Depresja – informacje i lekarze

Depresja jest poważną chorobą psychiczną. Jej objawy dotyczą całego organizmu. Choroba ta wpływa na sposób myślenia, odczuwania i działania osoby dotkniętej tą dolegliwością, zaburza funkcjonowanie organizmu i powoduje znaczne cierpienie. Wiarygodną diagnozę mogą postawić wyłącznie lekarze pierwszego kontaktu, specjaliści psychiatrii oraz psychologowie.

Informacje ogólne na temat depresji

Od 16 do 20 procent populacji w ciągu swojego życia zapada na zaburzenia depresyjne wymagające leczenia (prewalencja w ciągu życia).

W codziennym życiu termin „depresja” często pojawia się w kontekście złego samopoczucia. Takie wahania nastroju są częścią normalnego życia i mijają.

Depresja ma charakter długotrwały, a osoba nią dotknięta nie jest w stanie samodzielnie z niej wyjść siłą woli.

Dzięki nowoczesnym metodom leczenia depresję często można wyleczyć lub przynajmniej złagodzić na tyle, aby poprawić jakość życia osoby dotkniętej tą chorobą.

Objawy depresji

Medycyna rozróżnia trzy postacie przebiegu choroby, a mianowicie:

• łagodną
• umiarkowaną oraz
• ciężką depresję

Głównymi objawami są przygnębiony nastrój, brak energii oraz utrata zainteresowań i radości.

Ponadto występują inne dolegliwości (objawy uboczne), takie jak:

• trudności z koncentracją
• obniżona samoocena i brak pewności siebie
• poczucie bezwartościowości
• negatywne perspektywy na przyszłość
• myśli samobójcze
• zaburzenia snu oraz
• utracie wagi

Osoby cierpiące na łagodną depresję czują się wprawdzie chore, ale są w stanie radzić sobie w pracy i w życiu codziennym.

W przypadku depresji o umiarkowanym nasileniu osoby te wycofują się i z trudem radzą sobie z codziennością.

Pacjenci z ciężką depresją nie radzą sobie już z codziennymi obowiązkami. Potrzebują wsparcia.

Kobiety częściej cierpią na depresję niż mężczyźni @ MP Studio /AdobeStock

Powyższa ilustracja pokazuje skalę tej choroby psychicznej oraz jej wpływ na jakość życia osób nią dotkniętych.

Diagnoza depresji 

Diagnozę choroby stawia lekarz rodzinny, specjalista psychiatrii lub psycholog.

Lekarz stwierdza łagodną depresję, gdy występują dwa z trzech głównych objawów oraz co najmniej dwa objawy dodatkowe.

Epizod depresji o umiarkowanym nasileniu występuje, gdy jednocześnie występują dwa główne objawy i co najmniej trzy do czterech objawów dodatkowych. Ciężkie epizody objawiają się wszystkimi trzema głównymi objawami w połączeniu z co najmniej czterema objawami dodatkowymi.

W każdym przypadku objawy utrzymują się przez co najmniej dwa tygodnie.

Przed postawieniem diagnozy przeprowadza się kompleksowy wywiad, który obejmuje szczegółową rozmowę oraz badanie fizykalne.

Niektóre leki, a także infekcje wirusowe i choroby tarczycy mogą wywoływać objawy podobne do depresji.

Aby to wykluczyć, lekarz zleca badania laboratoryjne. Ważnym aspektem wywiadu medycznego jest pytanie, czy członkowie rodziny cierpieli lub cierpią na depresję.

Zazwyczaj stosuje się również standardowe kwestionariusze w celu określenia stopnia zaburzeń psychicznych.

Najczęściej stosuje się następujące narzędzia:

• Inwentarz Depresji Becka (BDI)
• Lista objawów 90 Standard (SCL-90-S)
• Ogólna skala depresji (ADS)

Fundacja Deutsche Depressionshilfe oferuje na swojej stronie internetowej test do samodzielnego wykonania. Test ten nie zastępuje wizyty u lekarza. Pomaga jednak lepiej ocenić własną sytuację.

Jakie są możliwości leczenia?

Współczesna terapia depresji opiera się na dwóch filarach:

1. psychoterapii oraz
2. leczeniu farmakologicznym

Może być prowadzona zarówno ambulatoryjnie, jak i stacjonarnie. Wybór metody zależy od stopnia nasilenia depresji oraz indywidualnej sytuacji pacjenta.

W przypadku łagodnego przebiegu choroby zazwyczaj wystarczająca jest psychoterapia ambulatoryjna. Jej głównym celem jest analiza i zmiana negatywnych uczuć oraz schematów myślowych.

Specjalną formą psychoterapii jest terapia poznawczo-behawioralna. Pomaga ona pacjentom lepiej radzić sobie z chorobą. Jako środki uzupełniające sprawdziły się terapie sztuką, muzyką lub ruchem.

