Prof. dr med. Frank Breuckmann i nasz najważniejszy organ: „Sprawa bliska sercu!”

Po znieczuleniu miejscowym pacjentowi wprowadza się cienką rurkę z tworzywa sztucznego (cewnik) albo przez ramię, albo przez pachwinę, pod kontrolą rentgenowską, aż do serca lub do aorty w pobliżu serca. Na miejscu można wykonać badania z użyciem środka kontrastowego, a także pomiary ciśnienia i obrazowanie. Podczas cewnikowania serca można zbadać różne części serca. Zazwyczaj badanie ogranicza się do obrazowania naczyń wieńcowych, a tym samym do ukrwienia mięśnia sercowego. W zależności od powodu badania można również zbadać komory i przedsionki oraz inne zaangażowane naczynia, co może mieć znaczenie np. w przypadku chorób zastawek serca.

---

Jeśli na końcu diagnostyki zostanie wykryte istotne zwężenie, czyli zwężenie stanowiące zagrożenie dla ukrwienia serca, oferujemy wszystkie standardowe możliwości leczenia za pomocą cewnika sercowego. Obejmuje to proste rozszerzenie balonowe, rozszerzenie za pomocą specjalnych balonów pokrytych lekiem, a także wszczepienie podpórek naczyniowych, tzw. stentów. Stenty stosowane obecnie są praktycznie bez wyjątku pokryte lekiem, co zapewnia długotrwałą drożność naczynia. W rzadkich przypadkach może być wskazana terapia operacyjna, na przykład operacja pomostowania.

Ale nie ma powodu do obaw: nie zawsze rozszerzenie, wszczepienie stentu lub operacja są rzeczywiście konieczne. Niektóre zwężenia, w zależności od stopnia zaawansowania, można leczyć wyłącznie za pomocą tabletek i zdrowego trybu życia, a następnie monitorować ich przebieg.

Leading Medicine Guide: Proszę wyjaśnić zastosowanie stentów. Jak wygląda implantacja stentów i jakie są z tym związane ryzyka?

Prof. dr med. Frank Breuckmann: Podpórka naczyniowa – w języku fachowym nazywana również stentem – to mała siatka z drutu, która jest umieszczana w naczyniu praktycznie „z zewnątrz” i bez operacji, aby utrzymać je otwarte w dłuższej perspektywie. Zabieg odbywa się w pomieszczeniu przypominającym salę operacyjną, tzw. pracowni cewnikowania serca. Po znieczuleniu miejscowym w tętnicy ramiennej lub pachwinowej umieszcza się cienki cewnik, podobny do tego stosowanego do kroplówki. Przez ten cewnik można wprowadzić bardzo cienkie druty i rurki przez naczynia aż do serca. Za pomocą cewników można następnie uwidocznić naczynia wieńcowe za pomocą środka kontrastowego. Badający obserwuje wszystko bardzo dokładnie pod kontrolą rentgenowską na swoich monitorach. Badanie to jest zazwyczaj bezbolesne.

W przypadku wykrycia zwężenia wymagającego leczenia, za pomocą jednego ze specjalnych cewników – cewnika prowadzącego – do dotkniętej zwężeniem tętnicy wieńcowej wprowadza się złożony stent, który następnie rozpręża się za pomocą balonu. Osady są odsuwane na bok przez stent, dzięki czemu droga jest ponownie wolna. Może to powodować krótkie uczucie ucisku w klatce piersiowej, które jednak szybko mija. Czasami konieczne jest wprowadzenie kilku takich stentów podczas jednego badania.

Mimo że w rzadkich przypadkach implantacja stentu może powodować powikłania, nie ma powodu do większych obaw dotyczących ryzyka związanego z zabiegiem. Z reguły implantacja stentu przebiega bez żadnych komplikacji. Pomimo rutynowego charakteru zabiegu i stosowania specjalnych technik wiemy, że ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, ewentualnymi chorobami współistniejącymi oraz nasileniem choroby u pacjenta. Dlatego ryzyko ocenia się indywidualnie u każdego pacjenta i rozważa się alternatywne metody leczenia.

Leading Medicine Guide: Proszę wyjaśnić, na czym polega zagrożenie związane z nadciśnieniem tętniczym. Dlaczego powstaje nadciśnienie i co sprawia, że jest ono tak niebezpieczne?

