Wkłady i wypełnienia to sprawdzone metody trwałego uzupełniania ubytków w zębach. W zależności od wielkości ubytku stosuje się klasyczne wypełnienia, wysokiej jakości wkłady lub nakładki. Stomatolog wspólnie z pacjentem decyduje, które wypełnienie jest najbardziej odpowiednie. Podczas gdy proste wypełnienia zębów często wykonuje się bezpośrednio w gabinecie stomatologicznym, wkłady są zazwyczaj wykonywane w laboratorium.
Materiały takie jak ceramika, kompozyt lub amalgamat różnią się znacznie pod względem trwałości i estetyki. Szczególnie wkłady ceramiczne są uważane za trwałe i bardzo dobrze tolerowane. Celem jest zawsze zachowanie jak największej ilości naturalnej tkanki zęba. Nowoczesne wypełnienia i wkłady oferują dziś funkcjonalne i estetyczne rozwiązanie.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Krótki przegląd:
Wypełnienia i wkłady służą do naprawy zębów dotkniętych próchnicą lub uszkodzonych. Wkłady są precyzyjnie dopasowywane w laboratorium, a następnie zakładane przez dentystę. Uważane są za rozwiązania szczególnie wysokiej jakości i trwałe. Wybór między wypełnieniem, wkładem lub nakładką zależy od rodzaju uszkodzenia i indywidualnych wymagań.
Przegląd artykułów
Wypełnienia dentystyczne i wkłady - Więcej informacji
Zastosowanie wypełnień dentystycznych i wkładów
Wypełnienia zębowe i wkłady (wkłady koronalne) stosuje się w celu zamknięcia ubytku w zębie.
Często po usunięciu próchnicy w zębie pozostaje ubytek. Stomatolog musi go wypełnić, aby zapobiec ponownemu rozwojowi próchnicy. Czasami w wyniku ubytku zęba odsłonięte są zakończenia nerwowe. Wówczas wypełnienie służy zapobieganiu bólowi i stanom zapalnym.
Wypełnienie lub wkład może również przywrócić pełną funkcję żucia uzębienia. Jest to szczególnie ważne w przypadku zębów trzonowych. Prawidłowa funkcja żucia zapobiega nieregularnemu ścieraniu szkliwa.
Jako wypełnienie zębowe można zastosować różne materiały i techniki wypełniania. To, które z nich jest najlepsze w danym przypadku, zależy między innymi
- od danego zęba,
- od rodzaju, lokalizacji i wielkości uszkodzenia zęba oraz
- od sytuacji finansowej lub statusu ubezpieczeniowego pacjenta
.
Wybór najbardziej odpowiedniego materiału zależy
- od jego właściwości fizycznych, takich jak trwałość i wytrzymałość, a także
- od aspektu estetycznego, tj. koloru wypełnienia.
Stomatolog doradzi Państwu w sprawie tych opcji.
Typowymi materiałami do małych wypełnień są
- kompozyt w przypadku zębów przednich i bocznych,
- amalgamat w obszarze zębów bocznych oraz
- zwykły cement dentystyczny u dzieci oraz w miejscach niewidocznych, np. pod dziąsłem.
Przedstawienie różnych materiałów do wypełnień zębowych © SciePro | AdobeStock
W przypadku dużych wypełnień wybór jest większy. Zazwyczaj amalgamat jest nadal stosowany wyłącznie w obszarze zębów bocznych. Kompozyt i ceramika znajdują zastosowanie we wszystkich zębach. Ze względu na estetykę kompozytu materiały te są szczególnie popularne w przypadku zębów przednich. Cement jest nadal stosowany we wszystkich zębach dziecięcych. Służy on jednak również jako podbudowa pod koronę lub wkład złoty. Wkłady złote ze względu na estetykę stosuje się zazwyczaj tylko w obszarze zębów bocznych.
Kompozyt jako wypełnienie zębowe
Kompozyty to materiały wypełniające w kolorze zębów. Nazywane są również wypełnieniami z tworzywa sztucznego. Często są mylone z wypełnieniami ceramicznymi ze względu na swój rodzaj i właściwości.
