To naprawdę porusza! Rozmowa z dermatologiem, prof. Navarinim

Wiele osób cierpi na różnego rodzaju choroby skóry, a zbyt mało z nich dba o swoją warstwę ochronną. Już samo rosnące narażenie na promieniowanie UVA, które stanowi około 95% promieniowania UV i przenika warstwę ozonową, przyspiesza starzenie się skóry. Wiąże się to oczywiście z poważnymi zagrożeniami dla skóry.

„Słońce, poprzez swoje promienie ultrafioletowe, powoduje cały szereg uszkodzeń w skórze. Krótsza fala UVB prowadzi do uszkodzeń materiału genetycznego DNA, a tym samym do mutacji, które predysponują do rozwoju raka skóry. Jeśli spojrzy się z góry na fragment skóry, który dłużej przebywał na słońcu, i sporządzi mapę mutacji, wygląda to jak obraz amerykańskiego malarza Jasona Pollocka. Wszyscy jesteśmy więc mozaiką mutacji na skórze. Można cieszyć się opalaniem, stosując wcześniej skuteczny filtr przeciwsłoneczny; dostępne są wysokiej jakości kremy przeciwsłoneczne, a także odzież chroniąca przed promieniowaniem UV” – wyjaśnia na wstępie profesor dr Navarini.

Oczywiście intensywne opalanie wiąże się również z ryzykiem zachorowania na raka skóry – zjawisko to nasiliło się zwłaszcza w ostatnich latach. „W ostatnich dziesięcioleciach liczba zachorowań na raka skóry rzeczywiście wzrosła, z jednej strony z powodu zwiększonej aktywności sportowej, z drugiej jednak również dlatego, że wykrywamy go wcześniej. Czarnak jest znacznie groźniejszy niż rak podstawnokomórkowy, jednak oba mogą dawać przerzuty, przez co w zaawansowanym stadium są bardzo niebezpieczne i mogą prowadzić do śmierci. Dlatego zalecamy regularne badania przesiewowe w kierunku raka skóry. W Szwajcarii badania te są refundowane od 35. roku życia; do 50. roku życia należy zgłaszać się do dermatologa co 5 lat, następnie co 2 lata do 64. roku życia, a potem co roku. W ten sposób możemy zapewnić, że jeśli w ogóle, to konieczne będą tylko niewielkie zabiegi chirurgiczne” – zaleca specjalista dermatolog.

Specjalista w akcji: prof. Navarini podczas wykładu na konferencji „medArt” w Bazylei

Rak skóry może szybko się rozwinąć – czasami jest bardzo groźny, a czasami mniej. W związku z tym należy stosować się do zaleceń profesora dr. Navariniego i regularnie poddawać się badaniom przesiewowym. Zasadniczo istnieją jednak duże różnice w diagnostyce. Pytamy o to. „Diagnostyka nowotworów skóry polega zazwyczaj na badaniu klinicznym. W tym zakresie istnieją duże różnice między placówkami. Zawsze badamy również linię włosów, oferujemy badanie całego ciała, które przeprowadzane jest przy użyciu standardowego systemu, dzięki czemu żadne zmiany nie zostaną przeoczone. Za zgodą pacjentów identyfikujemy również znamiona w okolicy narządów płciowych, między palcami stóp oraz na podeszwach stóp, by wymienić tylko kilka często pomijanych miejsc. Aby zapewnić pacjentom wsparcie również w formie cyfrowej, oferujemy najnowocześniejszą na świecie technikę fotograficzną. „Każdy pacjent otrzymuje zdjęcie całego ciała, na którym komputer może wykryć zmiany, gdy pacjent zgłosi się do nas ponownie kilka miesięcy później” – wyjaśnia profesor dr Navarini, opisując dalszy przebieg postępowania.

Możliwości terapeutyczne w szpitalu uniwersyteckim są ogromne, a dzięki wysoko wyspecjalizowanym lekarzom zajmującym się praktyką i badaniami cieszy się on pierwszorzędną reputacją. „Jeśli chodzi o terapie raka skóry, oferujemy pełne spektrum – od prostej krioterapii ciekłym azotem, przez laser, immunomodulatory, oczywiście operacje, a także w przypadku przerzutów najnowsze immunoterapie, chemioterapie i badania kliniczne. W Europie kontynentalnej wyróżniamy się tym, że w naszym zespole mamy jedynego chirurga stosującego metodę Mohsa, który jest członkiem American College of Mohs Surgery. „Gwarantuje on, że w przypadku konieczności usunięcia zmiany chirurgicznej rana, a tym samym blizna, będą jak najmniejsze” – opowiada z entuzjazmem profesor dr Navarini. „Każdy, kto zgłasza się do centrum szpitala uniwersyteckiego z nowotworem skóry, może liczyć na całościowe, absolutnie kompleksowe leczenie – od pierwszego kontaktu aż po indywidualną opiekę pooperacyjną”, dodaje profesor dr Navarini.

