Wiele osób doświadcza przejściowych luk w pamięci lub sporadycznych chwilowych zapominania. W większości przypadków nie ma powodu do niepokoju, a przyczyną jest zazwyczaj brak koncentracji, zmęczenie lub po prostu naturalny proces starzenia się. Jeśli zauważysz u siebie częstsze lub dłuższe braki w pamięci, warto zgłosić się do lekarza.
Poniżej znajdą Państwo więcej informacji na temat rodzajów amnezji i ich leczenia, a także listę wybranych specjalistów w tej dziedzinie.
Termin amnezja (z greckiego mnémē = wspomnienie, pamięć) oznacza ogólnie utratę pamięci. Istnieją jednak znaczne różnice w zakresie rodzaju, przyczyny i przebiegu tej choroby.
Medycyna rozróżnia różne formy amnezji, które w zależności od stopnia nasilenia i czynników wywołujących mają bardzo zróżnicowany wpływ na pacjentów. Każda podforma ma swoje własne objawy, które często się pokrywają:
Niektóre osoby w podeszłym wieku cierpią na amnezję spowodowaną demencją © zinkevych | AdobeStock
Amnezja pojawia się zazwyczaj w związku z chorobą podstawową lub konkretnym wydarzeniem. Należy ją rozumieć jako zjawisko towarzyszące, które ma podłoże organiczne lub psychogenne.
Amnezja o podłożu psychogennym wynika z sytuacji stresowej, która była dla danej osoby niezwykle przytłaczająca. Trauma związana z tym wydarzeniem prowadzi do przeciążenia psychicznego i skutkuje wyparciem przeżytego doświadczenia. Osoba dotknięta tym schorzeniem nie pamięta już tego, co się wydarzyło.
Amnezja o podłożu organicznym jest wynikiem zaburzenia w mózgu, na przykład
Amnezja może być również późnym skutkiem stosowania leków i alkoholizmu.
Czynnikami ryzyka są możliwe do uniknięcia, szkodliwe dla zdrowia zachowania, na przykład długotrwałe nadużywanie alkoholu lub palenie tytoniu.
Kluczową rolę w amnezji odgrywa hipokamp znajdujący się w mózgu. Jego zewnętrzny kształt przypomina konika morskiego, co odzwierciedla jego nazwa. Hipokamp ma zasadnicze znaczenie dla funkcji pamięciowych. Nazywany jest również pamięcią roboczą i w przypadku zaburzeń lub urazów nie jest już w stanie zapisywać nowych wydarzeń w mózgu.
Lekarz najpierw zbada pacjenta i zapozna się z jego sytuacją. Obejmuje to pytania dotyczące rodzaju i zakresu luk w pamięci, a także ewentualnych powiązań z wydarzeniem, które mogło być czynnikiem wywołującym. Im bardziej precyzyjne będą odpowiedzi pacjenta, tym bardziej pomocne będą one w ocenie formy amnezji, na którą ewentualnie cierpi.
Ponadto w diagnozie mogą pomóc różne testy pamięciowe. Umożliwiają one ocenę pamięci krótkotrwałej i długotrwałej. Do wyjaśnienia przyczyny można również wykorzystać badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (CT).
Powszechnie stosuje się również pomiar fal mózgowych za pomocą elektroencefalografii (EEG). Pozwala to ustalić, czy za utratę pamięci odpowiada ewentualnie padaczka.
W niektórych przypadkach – za Państwa zgodą – pomocne może być zaproszenie przyjaciół lub krewnych. Może to pomóc w uzyskaniu bardziej dogłębnego zrozumienia zakresu i czasu trwania luk w pamięci.
Specjalistami odpowiedzialnymi za postawienie diagnozy są lekarze specjaliści neurologii i psychiatrii.
Leczenie amnezji zależy od konkretnej przyczyny. Lekarz zazwyczaj leczy chorobę podstawową, na przykład padaczkę lub udar mózgu.
W przypadku wypadku jako przyczyny, to związane z nim wyniki badań określają sposób leczenia.
Jeśli przyczyną amnezji jest uraz psychiczny, zazwyczaj zaleca się leczenie psychoterapeutyczne. Również różne techniki relaksacyjne, takie jak joga lub trening autogeniczny, wielokrotnie okazały się pomocne.
Zasadniczo nie ma możliwości zapobiegania amnezji. Jeśli dotknęła ona Państwa, istnieje wiele opcji treningu pamięci. Państwa lekarz prowadzący wskaże Państwu odpowiednie ćwiczenia, dostosowane do Państwa indywidualnych potrzeb.
Również zmniejszenie stresu w codziennym życiu ma korzystny wpływ na funkcjonowanie pamięci, podobnie jak zrozumienie i cierpliwość ze strony najbliższych.
Przebieg amnezji różni się znacznie w zależności od jej formy i nasilenia.
W przypadku utraty pamięci odwracalnej warunkiem powrotu do zdrowia jest leczenie choroby podstawowej. W przypadku poważnych chorób organicznych, zwłaszcza związanych z demencją, amnezji nie da się wyleczyć. Jednak dzięki odpowiedniej terapii można ją na jakiś czas ustabilizować na obecnym poziomie.
Rokowanie w przypadku amnezji spowodowanej wypadkiem jest lepsze niż w przypadku choroby Alzheimera. Istotne znaczenie dla dalszego przebiegu utraty pamięci mają działania wspierające, które pomagają
Im częściej to się dzieje, tym lepsze są perspektywy dla osób dotkniętych tą chorobą.
Amnezja zawsze stanowi przełomowe i dla wielu osób niepokojące wydarzenie. Wspomnienia kształtują tożsamość, a utrata pamięci jest często traumatycznym doświadczeniem. W wielu przypadkach istnieją bardzo dobre możliwości leczenia, a także szanse na wyleczenie.
