Macica jest niezbędna do rozmnażania się ludzi i ssaków. W macicy zagnieżdżają się zapłodnione komórki jajowe we wczesnym stadium embrionalnym. Płód pozostaje tam do momentu, aż będzie wystarczająco rozwinięty, aby opuścić ciało matki. Macica służy ochronie i odżywianiu płodu podczas jego rozwoju.
Macica jest organem o silnej muskulaturze. Podczas porodu odgrywa ona kluczową rolę w umożliwieniu dziecku opuszczenia ciała matki przez miednicę.
Gdzie znajduje się macica?
W organizmie człowieka macica znajduje się w środkowej części kobiecej dolnej części brzucha. Jej przednia część leży na pęcherzu moczowym, a tylna część przylega do odbytnicy.
Macica i te dwa sąsiednie narządy są w całości pokryte otrzewną. W ten sposób między poszczególnymi narządami powstają zagłębienia otrzewnowe. Dokładne położenie macicy zależy od aktualnego wypełnienia odbytnicy i pęcherza moczowego.
Aby macica nie zsuwała się w dół pod wpływem grawitacji, jest ona zakotwiczona w miednicy. Służą do tego
- okrągłe więzadła maciczne,
- więzadło biegnące w kierunku ściany miednicy oraz
- tzw. parametrium.
Parametrium to płytka czołowa zbudowana z tkanki łącznej. Jest ona wzmocniona kilkoma więzadłami, m.in. tymi biegnącymi w kierunku jamy krzyżowej. Więzadła te utrzymują macicę w elastycznej pozycji zawieszonej, wspieranej przez mięśnie miednicy.
Jak wygląda macica i jaka jest jej budowa?
Macica jest narządem pustym, którego kształt przypomina odwróconą do góry nogami gruszkę. Waga macicy waha się od 30 do 120 gramów. Istnieją również znaczne różnice w jej wielkości. Zazwyczaj macica ma około siedmiu centymetrów długości, trzy centymetry grubości i pięć centymetrów szerokości.
W czasie ciąży wymiary te ulegają drastycznej zmianie. Tuż przed porodem rozmiar macicy jest porównywalny z rozmiarem dwóch małych piłek nożnych. Sama masa mięśniowa wzrasta do około 500 gramów. Żaden inny organ ludzki nie jest w stanie ulec tak ogromnej zmianie.
Anatomia żeńskich narządów rozrodczych © bilderzwerg | AdobeStock
Budowa anatomiczna macicy dzieli się z grubsza na dwie części:
- ciało macicy (Corpus uteri) z jamą macicy oraz
- szyjkę macicy (Cervix uteri) z ujściem macicy.
Ciało macicy, stanowiące około dwóch trzecich całkowitej objętości, jest zdecydowanie największą częścią macicy. W górnej części ciało macicy kończy się dnem macicy (fundus uteri) i przechodzi w jajowody. Jajowody łączą macicę z jajnikami.
Ściana macicy składa się z trzech warstw. Warstwa zewnętrzna otoczona jest otrzewną i tkanką łączną. Warstwa środkowa składa się z silnej masy mięśniowej. Warstwa wewnętrzna to błona śluzowa, czyli endometrium. To właśnie tutaj zagnieżdżają się zapłodnione komórki jajowe.
Endometrium podlega ciągłemu procesowi odnowy. Jeśli nie doszło do ciąży, błona śluzowa ulega rozpadowi podczas menstruacji i jest wydalana.
Jeśli jednak zapłodniona komórka jajowa zagnieździła się, błona śluzowa macicy przyczynia się do tworzenia łożyska. W tym przypadku po porodzie jest ona wydalana wraz z łożyskiem jako popłód.
Pomiędzy szyjką macicy a trzonem macicy znajduje się cieśń o długości około pięciu do dziesięciu milimetrów. Jest ona również szczególnie wąska.