Prof. dr med. Frank Breuckmann: Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najważniejszych uleczalnych czynników ryzyka dla układu sercowo-naczyniowego. Problem nadciśnienia tętniczego polega na tym, że nie boli. Może się więc zdarzyć, że nadciśnienie utrzymuje się przez lata i powoduje już długotrwałe uszkodzenia, a pacjent o tym nie wie. Według szacunków WHO połowa wszystkich udarów mózgu i zawałów serca jest bezpośrednią konsekwencją nadciśnienia. Jeśli nadciśnienie zostanie wykryte wcześnie, zazwyczaj można je dobrze opanować.

Prawie dziewięciu na dziesięciu pacjentów cierpi na tzw. nadciśnienie pierwotne. Przyczyną jest tutaj wzrost oporu naczyniowego lub sztywności naczyń. Czynniki sprzyjające to na przykład podeszły wiek, niezdrowa dieta, nadwaga, brak ruchu i stres lub uwarunkowania genetyczne. Tylko u około dziesięciu do piętnastu procent chorych decydujące znaczenie mają inne schorzenia – na przykład nerek, nadnerczy lub tarczycy. Te ostatnie schorzenia byłyby leczone w sposób specjalistyczny.

Nieodzownym i podstawowym elementem każdej terapii – a przy okazji także profilaktyki – jest zdrowy tryb życia, w szczególności regularna, umiarkowana aktywność fizyczna, zdrowa dieta i zrównoważony stan psychiczny. Dopiero gdy nadciśnienie jest bardziej nasilone, występują istotne choroby współistniejące lub ogólne środki prowadzą do poprawy tylko w ograniczonym stopniu, konieczna jest terapia farmakologiczna. Z reguły obecnie stosuje się ją od samego początku, łącząc dwa leki obniżające ciśnienie krwi. Pacjenci mogą w znacznym stopniu wspierać przebieg choroby i dostosowanie dawek leków poprzez regularne samodzielne pomiary ciśnienia krwi oraz prowadzenie dziennika ciśnienia krwi.

Jeśli dostosowanie leczenia okaże się bardzo trudne, do dyspozycji są – tak jak tutaj, w klinice Kitzinger Land – dodatkowo lekarze ze specjalistycznym wykształceniem zgodnie z kryteriami Niemieckiej Ligi Nadciśnienia Tętniczego, tzw. hipertensjolodzy.

Leading Medicine Guide: W Państwa klinice w Kitzinger Land znajduje się tzw. „oddział udarowy”, specjalnie przystosowany do potrzeb pacjentów po udarze mózgu. Czym charakteryzuje się taki oddział udarowy?

Prof. dr med. Frank Breuckmann: Leczenie udaru mózgu wymaga wyspecjalizowanej i interdyscyplinarnej współpracy ekspertów. Oddział udarowy to specjalna jednostka monitorująca, w której pacjenci z udarem mózgu są pod opieką wykwalifikowanego zespołu złożonego ze specjalistycznych lekarzy i personelu pielęgniarskiego, fizjoterapeutów, logopedów, ergoterapeutów i pracowników socjalnych. W klinice Kitzinger Land taki oddział udarowy istnieje już od 2012 roku. Jest on zintegrowany z oddziałem intensywnej terapii, dysponuje czterema łóżkami przeznaczonymi specjalnie dla pacjentów po udarze i został niedawno ponownie certyfikowany przez stowarzyszenie neurologiczne. Aby zapewnić optymalną opiekę naszym pacjentom po udarze mózgu, nasza klinika jest dodatkowo certyfikowanym członkiem sieci leczenia udarów mózgu z wykorzystaniem telemedycyny w północnej Bawarii (STENO). W ramach tej sieci współpracują trzy ponadregionalne centra leczenia udarów mózgu oraz osiemnaście klinik świadczących opiekę podstawową i specjalistyczną w Środkowej, Górnej i Dolnej Frankonii, a także w częściach Górnego Palatynatu i południowej Turyngii. Szpitale ostrych przypadków, w tym nasza klinika, korzystają z połączenia telemedycznego z trzema ośrodkami zapewniającymi opiekę na najwyższym poziomie.

---

W przypadku udaru mózgu dochodzi do nagłego zaburzenia krążenia w głowie. Dotknięta część mózgu otrzymuje zbyt mało tlenu, co powoduje uszkodzenie tkanki. Ponieważ uszkodzenie komórek nerwowych przebiega szybko, podobnie jak w przypadku komórek mięśnia sercowego podczas zawału serca, ważne jest, aby podjąć działania przy pierwszych oznakach udaru mózgu. Pierwsze cztery do pięciu godzin po udarze są uważane za kluczowe.