Technika Mohsa pozwala na uzyskanie najmniejszych ran po usunięciu i najładniejszych blizn – przy 100-procentowej kontroli całkowitego usunięcia. Dodatkową zachętą dla profesora dr Navariniego był fakt, że w Centrum Nowotworów Skóry od zawsze prowadzone są badania podstawowe i kliniczne dotyczące całego obszaru nowotworów skóry. W swoim podejściu zorientowanym na pacjenta zawsze dąży on bowiem do oferowania swoim pacjentom najwyższej jakości usług medycznych zgodnych z aktualnym stanem nauki. W samym Centrum Nowotworów Skóry co tydzień odbywają się interdyscyplinarne konferencje, w których oprócz dermatologów uczestniczą również koledzy z takich dziedzin, jak chirurgia estetyczna i plastyczna, chirurgii jamy brzusznej, onkologii, radioterapii i medycyny nuklearnej, a także patolodzy, genetycy i radiolodzy.

Każdy marzy o delikatnej i różowej skórze. Jednak wiele czynników może spowodować, że wygląd skóry ulegnie znacznej zmianie, pojawi się swędzenie, a nawet uciążliwa łuszczyca. Łuszczyca (psoriasis) to zapalna choroba skóry, która na szczęście nie jest zakaźna. Objawia się czerwonymi plamami, często pokrytymi srebrzystymi łuskami. Bardzo nieprzyjemne jest silne swędzenie, na które cierpią osoby dotknięte tą chorobą. Przyczyny sięgają od predyspozycji genetycznych po chorobę autoimmunologiczną, wywołaną na przykład stresem lub zmianami hormonalnymi.

„Łuszczyca i egzema występują bardzo często. Skóra jest zwierciadłem duszy, więc nikogo nie dziwi, że silny stres może regularnie wywoływać nowe nawroty tych chorób. Jednak rolę może odgrywać również suchość skóry, poprzedzające choroby zakaźne, a także leki. Dlatego ważne jest, aby konsultować się z dobrze wykształconymi lekarzami, którzy potrafią zidentyfikować również rzadsze przyczyny choroby. Posiadamy również oddział genetyczny, z którego często korzystamy w celu poszukiwania i wykluczenia genetycznych przyczyn chorób skóry” – wyjaśnia prof. dr Navarini.

Towarzyski, empatyczny, komunikatywny: prof. Navarini w mediach społecznościowych (Facebook)

Możemy Państwa uspokoić. Każdy, kto cierpi na łuszczycę, może odetchnąć z ulgą – szanse na poprawę wyglądu skóry są bowiem wysokie. To dobrze, ponieważ choroba ta wiąże się przecież z dużym obciążeniem psychicznym. Pacjent nie czuje się atrakcyjny i czasami nie chce już uczestniczyć w życiu społecznym.

„Ze względu na zaburzenia bariery skórnej w przypadku łuszczycy i egzemy leczenie tych chorób wymaga przede wszystkim odpowiedniego nawilżenia i natłuszczenia skóry. Ważne jest tutaj stosowanie preparatów wysokiej jakości, które szybko się wchłaniają i sprawiają, że skóra staje się gładka, ale nie lepka. Coraz częściej z dużym powodzeniem stosujemy również preparaty w postaci pianki, które są dobrze tolerowane przez pacjentów. Mamy też bardzo popularną terapię światłem oraz terapie systemowe. W tym przypadku dostępne są zarówno tabletki, jak i zastrzyki. Oczywiście najpopularniejsze są najnowsze leki biologiczne, które charakteryzują się niemal niewiarygodnym odsetkiem odpowiedzi przy najwyższym poziomie bezpieczeństwa. Typowe pytanie pacjentów brzmi: „Czy będę musiał to wstrzykiwać przez całe życie?”. Po rozpoczęciu terapii i uzyskaniu dobrej odpowiedzi pytanie to często zmienia się na: „Czy mogę to wstrzykiwać przez całe życie?”, na co oczywiście nie możemy jeszcze odpowiedzieć – dodaje motywująco profesor dr Navarini.

Profesor dr Navarini współtworzył terapie biologiczne stosowane w chorobach takich jak łuszczyca (psoriasis) lub egzema – na przykład w związku z neurodermitą – które pomogły już wielu pacjentom. Dotyczy to również jego leczenia pacjentów cierpiących na przewlekły świąd: prywatny wykładowca Müller z zespołu profesora Navariniego cieszy się doskonałą reputacją w międzynarodowych badaniach nad świądem i niedawno odkrył, które kolory mają działanie łagodzące świąd.