Większość kompozytów składa się z tworzyw sztucznych na bazie akrylu, które jako wypełniacz zawierają
- cząsteczkami ceramiki szklanej,
- krzemianów lub
- dwutlenkiem krzemu
.
Wypełnienia kompozytowe są dostępne w wielu kolorach. Przy starannym doborze koloru wypełnienia kompozytowe są praktycznie nie do odróżnienia od naturalnego koloru otaczających zębów.
Wypełnienie kompozytowe, podobnie jak wypełnienie amalgamatowe, jest wypełnieniem plastycznym. Składa się z pasty, którą nakłada się porcjami na przygotowaną ubytkę w zębie i obrabia. Kompozyt kurczy się podczas utwardzania. Dlatego należy go nakładać warstwami. Do utwardzania stomatolodzy używają lampy polimeryzacyjnej (tzw. lampy zimnego światła).
Zalety wypełnienia kompozytowego wynikają z
- łatwości obróbki materiału oraz
- estetycznym wyglądzie dzięki kolorowi zbliżonemu do zębów.
Materiał ten jest co prawda droższy od amalgamatu, ale tańszy od porównywalnych wkładów ceramicznych w kolorze zębów. Koszt jednego wypełnienia kompozytowego wynosi około 160 €. Publiczne kasy chorych pokrywają koszty tylko
- w przypadku zastosowania na zębach przednich lub
- w przypadku udokumentowanej alergii na amalgamat
. W przeciwnym razie kasa chorych pokrywa jedynie dopłatę w wysokości kosztów wypełnienia amalgamatowego.
Jednak wyraźną wadą wypełnienia kompozytowego jest mniejsza trwałość i odporność na korozję. Pod tym względem kompozyt wypada gorzej w porównaniu z amalgamatem i innymi wypełnieniami metalowymi. W przypadku dobrego materiału kompozytowego zakłada się, że żywotność wypełnienia wyniesie około 10 lat.
W wyniku kurczenia się kompozytu podczas utwardzania powstają małe szczeliny między powierzchnią zęba a wypełnieniem, zwłaszcza w bocznych obszarach zębów. W tych szczelinach bardzo łatwo może ponownie powstać próchnica. Czasami wypełnienia ulegają przebarwieniu w wyniku częstego spożywania herbaty, kawy lub palenia tytoniu. Powoduje to utratę estetycznego wyglądu kompozytu.
Po lewej stronie ząb dotknięty próchnicą, po prawej po leczeniu i wypełnieniu kompozytem © Сергей Кучугурный | AdobeStock
Cement jako wypełnienie zębowe
Cementy stomatologiczne wytwarza się poprzez zmieszanie proszku z płynem. W ten sposób powstaje masa, którą można formować. Stomatolog nakłada ją bezpośrednio na ubytek, gdzie cement twardnieje.
Istnieje wiele różnych rodzajów cementów, które są stosowane w stomatologii w zależności od rodzaju i miejsca leczenia. W przypadku dzieci cementy są obecnie najpopularniejszymi materiałami wypełniającymi. Są niedrogie i doskonale spełniają wymagania stawiane uzębieniu dziecięcemu. Nie powodują żadnych problemów zdrowotnych. Dlatego wypełnienie cementowe jest zazwyczaj najlepszym wyborem dla dzieci i młodzieży w okresie wzrostu.
U dorosłych cement służy w większości przypadków jako rozwiązanie tymczasowe. Cement stosuje się na przykład jako tymczasowe wypełnienie w zabiegach dwuetapowych. Podczas pierwszej wizyty ząb jest przygotowywany pod wkład złoty lub ceramiczny, ale ostateczny wkład musi być najpierw wykonany. Do momentu dopasowania wkładu cement może wypełniać ubytek w zębie.
Cement jest również często stosowany jako dodatkowy materiał wypełniający w przypadku szczególnie dużych i głębokich ubytków. Te tak zwane wypełnienia podkładowe pod właściwym wypełnieniem mają na celu zapobieganie bólom zębów. Chronią one nerw zębowy przed podrażnieniami chemicznymi i izolują go przed wysokimi i niskimi temperaturami.
