Czasami trudno to zauważyć. Mogą to być niewielkie przebarwienia na powiece lub zarys małego guzka lub wybrzuszenia. Jednak właśnie takie objawy mogą już wskazywać na coś poważnego, na przykład nowotwór. W okolicy powieki występują nowotwory łagodne i złośliwe. Nowotwory powiek są najczęstszymi nowotworami w okulistyce, dotykają one przede wszystkim osoby powyżej 60. roku życia. Według Niemieckiego Towarzystwa Onkologicznego coraz częściej dotykają one również młodych ludzi, którzy często narażają się na działanie promieni słonecznych (promieniowania UV).
Czym dokładnie jest nowotwór powieki?
Nowotwory powiek to guzy skóry, które mogą pojawić się bezpośrednio na górnej lub dolnej powiece. Mogą one ulegać zmianom i przekształcać się w większe guzy, a także wrastać w oko, co w najgorszym przypadku może prowadzić do utraty wzroku.
Do nowotworów łagodnych zaliczają się brodawki (papilloma) lub złogi tłuszczowe, które można bez problemu usunąć. Najczęstszym nowotworem złośliwym powieki jest rak podstawnokomórkowy, zwany w skrócie bazaliomem. Może on dotknąć każdego i należy go traktować poważnie. Wczesna wizyta u lekarza pozwala uniknąć poważniejszych konsekwencji.
Typowe objawy:
- Wypadanie rzęs
- Swędzenie powieki
- Przebarwienia skóry powieki
- zmiana w skórze
- wyraźnie wyczuwalny guzek, widoczny guzek
- Maści, krople i inne leki nie pomagają
Najpóźniej wtedy, gdy wypadają rzęsy, trzeba pilnie coś zrobić. Najgorsze, co możesz zrobić, to po prostu ignorować te objawy i bagatelizować je. Każda zmiana na oku i wokół niego powinna zostać zbadana. W końcu chodzi o Twój najważniejszy narząd zmysłów.
O zdrowie oczu dba również profesor uniwersytecki dr Ludwig Heindl z Kliniki Uniwersyteckiej w Kolonii. Jako kierownik specjalizacji z zakresu oftalmoonkologii i chirurgii plastycznej oka, prof. Heindl leczy złożone schorzenia oczu pacjentów, takie jak choroby dróg łzowych, ale także guzy spojówek, guzy oczodołu, czerniaki skóry oka, choroby powierzchni oka i guzy powiek. Prof. dr Heindl wyjaśnia nam poniżej, na co dokładnie należy zwrócić uwagę w przypadku nowotworu złośliwego powieki.
Panie profesorze Heindl, dlaczego słońce odgrywa tak decydującą rolę w powstawaniu nowotworów powiek?
Prof. Heindl: Obecnie przyjmuje się, a badania naukowe to potwierdzają, że intensywne promieniowanie słoneczne (promieniowanie UV) może poważnie uszkadzać skórę i wywoływać raka. Zwłaszcza twarz, a w szczególności oczy, są często słabo chronione i dlatego są szczególnie narażone.
Możemy stosować kremy z filtrem przeciwsłonecznym. A co z oczami?
Prof. Heindl: Oczy najlepiej chronimy za pomocą okularów przeciwsłonecznych, które nie tylko stanowią ładny dodatek w lecie, ale przede wszystkim filtrują promieniowanie UV. Należy przy tym zwrócić uwagę na wysoką jakość okularów. Promieniowanie UV jest niebezpieczne z dwóch powodów: może nie tylko wywoływać nowotwory oczu, ale także stanowić zagrożenie dla rozwoju choroby błony skrzydłowej. W przypadku tego rodzaju nowotworu błona spojówkowa z naczyniami krwionośnymi rozrasta się na skądinąd przezroczystą, pozbawioną naczyń rogówkę oka.
Jeśli zauważysz coś niepokojącego, co dokładnie powinieneś zrobić?
Prof. Heindl: Najpierw okulista powinien wykonać biopsję (pobranie próbki tkanki), aby upewnić się, z czym mamy do czynienia. Ponadto badanie ultrasonograficzne i tomografia komputerowa mogą dostarczyć dalszych ważnych wskazówek dotyczących tego, czy jest to nowotwór. Jeśli badanie histopatologiczne potwierdzi, że jest to nowotwór złośliwy – w 90% przypadków jest to rak podstawnokomórkowy – powinien on zostać usunięty przez chirurga okuloplastycznego.
Często zdarza się, że ludzie niechętnie poddają się leczeniu oczu lub jak najdłużej zwlekają z podjęciem leczenia. Czy spotkał się Pan już z takimi przypadkami? Co dzieje się w najgorszym przypadku?
Prof. Heindl: Niestety tak. Wiele osób bagatelizuje taką chorobę oczu. Nie uważają za konieczne poddanie się badaniu oka. Niektórzy wolą poczekać, mając nadzieję na samoistne wyleczenie. Inni bardzo boją się zabiegu na oku. Obawiają się, że po operacji będą oszpeceni lub stracą wzrok. Złośliwy nowotwór powieki wprawdzie nie daje przerzutów, ale może zaatakować inne narządy zmysłów. Może rosnąć, a nawet doprowadzić do utraty wzroku. Obowiązuje zasada: im wcześniej nowotwór zostanie usunięty, tym większe są szanse na wyleczenie.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie, czy też należy liczyć się z następstwami?
Prof. Heindl: Przy wczesnej interwencji rokowania dotyczące całkowitego wyleczenia guza powieki są dobre. Niemniej jednak ważne są badania kontrolne, zwłaszcza w ciągu pierwszych 2 lat. Czasami mogą wystąpić nawroty lub inne zmiany skórne, które musimy obserwować.
A jaka jest Pana osobista rada, aby w przyszłości w ogóle nie doszło do powstania nowotworów powiek?
Prof. Heindl: Do dziś nie można w 100% stwierdzić, co jest przyczyną nowotworu powieki. Jednak w rzeczywistości promieniowanie słoneczne odgrywa ważną rolę w profilaktyce. Nowotwory powiek w dużym stopniu zależą od intensywności promieniowania słonecznego. Im częściej i dłużej narażamy się na promieniowanie UV, tym większe jest ryzyko zachorowania na złośliwego nowotworu powieki. Dlatego rak podstawnokomórkowy dotyka coraz więcej młodych ludzi, którzy często nie myślą o ochronie przeciwsłonecznej.
Szanowny Panie Profesorze Heindl, okulary przeciwsłoneczne po raz kolejny dowiodły swojej przydatności. Bardzo dziękujemy za tę rozmowę!
Zauważyli Państwo coś podejrzanego w oku i chcą to skonsultować z okulistą? Skorzystajcie z okazji i skontaktujcie się bezpośrednio z prof. Heindlem. Odwiedźcie jego profil lekarski w Leading Medicine Guide i skontaktujcie się z nim już dziś.
LH235AT, LMG19 / Źródło zdjęć: (c) Elroi, (c) Robert Przybysz, (c) coldwaterman, (c) Anna Om, (c) pridannikov – Adobe Stock.
