Radykalna orchiektomia, zwana również ablacją jądra, oznacza chirurgiczne usunięcie jądra. Zabieg ten stanowi niezbędną metodę leczenia różnych schorzeń jąder, takich jak na przykład rak jądra.
Więcej informacji na temat radykalnej orchiektomii, różnych technik operacyjnych i ich skutków można znaleźć poniżej.
W przypadku radykalnej orchiektomii jądra, które występują w parach, usuwa się albo z jednej strony (jednostronnie), albo z obu stron (obustronnie).
Ta chirurgiczna forma kastracji prowadzi do trwałej bezpłodności (zwanej również „nieodwracalną bezpłodnością”). Osoba dotknięta tym zabiegiem może jednak wcześniej zamrozić nasienie (kriokonserwacja). Dzięki temu może ona w przyszłości zrealizować swoje pragnienie posiadania potomstwa poprzez sztuczne zapłodnienie.
Tkanka rozrodcza jąder wytwarza największą część hormonu płciowego testosteronu. Po radykalnej orchiektomii poziom testosteronu spada zatem nawet o 90 procent do wartości poniżej 50 ng/dl w surowicy. W przypadku obustronnej orchiektomii pacjent musi zatem trwale stosować terapię zastępczą testosteronem.
Usunięte chirurgicznie jądro można w razie potrzeby zastąpić implantem.
Orchiectomia jest zazwyczaj wykonywana w następujących przypadkach:
Podczas orchiectomii jądra są usuwane całkowicie lub częściowo © Henrie / Fotolia
Ogólnie rzecz biorąc, dostępne są trzy formy orchiectomii. Lekarz wybiera technikę operacyjną w zależności od indywidualnego przypadku. Szczegółowo procedury orchiectomii różnią się pod względem dostępu operacyjnego do tkanki jądra oraz zakresu usuwanej tkanki:
Wskazaniami do wykonania prostej orchiektomii są
Obejmuje to w szczególności
W przypadku prostej orchiektomii chirurg wykonuje niewielkie nacięcie w środkowej części moszny (skrotum). Warstwa po warstwie przecina znajdujące się pod spodem powłoki jądra. Następnie usuwa jądra i część powrózka nasiennego, po czym zszywa mosznę i miejsce dostępu.
Na życzenie pacjenta już podczas operacji można wszczepić implanty jąder. Dzięki temu moszna zachowuje wygląd, jakby jądra nadal tam były.
Orchiektomia podtorebkowa (terapia pozbawienia hormonów) jest wykonywana przede wszystkim w przypadku raka prostaty. Stanowi ona alternatywę dla leczenia farmakologicznego.
W prawie wszystkich przypadkach raka prostaty komórki nowotworowe potrzebują do wzrostu męskich hormonów płciowych. Są to tzw. androgeny, takie jak testosteron. Jeśli w wyniku leczenia brakuje tych hormonów płciowych, guz nie może już rosnąć tak szybko. Spowalnia to postęp choroby nowotworowej.
Odbywa się to albo
Orchiectomia podtorebkowa przypomina zwykłą orchiectomię. Jednak w tym przypadku nie usuwa się całego jądra, a jedynie otaczającą je tkankę gruczołową. Ma to tę zaletę, że
zostają zachowane. Dzięki tej metodzie wygląd jądra i jego dotyk nie ulegają znaczącej zmianie. Pacjent nie potrzebuje więc implantu.
Zabieg można zasadniczo wykonać ambulatoryjnie. Najpierw wykonuje się niewielkie nacięcie skóry w mosznie (nacięcie mosznowe) i otwiera powłoki jądra. Następnie chirurg ostrożnie odsuwają miąższ jądra (tkankę zarodkową) od wewnętrznej strony torebki jądrowej za pomocą małego tamponu na trzonku lub palca. Teraz odcinają tkankę zarodkową, która jest nadal przymocowana do linii środkowej, za pomocą elektrokautera.
Na koniec przeprowadza się staranne zatamowanie krwawienia, a chirurg zszywa torebkę jądrową i mosznę.
_CRUK_141.svg#/media/File:Diagram_showing_how_the_testicle_is_removed_(orchidectomy)_CRUK_141.svg)
Usunięcie jądra poprzez nacięcie w pachwinie (orkiektomia pachwinowa). W tym przypadku przecina się powrózek nasienny i usuwa jądro © Cancer Research UK / Wikimedia Commons
Orchiektomia pachwinowa jest stosowana w przypadku raka jądra i polega na usunięciu jądra przez pachwinę (łac. inguinalis). Dzięki temu dostępowi można wcześnie sprawdzić naczynia limfatyczne i krwionośne jądra, unikając jednocześnie uszkodzenia moszny. Również protezę jądra można wprowadzić przez dostęp pachwinowy stosunkowo łatwo i bez większych komplikacji.
Rak jądra dotyka głównie młodych mężczyzn w wieku od 20 do 40 lat. Często to sami pacjenci, wyczuwając powiększenie jądra, stawiają wstępną diagnozę. Można ją potwierdzić poprzez dalsze badania lekarskie. Mogą to być na przykład badanie ultrasonograficzne lub analiza markerów we krwi.
W przypadku wyniku sugerującego raka jądro jest operacyjnie odsłaniane przez pachwinę. Po szybkiej analizie histopatologicznej jest ono odpowiednio leczone.
W tej technice operacyjnej chirurg najpierw wykonuje nacięcie w pachwinie. W ten sposób odsłania naczynia krwionośne zasilające jądro oraz powrózek nasienny i podwiązuje je.
W kolejnym kroku jądro jest wyjmowane z moszny, a tkanka podejrzana o nowotwór jest usuwana z zachowaniem narządu. Tkanka jest następnie przekazywana patologowi do oceny histopatologicznej (szybka diagnostyka).
Jeśli wynik jest łagodny, jądro zostaje ponownie umieszczone w mosznie (repozycja jądra). W przypadku nowotworu złośliwego dotknięte jądro jest chirurgicznie usuwane (radikalna orchiectomia).
