Dlaczego wirus Zachodniego Nilu cieszy się coraz większym zainteresowaniem również w Europie

Wirus Zachodniego Nilu należy do rodziny flawivirusów i jest przenoszony głównie przez komary. Jako naturalne rezerwuary służą przede wszystkim dzikie ptaki, między którymi wirus jest przenoszony przez komary. Ludzie i konie również mogą się zarazić, ale są uważani za tzw. gospodarzy przypadkowych. Oznacza to, że zazwyczaj nie rozprzestrzeniają wirusa dalej.

Wirus został po raz pierwszy wykryty w 1937 roku w Ugandzie, a obecnie występuje w wielu regionach świata. W ostatnich latach zakażone ptaki, konie, a sporadycznie także ludzie zostali wykryci w kilku krajach europejskich – w tym w Niemczech i Austrii. 

Do zakażenia dochodzi w wyniku ukąszenia przez zakażonego komara. Komar ten pobiera wirusa podczas ssania krwi z zakażonego ptaka, a następnie może przenieść go na inne zwierzęta lub ludzi. Bezpośrednie zakażenie między ludźmi nie jest możliwe w codziennym życiu. Tylko w bardzo rzadkich przypadkach wirus może zostać przeniesiony na przykład poprzez transfuzję krwi, przeszczep narządów lub w trakcie ciąży.

Ponieważ komary są aktywne głównie w ciepłych miesiącach, zakażenia występują przeważnie między latem a wczesną jesienią. 

Około 80 procent wszystkich zakażonych osób nie odczuwa żadnych dolegliwości. Mniej więcej co piąta osoba zakażona zapada na łagodną chorobę o objawach grypopodobnych, zwaną również gorączką Zachodniego Nilu.

Możliwe objawy to:

• gorączka
• Ból głowy i kończyn
• zmęczenie
• Bóle mięśni
• wysypka
• powiększone węzły chłonne
• Nudności

Objawy ustępują zazwyczaj w ciągu kilku dni lub tygodni. W rzadkich przypadkach wirus atakuje ośrodkowy układ nerwowy i może powodować zapalenie opon mózgowych, zapalenie mózgu lub zapalenie rdzenia kręgowego. Objawy obejmują między innymi silne bóle głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki lub porażenia.

Takie przebiegi choroby stanowią stan zagrożenia życia. 

Ciężki przebieg choroby jest ogólnie rzadkością. Szczególnie narażone są jednak osoby starsze, osoby z osłabionym układem odpornościowym oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, choroby układu krążenia lub choroby nerek. U zdrowych dorosłych i dzieci infekcja przebiega zazwyczaj łagodnie lub nawet całkowicie niezauważalnie. 

W przypadku podejrzenia zakażenia wirusem Zachodniego Nilu najpierw przeprowadza się badanie lekarskie. Za pomocą specjalnych badań krwi można wykryć przeciwciała lub składniki wirusa. W przypadku podejrzenia zajęcia układu nerwowego konieczne może być dodatkowo badanie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Obecnie nie ma specjalnej terapii przeciwwirusowej przeciwko wirusowi Zachodniego Nilu. Leczenie dostosowuje się zatem do objawów. Łagodne postacie choroby leczy się objawowo, na przykład poprzez zapewnienie odpowiedniego nawodnienia, odpoczynek oraz stosowanie leków obniżających gorączkę lub łagodzących ból.

Ciężkie przypadki wymagają zazwyczaj leczenia szpitalnego. Jak można chronić się przed wirusem Zachodniego Nilu?

Zaleca się między innymi:

• stosowanie środków odstraszających owady na odsłoniętej skórze
• długie, jasne ubrania
• siatki przeciw owadom w oknach
• moskitiery w obszarach zagrożonych
• unikanie stojącej wody w ogrodzie, ponieważ tam rozmnażają się komary

Środki ochronne należy konsekwentnie stosować zwłaszcza wieczorem i w nocy, kiedy wiele komarów jest aktywnych. 

Wirus Zachodniego Nilu dotarł również do Europy i w miesiącach letnich obserwuje się jego coraz częstsze występowanie. Chociaż większość zakażeń przebiega łagodnie, w rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważne powikłania neurologiczne. Każdy, kto konsekwentnie chroni się przed ukąszeniami komarów i w przypadku utrzymującej się gorączki lub dolegliwości neurologicznych po ukąszeniu komara zasięga porady lekarza, może znacznie zmniejszyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby. Najlepszą ochroną jest tutaj czujność, a nie panika.