Mononukleoza zakaźna Ta infekcja wirusowa może obciążać organizm przez wiele tygodni

Mononukleozę zakaźną wywołuje wirus Epsteina-Barra. Należy on do rodziny wirusów opryszczki i przenoszony jest głównie poprzez ślinę. Dlatego w języku potocznym choroba ta nazywana jest również „chorobą pocałunków”.

Po zakażeniu wirus najpierw namnaża się w gardle, a następnie przedostaje się do określonych komórek układu odpornościowego. Po ustąpieniu ostrej fazy choroby wirus pozostaje w organizmie przez całe życie. Zazwyczaj jednak pozostaje w stanie nieaktywnym i nie powoduje dalszych dolegliwości.

Szacuje się, że większość dorosłych jest już nosicielami wirusa Epsteina-Barra, często nie zdając sobie sprawy, że kiedykolwiek chorowali.

Wirus przenosi się przede wszystkim poprzez bliski kontakt ze śliną. Oprócz całowania do zakażenia mogą prowadzić również wspólnie używane szklanki, sztućce lub butelki na napoje. Ponieważ wiele osób jest nosicielami wirusa, nie odczuwając żadnych dolegliwości, zakażenie często przebiega niezauważalnie. Od zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów choroby mija zazwyczaj od czterech do sześciu tygodni. Ten stosunkowo długi okres inkubacji często utrudnia ustalenie, kiedy i gdzie doszło do zakażenia. 

Na początku mononukleoza często przypomina zwykłą infekcję wirusową. Dopiero w dalszym przebiegu choroby pojawiają się typowe objawy, które mogą wskazywać na tę chorobę.

Do najczęstszych objawów należą:

• silny ból gardła
• gorączka
• powiększone węzły chłonne
• wyraźne zmęczenie
• wyczerpanie
• trudności w połykaniu
• biawawe naloty na migdałkach
• bóle głowy i kończyn

Wiele osób dotkniętych tą chorobą nadal odczuwa osłabienie, nawet gdy gorączka i ból gardła już ustąpiły. To utrzymujące się wyczerpanie może trwać kilka tygodni, a nawet miesięcy. 

Zasadniczo każdy może zachorować na mononukleozę zakaźną. Jednak objawy pojawiają się po raz pierwszy szczególnie często w wieku od 15 do 25 lat.

Natomiast u mniejszych dzieci infekcja przebiega często bardzo łagodnie lub nawet całkowicie niezauważalnie. Z tego powodu często nie jest w ogóle rozpoznawana. Dorośli zazwyczaj doświadczają silniejszych dolegliwości i często potrzebują dłuższego czasu na powrót do zdrowia. 

Oprócz gardła i węzłów chłonnych na infekcję mogą reagować również inne narządy. U wielu chorych dochodzi do przejściowego powiększenia śledziony lub wątroby. Na szczególną uwagę zasługuje powiększona śledziona, ponieważ jest ona bardziej wrażliwa na czynniki zewnętrzne.

Z tego powodu podczas choroby, a także przez kilka tygodni po jej zakończeniu, należy unikać intensywnych ćwiczeń fizycznych, podnoszenia ciężarów oraz uprawiania sportów kontaktowych. W rzadkich przypadkach powiększona śledziona może pęknąć i spowodować krwawienie wewnętrzne. Silny ból w lewej górnej części brzucha powinien zatem zostać natychmiast zbadany przez lekarza. 

Już samo połączenie gorączki, bólu gardła i powiększonych węzłów chłonnych dostarcza ważnych wskazówek dotyczących mononukleozy zakaźnej.

W celu potwierdzenia diagnozy zazwyczaj wykonuje się badanie krwi. Pozwala ono wykryć typowe zmiany w liczbie białych krwinek oraz obecność przeciwciał przeciwko wirusowi Epsteina-Barra. Dodatkowo często sprawdza się wskaźniki czynności wątroby, ponieważ podczas choroby mogą one być przejściowo podwyższone. Należy wykluczyć inne schorzenia, takie jak bakteryjne zapalenie migdałków, ponieważ wymagają one innego leczenia. 

Ponieważ mononukleoza zakaźna jest wywoływana przez wirusa, antybiotyki zazwyczaj nie są skuteczne. Można je rozważać jedynie w przypadku współistnienia infekcji bakteryjnej.

Niektóre antybiotyki, takie jak amoksycylina, mogą u osób z mononukleozą Pfeiffera wywołać nawet wyraźną wysypkę skórną. Dlatego leczenie antybiotykami powinno odbywać się wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Terapia skupia się przede wszystkim na łagodzeniu dolegliwości i wspieraniu organizmu w procesie powrotu do zdrowia. 

Najważniejszym środkiem jest oszczędzanie sił. Wystarczająca ilość snu, duże spożycie płynów oraz zbilansowana dieta pomagają układowi odpornościowemu zwalczać infekcję. Dodatkowo leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, a także płyny do płukania gardła lub pastylki do ssania mogą złagodzić dolegliwości.

Wiele osób dotkniętych tą chorobą chciałoby po kilku dniach wrócić do pracy lub uprawiać sport. Ponieważ jednak organizm jest często nadal osłabiony, obciążenie należy zwiększać stopniowo. Szczególnie w przypadku powiększenia śledziony to lekarz prowadzący decyduje, kiedy można ponownie uprawiać sport. 

Mononukleoza zakaźna w większości przypadków ustępuje bez trwałych uszkodzeń, wymaga jednak znacznie więcej czasu niż wiele innych infekcji wirusowych. Kto zapewni swojemu organizmowi wystarczający odpoczynek, zwraca uwagę na sygnały ostrzegawcze i powoli wraca do aktywności fizycznej, wspomaga proces powrotu do zdrowia i może znacznie zmniejszyć ryzyko powikłań.