Dolną część narządu stanowi szyjka macicy (Cervix uteri). Otacza ona kanał szyjki macicy, czyli Canalis cervicis. Kanał ten zaczyna się od zewnętrznego ujścia macicy, które wystaje do pochwy. Kończy się on w wewnętrznym ujściu macicy. Ujście macicy jest wewnętrzną częścią kanału szyjki macicy. Ma około trzech milimetrów średnicy i jest zdecydowanie najwęższym miejscem Canalis cervicis.
Wielkość macicy u kobiety w zaawansowanej ciąży © turhanerbas | AdobeStock
Około 70 procent wszystkich kobiet cierpi w ciągu swojego życia na schorzenia macicy, które w większości przypadków mają charakter łagodny. Najczęściej występują mięśniaki lub polipy.
Mięśniaki i polipy
Mięśniaki powstają z tkanki mięśniowej macicy. Duży wpływ na wzrost tych nowotworów mają hormony estrogen i progesteron. Dlatego przed rozpoczęciem okresu dojrzewania nowotwory te zazwyczaj się nie tworzą.
Najczęściej mięśniaki występują u kobiet powyżej 30. roku życia. W wielu przypadkach cofają się one wraz z nadejściem menopauzy. Często mięśniaki pozostają niewykryte, ponieważ nie powodują żadnych dolegliwości. Wówczas leczenie nie jest konieczne.
Czasami jednak mięśniaki powodują dolegliwości, takie jak
- problemy z miesiączką,
- problemy z oddawaniem moczu,
- bóle w podbrzuszu lub podczas stosunku płciowego,
- ograniczoną płodność (płodność) oraz
- niedobór czerwonych krwinek.
Polipy powstają z błony śluzowej macicy lub szyjki macicy. Również w tym przypadku lekarze przypisują ich wzrost wpływowi hormonów.
Polipy pojawiają się najczęściej przed menopauzą i w jej trakcie. Polipy dotykają od trzech do 16 procent kobiet. Jeśli wystąpią u Pani silne krwawienia lub bóle przypominające skurcze porodowe, przyczyną mogą być polipy.
Rak trzonu macicy i szyjki macicy
W przeciwieństwie do łagodnych mięśniaków i polipów, nowotwory złośliwe są złośliwe.
Najczęściej rozwijają się one na szyjce macicy (rak szyjki macicy), rzadziej bezpośrednio w trzonie macicy (rak trzonu macicy).
W zależności od stadium nowotworu może on również rozprzestrzeniać się na inne narządy. Przerzuty te wymagają złożonego leczenia, takiego jak
Dlatego bardzo ważne jest regularne uczestnictwo w badaniach profilaktycznych.
Torbiele funkcjonalne
Torbiele to puste przestrzenie w tkankach, które ulegają otoczeniu torebką. Wewnątrz tych torbieli może znajdować się płyn tkankowy, ropa lub krew. Dopóki nie pękną, torbiele w większości przypadków nie powodują problemów zdrowotnych.
Problemy mogą pojawić się, gdy torbiele utworzyły się na jajnikach lub w innych wrażliwych miejscach. W przypadku torbieli jajników może również dojść do skręcenia szypułki, co może wiązać się z silnym bólem brzucha. W tym przypadku, podobnie jak w przypadku pęknięcia torbieli (pęknięcia torbieli), konieczna jest pilna laparoskopia. Torbiele są najczęściej wykrywane za pomocą ultrasonografii.
Często przyczyną ich powstawania jest zaburzenie cyklu hormonalnego. To wyjaśnia, dlaczego torbiele występują wyłącznie u kobiet w wieku rozrodczym. Torbiele czynnościowe powodują, oprócz zaburzeń krwawienia, w zależności od ich położenia, również ból podczas wykonywania określonych ruchów.
Zespół policystycznych jajników
Jajniki policystyczne, zwane również zespołem policystycznych jajników (PCO), są zaburzeniem hormonalnym. Wynikają one ze struktury i zaburzonej funkcji jajnika. Występują u nawet dwunastu procent wszystkich kobiet w wieku rozrodczym.
Przyczyną jest zaburzenie, które prowadzi do podwyższonego poziomu hormonów androgennych. Skutkiem tego są problemy z płodnością i zaburzenia cyklu miesiączkowego.
