Mammografia: informacje i specjaliści w dziedzinie mammografii

Mammografia to badanie rentgenowskie piersi u kobiet. Służy wczesnemu wykrywaniu raka piersi. Dzięki mammografii można wykryć nawet bardzo małe nowotwory piersi już w bardzo wczesnym stadium. Tutaj znajdą Państwo dodatkowe informacje oraz listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się mammografią.

Czym jest mammografia?

Mammografia to badanie rentgenowskie piersi u kobiet. Uważana jest za najlepszą metodę wczesnego wykrywania raka piersi (rak piersi).

Badanie to pozwala wykryć nawet bardzo małe guzy we wczesnym stadium. Te małe guzki można wyczuć dopiero później.

Za pomocą mammografii można również wykryć niewielkie złogi wapnia. Są one sygnałem, że w tkance zachodzi „przebudowa”. Może to więc być stan przedrakowy raka piersi.

Kiedy należy wykonać mammografię?

Dla kobiet w wieku od 50 do 69 lat istnieje ogólnokrajowy program badań mammograficznych w ramach profilaktyki raka piersi. Program ten skierowany jest do kobiet, u których nie występują żadne czynniki ryzyka raka piersi. Każda kobieta w tej grupie wiekowej może – jako uzupełnienie corocznego badania w ramach wczesnego wykrywania raka – co dwa lata poddać się bezpłatnemu badaniu. Otrzymają Państwo w tym celu oficjalne zaproszenie pocztą.

Towarzystwa specjalistyczne zalecają wykonywanie mammografii w ramach badań przesiewowych najwcześniej od 40. roku życia. Koszt obustronnej mammografii wynosi od 100 do 200 euro. Pacjentki spoza programu badań przesiewowych mammograficznych mogą być zmuszone do pokrycia tych kosztów we własnym zakresie.

Który lekarz wykonuje mammografię?

Kobiety powinny w każdym przypadku poddać się mammografii u eksperta – czyli w gabinecie radiologicznym. Oprócz wykwalifikowanego i doświadczonego personelu dostępne są tam wysokiej jakości urządzenia, które są regularnie sprawdzane. Dzięki temu pacjentki nie są narażone na nadmierne promieniowanie.

W przypadku mammografii obustronnej w dwóch płaszczyznach narażenie na promieniowanie wynosi średnio od 0,2 do 0,4 mili-siwerta. Wartość ta odpowiada około dziesięciu procentom promieniowania, na które każdy obywatel Niemiec jest narażony rocznie w wyniku naturalnych czynników środowiskowych.

Radiolodzy, czyli specjaliści od rentgena, mają do dyspozycji cyfrowe mammografy do wczesnego wykrywania raka piersi. W tym przypadku zdjęcia rentgenowskie nie są naświetlane, tylko zapisywane elektronicznie. Dzięki temu można je obejrzeć na monitorze i łatwo powiększyć.

Jak przebiega mammografia?

Przed mammografią nie należy używać dezodorantu. Dezodorant może spowodować powstawanie smug na zdjęciu rentgenowskim.

Podczas mammografii każda pierś jest prześwietlana raz z góry i raz z boku pod kątem. W ten sposób lekarz otrzymuje łącznie cztery zdjęcia. Jeśli na jednym ze zdjęć lekarz zauważy zmiany w piersi, które wydają się niejasne, w razie potrzeby wykonuje dodatkowe zdjęcia.

Warstwy tkanki powinny być na zdjęciach jak najcieńsze. Dlatego piersi są ściskane za pomocą dwóch płytek z pleksiglasu. Może to być nieco nieprzyjemne.

Przeprowadzenie mammografii © RFBSIP | AdobeStock

Piersi są bardziej miękkie i mniej wrażliwe na ból w okresie między końcem miesiączki a następną owulacją. Dlatego kobiety przed menopauzą powinny wykonywać mammografię w pierwszej połowie cyklu.

Podczas mammografii należy w miarę możliwości nie poruszać się, aby obraz był jak najostrzejszy. Czas naświetlania wynosi jednak zaledwie kilka sekund.

Jak nowotwory prezentują się na zdjęciu rentgenowskim?

Guz łagodny na zdjęciu rentgenowskim wygląda jak gęsta i jednolita struktura o gładkich krawędziach.

Nowotwory złośliwe różnią się tym, że często mają tzw. „nóżki nowotworowe”, czyli rozgałęzienia w kształcie gwiazdy. Ponadto mają one nieostre granice.