---

Prof. dr med. Frank Breuckmann był bezpośrednio zaangażowany jako główny autor w prawdziwy kamień milowy innowacyjnej kardiologii: Jako specjalista w zakresie ostrych bólów w klatce piersiowej był jednym z autorów pierwszego stanowiska Niemieckiego Towarzystwa Kardiologicznego, które promowało certyfikację „Chest Pain Units”. Aby te „jednostki bólu w klatce piersiowej” mogły się ugruntować jako placówki ratunkowe zapewniające pierwszą pomoc pacjentom z niejasnym bólem w klatce piersiowej, prof. Breuckmann od samego początku angażował się w tę sprawę – z sukcesem. Obecnie istnieje wiele takich placówek, w których ostry lub nowo pojawiający się ból w klatce piersiowej jest szybko i celowo diagnozowany. Dzięki przyszłościowej strukturze opieki „Chest Pain Units”, pod kierownictwem renomowanego specjalisty, udało się więc zrobić ważny krok w kierunku wyprowadzenia diagnostyki i terapii ostrych zawałów serca na nowy poziom – nawet w przypadku nietypowych bólów w klatce piersiowej – oraz zdecydowanie poprawić szanse na przeżycie osób dotkniętych tą dolegliwością.

Jak bowiem wyjaśnił niedawno prof. Breuckmann: „Szczególnie w przypadku bólu w klatce piersiowej, który może wskazywać na zawał serca lub podobne poważne schorzenia, szybkie leczenie medyczne ma kluczowe znaczenie dla życia i przeżycia”. Odkąd w 2008 roku zaczął angażować się najpierw w lokalną rozbudowę, a następnie w tworzenie „Chest Pain Units”, wiele się zmieniło: Kiedy prof. Breuckmann doprowadził Westdeutsches Herzzentrum Essen do uzyskania statusu pierwszej certyfikowanej „Chest Pain Unit”, nie mógł przewidzieć, że kilka lat później w całych Niemczech będzie dostępnych ponad 300 takich „jednostek bólu w klatce piersiowej” zapewniających pierwszą pomoc, co jest oczywiście jasno określonym celem również w klinice Kitzinger Land. Prof. Breuckmann nadal śledzi rozwój sytuacji, ponieważ jako jeden z najbardziej doświadczonych ekspertów w tej dziedzinie pozostaje zaangażowany w optymalizację opieki nad pacjentami z zawałem serca – i jest poszukiwanym konsultantem w całej Europie i Stanach Zjednoczonych.

Leading Medicine Guide: Oprócz kardiologii skupia się Pan również na pulmonologii. Proszę wyjaśnić związek między sercem a płucami.

Prof. dr med. Frank Breuckmann: Oprócz neurologii, obejmującej ważną opiekę nad pacjentami po udarze mózgu, oraz intensywnej terapii internistycznej przeznaczonej do leczenia pacjentów w stanie krytycznym, pulmonologia stanowi integralną część naszego oddziału kardiologicznego. Serce i płuca tworzą jedność funkcjonalną. Prawa strona serca dostarcza krew ubogą w tlen do płuc, gdzie jest ona nasycana tlenem, a następnie pompowana przez lewą stronę serca do organizmu i narządów. Zarówno choroby serca, jak i płuc mogą powodować główny objaw, jakim jest duszność – w spoczynku lub podczas wysiłku. Wtedy ważne jest, aby dysponować odpowiednią wiedzą specjalistyczną w obu tych dziedzinach. Na przykład niewydolność serca może prowadzić do zastoju płynów w płucach, co powoduje uciskanie tkanki płucnej i duszności. Z drugiej strony same choroby płuc mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia w tzw. małym obiegu i do niewydolności serca. Podejścia terapeutyczne są tutaj bardzo zróżnicowane – dlatego ważne jest, aby w kardiologii nie skupiać się wyłącznie na sercu.

Panie Profesorze dr Breuckmann, serdecznie dziękujemy za tę rozmowę!

Każdy, kto chciałby dowiedzieć się więcej o prof. dr. med. Franku Breuckmannie, powinien koniecznie zajrzeć na jego profil w Leading Medicine Guide. Można tam również w prosty sposób nawiązać z nim kontakt.