpływ. Indywidualne ryzyko należy omówić z lekarzem.