Jednak mammografia nie zawsze pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy guz jest łagodny, czy złośliwy. Aby się upewnić, lekarz pobiera próbkę tkanki w ramach biopsji. W tym celu używa igły hollow w sterylnych warunkach.

Następnie pobrane fragmenty tkanki są badane w laboratorium pod mikroskopem.

Nie ma powodu do obaw, że pobranie tkanki spowoduje rozprzestrzenienie się komórek nowotworowych w organizmie.

Ewentualne złogi wapnia nazywane są, w zależności od wielkości, cząstkami mikro- lub makrowapnia. Złogi makrowapnia mogą osiągać wielkość nawet ponad 0,5 mm.

Podczas gdy makroapniacja stanowi jednoznacznie zmianę łagodną, mikroapniacja może wskazywać zarówno na zmianę łagodną, jak i złośliwą.

Lekarz ocenia na podstawie kształtu i rozmieszczenia cząstek, czy cząstki wapnia wskazują na zmianę łagodną czy złośliwą. W przypadku podejrzanego mikrowapnia należy przeprowadzić badanie wyjaśniające poprzez pobranie próbki tkanki.

Czy istnieje alternatywa dla mammografii?

W celu wczesnego wykrywania raka piersi zamiast mammografii można również zastosować rezonans magnetyczny (MRI). Jest to metoda obrazowania, która nie wiąże się z narażeniem na promieniowanie.

MR obrazuje tkanki w szczegółowy sposób przy użyciu środka kontrastowego, dzięki czemu może uwidocznić zmiany chorobowe. Międzynarodowe badania wykazały, że ta znacznie droższa metoda jest również odpowiednia do wczesnego wykrywania raka piersi.

W Niemczech rezonans magnetyczny jako ogólna metoda wczesnego wykrywania raka piersi jest jednak nadal kontrowersyjny. Metoda ta ma swoje zalety i wady w zakresie wczesnego wykrywania raka piersi.

Ogólnie rzecz biorąc, rezonans magnetyczny piersi pozwala wykryć stany przedrakowe, takie jak

• DCIS (rak przewodowy in situ; rak w przewodzie mlecznym) lub
• stadium przedrakowe, które pozostają niewidoczne w mammografii, lub
• również łagodne zmiany tkankowe, które jednak powinny zostać usunięte chirurgicznie, takie jak ADH (atypowa hiperplazja przewodowa)

.

Rezonans magnetyczny zapewnia również lepsze wyniki u młodych kobiet z gęstą tkanką gruczołową piersi oraz w przypadku dziedzicznych postaci raka piersi. Z drugiej strony mikrozwapnienia w piersiach są trudniejsze do wykrycia za pomocą rezonansu magnetycznego niż za pomocą mammografii.

Ponadto badanie MRI kosztuje co najmniej 400 € i trwa znacznie dłużej. Mammografię można wykonać w dwie minuty. Natomiast badanie MRI zajmuje około 30 minut.

W przypadku badań przesiewowych na szeroką skalę zastosowanie rezonansu magnetycznego stanowi zatem również problem logistyczny.

Tomograf rezonansu magnetycznego © digitale-fotografien | AdobeStock

Mammografia i rezonans magnetyczny w badaniach naukowych

Badania z randomizacją to badania, w których pacjenci są losowo przydzielani do dwóch grup terapeutycznych. Tego typu badania są uważane w medycynie za najlepszy model pozwalający odpowiedzieć na określone pytania.

W odpowiednich badaniach eksperci wykazali, że dzięki zastosowaniu mammografii do wczesnego wykrywania raka śmiertelność z powodu raka piersi można obniżyć o 30 procent. Istnieją również badania porównawcze między mammografią a rezonansem magnetycznym, z których można wywnioskować sensowne zastosowania rezonansu magnetycznego:

• wczesne wykrywanie raka piersi u pacjentek z grupy wysokiego ryzyka (rodzinny rak piersi i jajników),
• w przypadku ograniczonej oceny w mammografii,
• w przypadku potwierdzonego histologicznie inwazyjnego raka zrazikowego piersi.

Rezonans magnetyczny może być również stosowany w celu lepszego zaplanowania operacji w przypadku podejrzenia wieloogniskowego lub wieloogniskowego raka piersi. Ma to miejsce, gdy rak piersi występuje w kilku ogniskach choroby lub kwadrantach piersi.

Podsumowując, mammografia jest metodą badań potwierdzoną w badaniach naukowych, służącą do wczesnego wykrywania raka piersi.

Ze względu na ekspozycję na promieniowanie rentgenowskie zalety i wady tej metody należy jednak zawsze indywidualnie i dokładnie rozważyć z lekarzem prowadzącym.