W przypadku depresji o nasileniu umiarkowanym i ciężkim można rozważyć połączenie psychoterapii z lekami, czyli antydepresantami.

Lekarz wybiera odpowiedni lek spośród różnych grup substancji czynnych.

Najczęściej stosuje się inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI).

Leki te przywracają równowagę neuroprzekaźników – serotoniny i noradrenaliny. Zanim lek przeciwdepresyjny zacznie działać, mija kilka tygodni.

Ważna uwaga: leki przeciwdepresyjne nie powodują uzależnienia ani nie zmieniają osobowości. To sama choroba powoduje zmiany w myśleniu, odczuwaniu i działaniu. Jednak działanie tych leków pojawia się dopiero po kilku tygodniach.

Psychoterapia jest jednym z dwóch filarów leczenia depresji @ Photographee.eu /AdobeStock

Inne metody leczenia

Według aktualnych badań terapia światłem może złagodzić objawy depresji. Leczenie odbywa się za pomocą lampy do terapii UV, która przypomina bezpośrednie światło dzienne. Stosuje się ją jako uzupełnienie innych metod.

Innym rodzajem terapii, stosowanym wyłącznie podczas leczenia szpitalnego, jest deprywacja snu. W tym przypadku pacjent musi pozostawać czujny przez kilka dni w tygodniu, zarówno w nocy, jak i w ciągu dnia.

Badania wykazały, że dzięki temu zaburzenia depresyjne ulegają znacznej poprawie. Podobnie jak terapia światłem, leczenie to nie powoduje skutków ubocznych, jednak często trzeba je powtarzać.

Zupełnie nowym podejściem terapeutycznym jest przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS), którą jak dotąd stosuje tylko kilka klinik uniwersyteckich.

W jej trakcie lekarze umieszczają cewkę magnetyczną na głowie. Magnes stymuluje znajdujące się pod nią obszary mózgu, pobudzając w ten sposób metabolizm energetyczny komórek nerwowych. Ta bezbolesna terapia musi być wykonywana codziennie przez około trzy tygodnie.

Leczenie depresji a cyfryzacja

Cyfryzacja nadaje również nowy impuls terapii depresji. Szczególnie długi czas oczekiwania na wizytę u specjalistów i psychoterapeutów stanowi dla naukowców interesujący obszar badań.

Opracowują oni aplikacje, które pomagają pacjentom uporządkować ich codzienne życie lub regularnie sprawdzać nastrój. W nagłych przypadkach nawiązują kontakt z lekarzem prowadzącym lub terapeutą. Ponadto ostrzegają osoby dotknięte chorobą, gdy ich stan ulega gwałtownemu pogorszeniu.

Takie rozwiązania są nadal w fazie rozwoju. Zainteresowani mogą znaleźć przegląd aktualnych badań na stronie Fundacji Niemieckiej Pomocy w Depresji. Znajdą tam również informacje na temat konkretnych rozwiązań cyfrowych oraz rozwoju narzędzi terapeutycznych online w ogóle.

Nowoczesne podejścia terapeutyczne składają się z kilku elementów, które są dostosowane do potrzeb pacjenta i stopnia zaawansowania choroby.

Rokowanie i przebieg leczenia

Depresja jest zasadniczo bardzo dobrze uleczalna. Zazwyczaj ma charakter epizodyczny (ograniczony czasowo). Z tego powodu medycyna mówi również o epizodzie depresyjnym.

Taki epizod może całkowicie ustąpić, tak że osoba dotknięta chorobą nie wykazuje już żadnych objawów (całkowita remisja).

Jeśli objawy choroby nie ustępują całkowicie (remisja niecałkowita), medycyna mówi również o objawach resztkowych. W takich przypadkach wzrasta ryzyko ponownego epizodu depresyjnego.

O dystymii mówi się, gdy pacjent cierpi na objawy depresji przez co najmniej dwa lata. Nie odpowiada to pełnemu obrazowi depresji.

W przypadku epizodu depresyjnego bez remisji trwającego co najmniej dwa lata mówi się o epizodzie depresji przewlekłej.

Uwaga:

Jeśli zauważysz u siebie lub bliskich objawy wskazujące na depresję: zgłoś się do lekarza.

Bez leczenia wzrasta ryzyko nawrotu choroby. Możliwy jest również związek między depresją a chorobami wieńcowymi serca.

Depresja wiąże się ze stresem. Długotrwały stres ma negatywny wpływ na układ nerwowy, ciśnienie krwi i tętno. Ponadto w przypadku długotrwałej i ciężkiej depresji występuje podwyższone ryzyko samobójstwa.

Leczenie farmakologiczne może jednak pomóc większości osób dotkniętych tą chorobą.