Prof. dr dr Nowakowski o endoprotezoplastyce stawu biodrowego: „Widzę tu spory potencjał rozwoju!”

Ten specjalista w dziedzinie chirurgii biodra i endoprotezoplastyki biodra ma rzeczywiście niezwykłą karierę zawodową: prof. dr med. dr phil. inż. (FH) Andrej M. Nowakowski, cieszący się dużym międzynarodowym uznaniem i odpowiednią rozpoznawalnością w Kantonsspital Baselland w Szwajcarii, ukończył bowiem nie tylko studia medyczne, ale również pełny kierunek inżynierii mechanicznej – a jako trzeci jeszcze studia z zakresu techniki biomedycznej. Ten ceniony specjalista w dziedzinie chirurgii ortopedycznej i traumatologii układu ruchu uzyskał tytuł doktora nie tylko w dziedzinie medycyny, ale również w zakresie inżynierii biomedycznej. W tym kontekście jest niemal oczywiste, że jego duch innowacji i wynalazczości dostrzega jeszcze wiele możliwości ulepszeń nawet w przypadku sprawdzonych od dawna endoprotez bioder. Leading Medicine Guide rozmawiał z uznanym specjalistą od bioder, prof. dr. dr. Nowakowskim, o jego zadziwiających wizjach dotyczących endoprotezoplastyki stawów.

Leading Medicine Guide: Sztuczne stawy biodrowe są stosowane w ortopedii już od wielu dziesięcioleci. Obecnie osiągnięto wysoki standard, który nie ulega obecnie większym zmianom. Dlaczego mimo to temat endoprotezoplastyki stawu biodrowego jest dla Pana tak interesujący i ekscytujący?

Prof. dr dr Andrej M. Nowakowski: Jeśli spojrzymy wstecz na historię protez bioder, to w latach sześćdziesiątych położono podwaliny pod dzisiejszą technikę. Od połowy XX wieku osiągnięto istotne ulepszenia w zakresie protez, przede wszystkim w odniesieniu do dostępnych materiałów i właściwości ściernych. Ponadto w ciągu ostatnich dwudziestu lat technika operacyjna uległa zasadniczej zmianie w kierunku zabiegów minimalnie inwazyjnych; obecnie prawie wszystkie operacje pierwotne wykonujemy metodą minimalnie inwazyjną. Wraz z tym zmieniły się również stosowane instrumenty. Obecnie osiągnęliśmy w endoprotezoplastyce stawu biodrowego wysoki standard, który obecnie zmienia się już tylko nieznacznie. Osobiście nie uważam jednak, że w tej dziedzinie osiągnięto optimum. Moim zdaniem istnieje tu jeszcze spory potencjał rozwoju.

Leading Medicine Guide: A gdzie dokładnie widzi Pan potrzebę i możliwości poprawy w endoprotezoplastyce stawu biodrowego?

Prof. dr dr Andrej M. Nowakowski: W mojej pracy mam między innymi do czynienia z wieloma złamaniami u osób starszych. Są to na przykład dobrze znane złamania szyjki kości udowej, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były postrachem, a nawet dzisiaj mogą mieć duży wpływ na samodzielność i długość życia. Niektóre formy lub warianty złamań stanowią klasyczne wskazanie do wszczepienia sztucznego stawu biodrowego. Po operacji pacjenci szybko odzyskują pełną zdolność do obciążania kończyny i powraca ich jakość życia. Zastosowane materiały są sprawdzone i wypróbowane. Jednak w przypadku osób z złamaniami związanymi z wiekiem mamy do czynienia z wrażliwą grupą pacjentów, której nie można narażać na długi czas operacji. I właśnie w tym miejscu pojawia się punkt wyjścia moich rozważań: istnieją – również w zakresie konstrukcji protezy i sposobu jej mocowania – możliwości ulepszeń, aby osiągnąć jak najkrótszy czas operacji, a tym samym zmniejszyć ryzyko powikłań.

Leading Medicine Guide: Jakie są zatem czynniki, które pozwalają skrócić czas operacji w przypadku protez stawu biodrowego?

Prof. dr dr Andrej M. Nowakowski: Mam tu na myśli w szczególności nowe podejście do cementowania protez. Cementowanie trzonu protezy jest preferowaną metodą w przypadku bardzo kruchej kości i ciężkiej osteoporozy, aby uniknąć dalszych złamań wokół protezy – a więc właśnie w tej grupie pacjentów. Jednak cementowanie, a raczej czas utwardzania, trwa dość długo. Czas ten należałoby skrócić lub lepiej wykorzystać, zamiast czekać na utwardzenie cementu. Współpracuję z partnerami przemysłowymi z Niemiec i Szwajcarii nad opracowaniem implantu, który mógłby być lepiej dostosowany właśnie do tej grupy pacjentów. Moim zdaniem do takiego projektu protezy należy postawić inne wymagania. Nie muszą one mieć żywotności piętnastu do dwudziestu lub więcej lat, nie muszą spełniać oczekiwań dotyczących mobilności osoby wciąż stosunkowo młodej, która nadal chce uprawiać sport i dużo się ruszać. W przypadku tej grupy pacjentów niektóre parametry są inne, dlatego jest jeszcze pole do poprawy i nad tym właśnie pracuję.

Leading Medicine Guide: Czy istnieje również możliwość wymiany tylko głowy stawu, czyli wszczepienia tak zwanej półprotezy? Czy nie byłoby to może mniej inwazyjne?

Prof. dr dr Andrej M. Nowakowski: To bardzo dobre pytanie: czy wszczepiamy pełną protezę z panewką, czy półprotezę – tylko głowicę i trzon – decydujemy indywidualnie w zależności od pacjenta. Stosujemy model stopniowy, w którym uwzględniamy różne parametry, takie jak wiek biologiczny, stopień aktywności i samodzielność przed złamaniem lub upadkiem, ruchomość, istotne diagnozy dodatkowe, a także jakość kości, czyli osteoporozę itp.