Choroba wieńcowa serca (CHD) to zaburzenie funkcjonowania naczyń wieńcowych (tętnic wieńcowych), które zaopatrują serce w krew. Najczęściej jest to przewlekła choroba wieńcowa, która rozwija się przez lata. Każda dotknięta chorobą tętnica przyczynia się do ograniczenia ukrwienia mięśnia sercowego. Z powodu zwężeń w naczyniach wieńcowych serce nie może być prawidłowo ukrwione, a tym samym zaopatrzone w tlen i składniki odżywcze. To niedokrwienie nazywane jest niedokrwieniem, dlatego choroba wieńcowa serca nazywana jest również chorobą niedokrwienną serca.
W wyniku niedotlenienia zmniejsza się wydajność serca, a tym samym całego organizmu. Zagrożeniem dla życia jest zawał serca. Podczas zawału serca całe obszary mięśnia sercowego obumierają i ulegają bliznowaceniu. Zmniejszoną siłę pompowania nazywa się niewydolnością serca.
W większości przypadków za zwężenie naczyń sercowych odpowiedzialna jest miażdżyca („zwapnienie tętnic”, „zwapnienie naczyń”). W wyniku odkładania się złogów dochodzi do pogrubienia ścianek naczyń, a w konsekwencji do zmniejszenia ich przekroju. Te zwężenia nazywane są również stenozami.
Jeśli zwężenie postępuje, może dojść nawet do całkowitego zamknięcia naczynia. Czynnikami ryzyka są w szczególności cechy sprzyjające rozwojowi miażdżycy. Należą do nich
- predyspozycje genetyczne
- zaawansowany wiek
- płeć
- podwyższony poziom cholesterolu
- zaburzenia metabolizmu tłuszczów
- nadwaga
- cukrzyca
- nadciśnienie
- Palenie
- Brak aktywności fizycznej
Inne przyczyny to na przykład powiększone serce lub różne nowotwory, które wywierają nacisk na naczynia krwionośne, albo choroby, w których poziom tlenu we krwi jest obniżony, jak na przykład niewydolność oddechowa. Jednak choroba wieńcowa może rozwinąć się również w przypadku białaczek, niektórych chorób serca, nadczynności tarczycy, nadciśnienia tętniczego i chorób zakaźnych.
Dolegliwości pojawiają się wtedy, gdy zwężenie znacznie ogranicza dopływ tlenu do pewnego obszaru serca. Pojawiający się wtedy ból w klatce piersiowej, określany jako dławica piersiowa (angina pectoris), może promieniować do innych części ciała (np. okolicy barków, żuchwy lub pleców).
Pozostałe objawy mają raczej niespecyficzny charakter. Mogą to być
- duszności,
- spadek ciśnienia krwi,
- przyspieszone tętno,
- stany lękowe lub
- napady potliwości
- zaburzenia rytmu serca
- Ból za mostkiem
- u kobiet również nudności i bóle w górnej części brzucha
. U niektórych pacjentów objawy pojawiają się tylko podczas wysiłku fizycznego, gdy serce ma zwiększone zapotrzebowanie na tlen. Nieleczone zwiększają ryzyko wystąpienia zawału serca.
Szczególnie u starszych pacjentów i diabetyków objawy mogą całkowicie nie występować, przez co powikłania, takie jak zawał serca, są wykrywane zbyt późno.
Diagnozę powinien postawić specjalista kardiolog. Często już na podstawie dolegliwości można podejrzewać chorobę wieńcową serca. Oprócz szczegółowego badania fizykalnego i określenia określonych wyników laboratoryjnych (takich jak poziom cukru we krwi i lipidów) szczególne znaczenie ma wykonanie elektrokardiogramu (EKG) w spoczynku i pod obciążeniem.
Na podstawie zmian w EKG można potwierdzić podejrzenie choroby wieńcowej serca. Ponadto konieczne mogą być badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa lub badanie ultrasonograficzne serca. Za pomocą koronarografii można zobrazować tętnice wieńcowe i ocenić stopień zwężenia.
Leczenie zależy od nasilenia dolegliwości, stopnia zwężenia oraz ryzyka wystąpienia powikłań, takich jak zawał serca. Celem jest między innymi leczenie stabilnej dławicy piersiowej oraz zapobieganie ostrym zdarzeniom.
Leczenie farmakologiczne choroby wieńcowej polega na podawaniu leków, które zmniejszają zużycie tlenu przez serce. Najbardziej znanym przykładem są azotany. Jednak również podawanie beta-blokerów, które w rzeczywistości obniżają tętno, pośrednio zmniejsza zużycie tlenu. Dzięki temu mięsień sercowy ma pośrednio do dyspozycji więcej tlenu.
Jeśli objawy nie dają się wystarczająco złagodzić farmakologicznie lub zwężenie tętnic wieńcowych jest już bardzo zaawansowane, istnieje kilka możliwości leczenia chirurgicznego. W ramach angioplastyki wieńcowej naczynia wieńcowe są rozszerzane w miejscach zwężeń. Wszczepienie stentu zapobiega ponownemu zamknięciu naczynia. Podczas operacji pomostowania tętnic wieńcowych tworzy się obejście wokół zwężonego lub zamkniętego miejsca w naczyniu.
W pierwszej kolejności należy wyeliminować czynniki ryzyka (takie jak nadwaga, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca). Obejmuje to rzucenie palenia, redukcję masy ciała w przypadku nadwagi, wystarczającą aktywność fizyczną w celu obniżenia ciśnienia krwi oraz zmianę diety. Zrównoważona dieta odgrywa w tym zakresie kluczową rolę.
Ponadto podawanie leków przeciwpłytkowych (np. ASA) zmniejsza ryzyko powstania zakrzepicy, a tym samym zawału serca. Leki obniżające poziom cholesterolu mogą pomóc w obniżeniu jego stężenia. Środki te pomagają zapobiegać chorobie wieńcowej i w dłuższej perspektywie uniknąć chorób sercowo-naczyniowych.
1. Jakie są typowe objawy choroby wieńcowej serca?
Do najczęstszych objawów choroby wieńcowej należą bóle w klatce piersiowej (dławica piersiowa), duszności oraz uczucie ucisku lub ściskania w klatce piersiowej, szczególnie podczas wysiłku fizycznego. Ta choroba serca często ujawnia się początkowo tylko podczas wysiłku.
2. Co powoduje przewlekłą chorobę wieńcową serca?
Przewlekła choroba wieńcowa serca wynika zazwyczaj z miażdżycy, w której w naczyniach krwionośnych tworzą się złogi (blaszki) i zwężają naczynia wieńcowe.
3. Jak przebiega diagnostyka choroby wieńcowej serca?
W przypadku podejrzenia choroby wieńcowej serca diagnozę ustala się na podstawie badania fizykalnego, EKG oraz badań obrazowych, takich jak koronarografia.
4. Jak wygląda leczenie choroby wieńcowej serca?
Leczenie choroby wieńcowej serca obejmuje zarówno terapię farmakologiczną, jak i zabiegi, takie jak implantacja stentu lub operacja pomostowania aortalno-wieńcowego, w zależności od stopnia zaawansowania choroby.