Amalgamat jako wypełnienie zębowe
Wypełnienie amalgamatowe to srebrzysto-szare wypełnienie zębowe, które składa się ze stopów rtęci. W tym celu miesza się około 50% czystej rtęci i około 50% określonej mieszanki wypełniającej. Ta mieszanka wypełniająca składa się z
- co najmniej 40% srebra,
- maksymalnie 32% cyny,
- maksymalnie 30% miedzi,
- maksymalnie 5% indu,
- maksymalnie 3% rtęci oraz
- maksymalnie 2% cynku
łącznie. Ta mieszanka amalgamatowa zawdzięcza swoją nazwę dużej zawartości srebra: amalgamat srebra. Dzięki wysokiej zawartości srebra mieszanka ta jest bardziej odporna na korozję niż wcześniejsze wypełnienia amalgamatowe, takie jak np. amalgamat miedziowy. Obecnie jest to jedyny materiał do wypełnień amalgamatowych, który jest nadal stosowany.
Zaletą amalgamatu jako materiału do wypełnień zębowych jest jego stosunkowo łatwa obróbka, nawet w trudnych warunkach. Dużą zaletą jest również trwałość. Do dziś żaden inny materiał wypełniający nie dorównuje trwałością amalgamatowi. Szacuje się, że wytrzymałość wynosi do 10 lat, a przy dobrej higienie jamy ustnej nawet do 20 lat i dłużej.
Jednocześnie amalgamat jest znacznie tańszy niż inne nowoczesne tworzywa do wypełnień. Dlatego amalgamat jest jedynym materiałem, który jest w całości refundowany przez ustawową kasę chorych.
Jednak wyraźną wadą wypełnienia amalgamatowego jest jego rzucający się w oczy srebrzysto-szary kolor. Jeśli amalgamat pozostaje w zębie na dużej powierzchni przez kilka lat, ząb wokół wypełnienia często przebarwia się na szaro.
Z czysto estetycznych powodów wielu pacjentów rezygnuje obecnie z wypełnień amalgamatowych. Zamiast tego wybierają najczęściej wypełnienia kompozytowe, mimo że wiążą się one z dodatkowymi kosztami.
Głównym składnikiem wypełnień amalgamatowych jest toksyczna rtęć. Dlatego już bardzo wcześnie pojawiły się pierwsze dyskusje na temat potencjalnych zagrożeń dla zdrowia. Dyskusje te trwają od ponad 200 lat. Jak dotąd jednak żadne z badań naukowych nie wykazało istotnego zagrożenia dla zdrowia.
Organizm nie wchłania więcej rtęci poprzez wypełnienia dentystyczne niż poprzez codzienną dietę. Obie te formy są klasyfikowane przez WHO jako nieszkodliwe dla zdrowia. Amalgamat jest najlepiej zbadanym materiałem wypełniającym na świecie. Na tej podstawie wypełnienia amalgamatowe są uważane za bezpieczne i niezawodne.
Wkłady złote
Wysokiej jakości alternatywą dla wypełnień kompozytowych są wkłady złote, które jednak mają swoją cenę.
Wkład złoty nie składa się z czystego złota, ponieważ jest ono zbyt miękkie, aby służyć jako odpowiedni materiał protetyczny. Jest to po prostu stop złota. Składa się on w około trzech czwartych ze złota, a w jednej czwartej ze srebra, miedzi lub platyny.
W przeciwieństwie do wypełnień amalgamatowych lub kompozytowych, wypełnienie złotem nie jest wypełnieniem plastycznym. Jest to natomiast wypełnienie wkładowe. Jest ono wykonywane poza gabinetem przez technika dentystycznego.
Dlatego dopasowanie i założenie złotej plomby wymaga co najmniej dwóch wizyt. Podczas pierwszej wizyty
- stomatolog usuwa próchnicę,
- oczyści ząb,
- pobiera wycisk nowo powstałej dziury w zębie przeznaczonej na wypełnienie, a
- następnie zakłada tymczasowe wypełnienie (zazwyczaj z cementu).