Wiele osób kojarzy swoją młodość z trądzikiem jako niechcianym towarzyszem. Swędzące krosty, ropne pryszcze i rzekomo zniekształcona twarz… Trądzik nie jest jednak tylko nieestetycznym zjawiskiem w młodości, ale towarzyszy wielu osobom również w późnym wieku dorosłym. Często wynika to z predyspozycji genetycznych. Istnieją jednak również czynniki wywołujące związane z odżywianiem lub są to wyraźne skutki zmian hormonalnych. Tę trądzik późny (Acne tarda) można jednak opanować dzięki odpowiedniemu leczeniu i pielęgnacji skóry.

Trądzik różowaty, czyli zapalna choroba skóry, również nie wpływa korzystnie na jej wygląd. Powstają zaczerwienione plamy, które mogą przekształcić się w zapalne krosty lub np. guzowaty nos. „Tak, istnieje genetyczna predyspozycja do trądziku. W przypadku trądziku różowatego wierzymy, że tak jest, ale nie zostało to jeszcze dokładnie wykazane. Odżywianie jest ważnym tematem nie tylko w przypadku trądziku i trądziku różowatego, ale także wielu innych chorób skóry. Jest to przecież jeden z nielicznych czynników, na które pacjenci mogą mieć bezpośredni wpływ. Nierzadko obserwujemy więc radykalną zmianę diety, która nie zawsze ma uzasadnione przyczyny. Wiemy, że w przypadku trądziku szczególną rolę odgrywają mleko odtłuszczone oraz produkty zawierające dużo cukru lub skrobi. Dlatego zalecamy stosowanie zbilansowanej diety z wykluczeniem tych produktów. W przypadku trądziku różowatego bardzo ważnymi czynnikami wywołującymi są ostre potrawy, a także wódka, wino, napoje o wysokiej zawartości kofeiny oraz przejście z gorącego do zimnego powietrza i odwrotnie. „Dzięki tej wiedzy dajemy naszym pacjentom możliwość dostosowania swojego jadłospisu w sposób spersonalizowany” – wyjaśnia profesor dr Navarini.

Oczywiście wiele chorób skóry, takich jak łuszczyca, trądzik czy trądzik różowaty, powoduje zmianę wyglądu skóry. Przeważnie pacjentki, które mają słabą tkankę łączną, cierpią dodatkowo na żylaki, które wizualnie również nie odpowiadają ich własnym wymaganiom dotyczącym dobrego wyglądu. Oczywiste jest, że dla wielu pacjentów w kwestii zdrowia skóry na pierwszym planie stoi wygląd. Dlatego profesor dr Navarini zawsze ma też jedną nogę w dermatologii estetycznej. Wiele osób przedwcześnie postarzałych lub zniekształconych przez chorobę czuje się szczęśliwych, gdy po zabiegu spoglądają w lustro i odkrywają, że ich skóra znów wygląda zdrowiej i młodziej.

„Dermatologia estetyczna odgrywa bardzo ważną rolę w przypadku gerontoz skórnych. Są to choroby skóry związane z wiekiem. To, czy przeszkadzają one pacjentom, czy nie, jest bardzo zróżnicowane. Stosujemy zasadę, że objawy starzenia się leczymy wtedy, gdy wpływają one negatywnie na jakość życia pacjentów. W większości przypadków zabiegi te nie są jednak refundowane przez kasę chorych. Nie jest jednak zaskoczeniem, że pacjenci prawie zawsze i tak chcą poddać się zabiegowi i są gotowi oraz w stanie pokryć jego koszty z własnej kieszeni. Stosujemy dermatologię estetyczną również w przypadku wszystkich chorób skóry, które mogą powodować blizny lub zaburzenia pigmentacji, prowadzące do nadmiaru lub niedoboru tkanki tłuszczowej, co może powodować rozszerzenie naczyń od najmniejszych (trądzik różowaty) do największych (żylaki), a także nierówności skóry”, opowiada profesor dr Navarini, któremu bardzo leży na sercu dobre samopoczucie pacjentów również po zabiegu.

Profesor dr Navarini – serdecznie dziękujemy za rozmowę, która wyjaśnia wiele kwestii i daje nadzieję!

Urodzony w Bazylei profesor dr Navarini dorastał w kantonach Gryzonia i Aargau, ale na studia powrócił do swojego rodzinnego miasta – a część studiów medycznych ukończył w Paryżu na Université Marie-Curie. Zawsze fascynowały go punkty styku między dziedziną kliniczną a naukową, z czego korzystają przede wszystkim jego pacjenci. Zgrane zespoły w Szpitalu Uniwersyteckim w Bazylei pod kierownictwem tego renomowanego specjalisty zawsze zapewniają najlepszą możliwą opiekę.

Osoby, które chcą skontaktować się z profesorem dr med. dr sc. nat. Alexandrem Navarinim, mogą to najłatwiej zrobić w Bazylei poprzez jego profil w Leading Medicine Guide.