Objawy zespołu PCO to
- nadmierne wypadanie włosów,
- trądzik oraz
- brak owulacji.
Jednocześnie na jajnikach pojawia się wiele mniejszych torbieli, które można wykryć w badaniu ultrasonograficznym.
Endometrioza i adenomioza
Do częściej występujących chorób narządów płciowych wewnętrznych zalicza się również endometriozę. Choroba ta, często bolesna, dotyka nawet 15 procent wszystkich kobiet.
Endometrioza to rozrost błony śluzowej macicy poza jamą macicy. Błona śluzowa macicy rozprzestrzenia się na otrzewną, jelita lub jajniki. W niektórych przypadkach niekontrolowany rozrost błony śluzowej dotyczy również ściany pochwy. W rzadkich przypadkach może to dotyczyć również innych narządów poza jamą brzuszną.
Często endometrioza przebiega bez żadnych objawów. Jednak wiele kobiet cierpi na
- skurczami i
- przewlekłym bólu w podbrzuszu
w trakcie miesiączki. Do tego dochodzą czasami dolegliwości w plecach oraz ból podczas stosunku płciowego. W wyniku niekontrolowanego wzrostu błony śluzowej może dojść do ograniczenia płodności.
W połączeniu z endometriozą często występuje również tzw. adenomioza. Jest to wrastanie tkanki podobnej do błony śluzowej macicy w ścianę mięśniową macicy. Powoduje to często szczególnie bolesne krwawienia miesiączkowe lub krwawienia międzymiesiączkowe. W przypadku podejrzenia endometriozy wskazane jest wczesne wykonanie laparoskopii.
Macica jest centralnym organem i częścią żeńskich narządów płciowych, przy czym macica stanowi gruszkowaty, mięśniowy organ pusty w środku. Budowa i funkcja pokazują, że macica składa się z różnych części, takich jak trzon macicy i szyjka macicy, która stanowi ważne połączenie z pochwą.
Wewnątrz macicy następuje zagnieżdżenie zapłodnionej komórki jajowej, dzięki czemu dziecko rozwija się w trakcie ciąży, a macica zapewnia optymalne warunki. W trakcie ciąży narząd ten znacznie się powiększa, mimo że w stanie wyjściowym macica waży zaledwie kilka gramów. Położenie macicy określa, gdzie znajduje się ona w miednicy mniejszej, zazwyczaj naprzeciwko szyjki macicy, lekko pochylona do przodu, przy czym macica może się przesuwać w dół.
Anatomicznie górne dwie trzecie macicy stanowią jej główną część, choć mogą występować warianty, takie jak macica dwurożna dwuszyjkowa, a macica wykazuje indywidualne różnice. Ponadto macica i jajniki są funkcjonalnie powiązane, przy czym część macicy ściśle współpracuje z innymi strukturami i po porodzie ulega cofnięciu. Choroby macicy mogą powodować dolegliwości, a nawet silny ból, dlatego w niektórych przypadkach konieczne jest usunięcie macicy, jeśli problemów nie da się wyleczyć w inny sposób.
Czym jest macica?
Macica, zwana również utrusem, jest mięśniowym narządem pustym znajdującym się w miednicy mniejszej. Należy do żeńskich narządów płciowych i odgrywa ważną rolę w reprodukcji i ciąży.
Gdzie znajduje się macica?
Macica znajduje się w miednicy mniejszej, pomiędzy pęcherzem moczowym a odbytnicą. Położenie macicy może się nieznacznie różnić.
Jaką funkcję pełni macica?
Zadaniem macicy jest przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej i zapewnienie embrionowi przestrzeni do rozwoju w trakcie ciąży.
Jak zbudowana jest macica?
Macica składa się z trzonu macicy (corpus uteri), szyjki macicy (cervix) oraz błony śluzowej macicy (endometrium).
Jakie są schorzenia macicy?
Do chorób macicy zaliczają się endometrioza, mięśniaki, polipy lub stany zapalne. Mogą one powodować dolegliwości, takie jak ból lub krwawienia.