Podczas drugiej wizyty lekarz najpierw usuwa tymczasowe wypełnienie. Następnie zakłada wkład złoty i mocuje go specjalnym cementem adhezyjnym.
Główną zaletą wkładów złota jest ich długa żywotność, sięgająca nawet 20 lat. Stop złota jest twardy, odporny na korozję i niemal niezniszczalny. Wkłady złota
- dobrze wytrzymują wysokie ciśnienie żucia,
- nie ulegają pękaniu jak kompozyt i amalgamat oraz
- charakteryzują się wysoką biokompatybilnością, co oznacza, że nie należy spodziewać się reakcji alergicznych.
Wadą wkładów złota jest jednak aspekt estetyczny. Zwłaszcza w obszarze przednim lub na zewnętrznych bokach zębów złoto bardzo mocno się błyszczy.
Wypełnienia z młotkowanego złota
Wypełnienia z młotkowanego złota stały się obecnie raczej rzadkością. Są one prekursorem wkładów złota i są stosowane już od XVII wieku.
Wypełnienie młotkowe to bardzo pracochłonny rodzaj wypełnienia. Można je stosować tylko w przypadku niewielkich ubytków. W przeciwieństwie do wkładów, stosuje się tu czyste złoto, albo w postaci folii (złoto płatkowe), albo w postaci małych gąbeczek. Stomatolog nakłada złoto na ząb warstwa po warstwie, stosując technikę wbijania. W ten sposób uszczelnia ubytek.
Ze względu na łatwą odkształcalność złota podczas wbijania dochodzi do tzw. zgrzewania na zimno. Materiał jest wprowadzany pod ciśnieniem do ubytku. Dlatego wywiera on lekko elastyczne napięcie na krawędzie ubytku. Jeśli ząb ulegnie odkształceniu pod wpływem obciążenia (np. podczas żucia), nie powstają szczeliny brzeżne. Zamiast tego złoto elastycznie odkształca się wraz z zębem.
Ta właściwość zasadniczo odróżnia wypełnienie z uderzanego złota od wszystkich innych technik i materiałów wypełniających. Jest to również powód jego ogromnej trwałości sięgającej nawet 30 lat.
Wkłady ceramiczne
Wkład ceramiczny jest równie wysokiej jakości rodzajem wypełnienia, jak wkład złoty. Dopasowanie i założenie odbywa się analogicznie do wypełnienia złotego w dwóch wizytach. Najpierw usuwa się próchnicę, oczyszcza ubytek, pobiera wycisk i zakłada tymczasowe wypełnienie. Wypełnienie ceramiczne, podobnie jak złote, jest wykonywane przez technika dentystycznego na podstawie wycisku zęba. Podczas drugiej wizyty jest ono następnie dopasowywane.
W przeciwieństwie do wkładu złota, w przypadku wypełnienia ceramicznego nie stosuje się cementu do mocowania. Zamiast tego stosuje się skomplikowaną technikę klejenia. Zapobiega ona powstawaniu szczelin między zębem a wkładem.
Otworzyło to nowe możliwości zastosowania wkładów ceramicznych. Niektóre zęby nie są wystarczająco stabilne, aby można było je zacementować złotym wkładem. W takich przypadkach konieczna byłaby korona częściowa. Dzięki specjalnej technice klejenia wkładu ząb zyskuje nową stabilność od wewnątrz.
Ceramika jest uważana za najlepsze rozwiązanie w technice wypełnień. Pod względem twardości dorównuje naturalnej tkance zęba
- pod względem twardości,
- kolorze oraz
- przepuszczalności światła
. Dobrze dopasowane, profesjonalnie wykonane wypełnienie ceramiczne jest praktycznie nie do odróżnienia od naturalnego zęba. Idealnie wtapia się w ludzkie uzębienie. Przy dobrym wkładzie ceramicznym i dobrej higienie jamy ustnej zakłada się, że żywotność wkładu wyniesie około 10 lat.
