Zaburzenie dysocjacyjne tożsamości rozwija się zazwyczaj w dzieciństwie w wyniku traumatycznych przeżyć.
Większość zaburzeń konwersyjnych ma charakter ostry i przejściowy oraz szybko ustępuje. Mogą więc pojawić się nagle i równie nagle zniknąć po kilku tygodniach lub miesiącach. Jeśli utrzymują się dłużej niż dwa lata, nieleczone często przechodzą w stan przewlekły.
U osób dotkniętych tym zaburzeniem często występują jednocześnie inne zaburzenia. Należą do nich w szczególności zaburzenia osobowości lub zaburzenia somatyczne.
Pacjenci są często postrzegani jako chorzy fizycznie i przez lata leczeni somatycznie (na ciele). Dlatego nie można dokładnie oszacować częstości występowania zaburzeń dysocjacyjnych. Ogółem może to dotyczyć od 0,5 do 4,5 procent wszystkich ludzi, przy czym kobiety chorują trzy razy częściej niż mężczyźni.
W zaburzeniach dysocjacyjnych dochodzi do rozdzielenia
- treści pamięciowe,
- odczucia ciała lub
- ruchy
od normalnej świadomości i nie podlegają już kontroli osoby dotkniętej zaburzeniem. W przypadku funkcji fizycznych może to objawiać się paraliżem lub skurczami. Nie występują przy tym żadne zaburzenia organiczne.
Amnezja dysocjacyjna: nawracające (powtarzające się) lub jednorazowe luki w pamięci dotyczące określonych wydarzeń życiowych lub etapów życia. Amnezja często odnosi się do traumatycznych, stresujących lub konfliktowych sytuacji życiowych.
Fuga dysocjacyjna (patologiczna skłonność do wędrówek): Nagłe i nieoczekiwane oddalenie się od znanego otoczenia. Amnezja dotycząca przeszłości i osobistej sytuacji życiowej podczas tego stanu.
Stupor dysocjacyjny (paraliż dysocjacyjny): stan odrętwienia charakteryzujący się brakiem ruchu i jego zatrzymaniem, a także
- stanami mutystycznymi,
- brak aktywności oraz
- brak reakcji na bodźce otoczenia i ból,
- odmowa przyjmowania pokarmów i płynów.
Zespoły depersonalizacji i derealizacji: własna jaźń ulega zmianie, jest wyobcowana, postrzegana jako nierealna (depersonalizacja). Myśli, uczucia i działania są odczuwane jako niebędące już częścią jaźni (jak u robota). Inne doznania zmysłowe (słuch, wzrok itp.) oraz ogólne odczucia fizyczne (głód, pragnienie, apetyt itp.) również mogą być zaburzone.
Napady dysocjacyjne: napadowe (występujące w postaci ataków), mimowolne wzorce zachowań, które naśladują napady padaczkowe. W mózgu nie wykrywa się przy tym żadnej aktywności napadowej. Charakteryzują się one ponadto nagłym, ograniczonym czasowo zaburzeniem kontroli motorycznych, sensorycznych, autonomicznych, poznawczych i emocjonalnych wzorców zachowań.
Zaburzenie dysocjacyjne tożsamości: ten zespół (zwany również: zaburzeniem wielokrotnej osobowości) jest najpoważniejszym schorzeniem z grupy dysocjacyjnych zaburzeń świadomości. Częstotliwość występowania tej formy jest stosunkowo niejasna.
Kluczowe znaczenie ma obecność co najmniej dwóch rozróżnialnych tożsamości częściowych lub stanów osobowości. Każda z nich przejmuje kontrolę nad zachowaniem osoby dotkniętej zaburzeniem. Jednocześnie występuje amnezja w stosunku do drugiej tożsamości.
Są to zdysocjowane aspekty całościowej osobowości, z których każdy charakteryzuje się
- specyficznych zdolnościach,
- wieku,
- płci,
- stan emocjonalny i inne czynniki
. Zmiana stanów może być spowodowana różnymi bodźcami wyzwalającymi, często związanymi z traumą. Ponadto mogą występować wszystkie objawy innych dysocjacyjnych zaburzeń świadomości (amnezja, fuga itp.).
Za powstawanie tych zaburzeń dysocjacyjnych odpowiedzialne są prawdopodobnie niezwykle poważne traumy z dzieciństwa. Zaburzenie to nie zostało dotąd dokładnie zbadane naukowo.
Zaburzenia dysocjacyjne można leczyć za pomocą psychoterapii © Photographee.eu | AdobeStock
Zaburzenia dysocjacyjne powinny być leczone psychoterapeutycznie. Celem leczenia jest zrozumienie przez pacjenta psychicznej natury swojego cierpienia oraz poszukiwanie psychicznych lub społecznych rozwiązań. Często jest to trudne, ponieważ osoby dotknięte tym zaburzeniem są głęboko przekonane, że cierpią na chorobę fizyczną. Kiedy mają zostać skierowani na leczenie psychoterapeutyczne, czują się przez swoich lekarzy piętnowani jako symulanci.
W zależności od stopnia nasilenia zaburzeń konieczna jest krótka terapia psychodynamiczna lub długotrwałe leczenie psychodynamiczne. To ostatnie powinno w razie potrzeby odbywać się w warunkach szpitalnych i być uzupełnione o konkretne formy terapii traumy. Należą do nich na przykład terapia traumy oparta na wyobraźni lub terapia EMDR.
W przypadku odpowiednich chorób współistniejących wskazane jest również leczenie farmakologiczne, np. w przypadku depresji.