Wkłady ceramiczne mają jednak również wady. Ich trwałość nie dorównuje wkładom złotym. Szczególnie wkłady o dużej powierzchni często pękają. Dlatego są one całkowicie nieodpowiednie dla pacjentów, którzy często zgrzytają zębami.
Wymiana pękniętych wkładów ceramicznych jest bardzo czasochłonna ze względu na specjalną technikę klejenia. Ponadto konieczne jest znaczne usunięcie zdrowej tkanki zęba. Co więcej, w pojedynczych przypadkach mogą wystąpić podrażnienia lub reakcje alergiczne na zastosowany klej. Wówczas wkład ceramiczny musi zostać natychmiast usunięty.
Wkłady ceramiczne są zdecydowanie najdroższym rodzajem wypełnień. W zależności od wielkości i jakości wypełnienia należy liczyć się z kosztami od 400 € do 700 €.
Podsumowanie
Wkłady i nakładki są wysokiej jakości rozwiązaniem w przypadku ubytku w zębie, ponieważ w porównaniu z wypełnieniami z tworzyw sztucznych lub tradycyjnymi wypełnieniami są one szczególnie trwałe. Chociaż nadal stosuje się wypełnienia amalgamatowe, wielu pacjentów decyduje się na wkłady ceramiczne, które są indywidualnie wykonywane przez technika dentystycznego jako wypełnienie lub proteza i mocowane za pomocą cementu.
Wypełnienia kompozytowe lub z tworzyw sztucznych są często stosowane w przypadku mniejszych ubytków, podczas gdy nakładki lub wkłady ze złota, wkłady złote lub wkłady ze złota są wybierane raczej w przypadku większych ubytków. Do zalet i wad wkładów i wypełnień zębowych należą, oprócz dobrego koloru i wyglądu zębów, również takie aspekty, jak znieczulenie, koferdam, mocowanie na powierzchni zęba oraz trwałość, szczególnie w obszarze zębów przednich. Publiczna kasa chorych zazwyczaj pokrywa jedynie koszty wypełnień amalgamatowych, dlatego też należy indywidualnie uwzględnić wysokość kosztów wysokiej jakości inlayów, wypełnień ceramicznych lub inlayów ze złota.
W zależności od diagnozy dostępne są różne rodzaje wkładów i wypełnień, przy czym wkłady lub nakładki w ramach leczenia wkładami są często trwalsze niż tradycyjne wypełnienia. W niektórych przypadkach najpierw zakłada się wypełnienie tymczasowe, a dopiero potem ostateczne rozwiązanie z ceramiki lub złota, aby zapewnić optymalną opiekę i estetyczny efekt.
FAQ
Jaka jest różnica między wypełnieniami zębowymi a wkładami?
Wypełnienia dentystyczne są umieszczane bezpośrednio w zębie, podczas gdy wkłady są wykonywane poza jamą ustną w laboratorium, a następnie zakładane. Wkłady są zazwyczaj lepiej dopasowane i trwalsze niż tradycyjne wypełnienia.
Kiedy warto zastosować wkłady lub nakładki?
Wkłady lub nakłady są szczególnie wskazane w przypadku większych ubytków w obszarze zębów bocznych, gdy zwykłe wypełnienie nie wystarcza, ale ząb można jeszcze zachować.
Jakie materiały są stosowane do inlayów?
Często stosuje się wkłady ceramiczne lub złote. Ceramika wygląda szczególnie estetycznie, podczas gdy złoto jest bardzo trwałe.
Czy kasa chorych pokrywa koszty wkładów?
Publiczna kasa chorych zazwyczaj pokrywa jedynie koszt zwykłego wypełnienia. Dodatkowe koszty związane z wysokiej jakości wkładami pacjent musi zazwyczaj pokryć samodzielnie.
Jak długo wytrzymują wypełnienia zębowe i wkłady?
Trwałość zależy od materiału i pielęgnacji. Wypełnienia kompozytowe często wytrzymują kilka lat, podczas gdy wkłady ceramiczne przy dobrej higienie jamy ustnej są znacznie trwalsze.
