Dr Marcus Mumme jest wybitną postacią w dziedzinie ortopedii i specjalizuje się w ortopedii dzieci, młodzieży oraz dorosłych, ze szczególnym uwzględnieniem problemów z kolanami i barkami. Jako kierownik oddziału ortopedii sportowej dzieci i młodzieży oraz chirurgii kolan w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Bazylei (UKBB) jest uznawany za eksperta w swojej dziedzinie. UKBB to wiodące uniwersyteckie centrum kompetencji w zakresie medycyny dziecięcej i młodzieżowej, które spełnia najwyższe międzynarodowe standardy.
Dr Mumme koncentruje się na leczeniu problemów związanych z rozwojem, uszkodzeń chrząstki oraz złożonych problemów z kolanami. Jego doświadczenie obejmuje leczenie zachowawcze, chirurgię zachowującą stawy, a także nowoczesne przeszczepy komórek chrzęstnych i stymulację szpiku kostnego z wykorzystaniem biomateriałów. Jako doświadczony ortopeda zna potrzeby młodych pacjentów i ich specyficzne wymagania medyczne. Oprócz wybitnej wiedzy specjalistycznej dr Mumme wyróżnia się empatią i wrażliwością w kontaktach z pacjentami. Jego szeroka wiedza, aktywna działalność badawcza i innowacyjne podejście sprawiają, że jest on znaczącym specjalistą w dziedzinie ortopedii dziecięcej i młodzieżowej w UKBB.
UKBB nie tylko koncentruje się na szczególnych potrzebach młodych pacjentów, ale oferuje również kompleksową infrastrukturę i najnowocześniejszy sprzęt, aby zapewnić optymalną opiekę medyczną. Dr Mumme odgrywa kluczową rolę w tym pierwszorzędnym środowisku medycznym, które zajmuje się wieloma wyzwaniami ortopedycznymi u dzieci i młodzieży. Dr Mumme specjalizuje się w szczególności w chirurgii kolana, pomagając młodym pacjentom z urazami sportowymi lub wrodzonymi wadami rozwojowymi. Od korekcji rotacji po korekcję toru ruchu rzepki – leczy on wiele problemów w okolicy kolana. Jego szeroki wachlarz opcji terapeutycznych obejmuje również innowacyjne procedury, takie jak zabiegi artroskopowe i terapie regeneracyjne, które mogą pomóc osobom dorosłym, które są jeszcze zbyt młode, aby poddać się zabiegowi wymiany stawu na sztuczny.
Oprócz pracy jako lekarz praktykujący dr Mumme intensywnie zajmuje się badaniami naukowymi i zawsze jest na bieżąco z najnowszymi osiągnięciami w swojej dziedzinie. Dzięki członkostwu w stowarzyszeniach naukowych i akademiach posiada rozległą sieć kontaktów i przyczynia się do rozwoju ortopedii dziecięcej i młodzieżowej. Jego praca jako wysoce wyspecjalizowanego ortopedy dziecięcego oraz wkład w badania naukowe sprawiają, że jest on kluczową postacią w opiece ortopedycznej nad młodymi pacjentami w UKBB. Redakcja Leading Medicine Guide rozmawiała z dr. Mumme na temat regeneracji chrząstki, ponieważ w tej dziedzinie odnotowuje się innowacyjne podejścia.
.jpg "PD Dr. Marcus Mumme")
Regeneracja chrząstki to fascynująca dziedzina medycyny, która zajmuje się odbudową i wzrostem tkanki chrzęstnej. Tkanka chrzęstna, uszkodzona na przykład w wyniku urazów, zużycia lub chorób zwyrodnieniowych, ma ograniczoną zdolność do samoleczenia. Dlatego też innowacyjne podejścia i metody leczenia w zakresie regeneracji chrząstki mają ogromne znaczenie dla poprawy mobilności, funkcjonalności i jakości życia pacjentów. Od terapii biologicznych po zabiegi chirurgiczne – istnieje wiele różnych metod mających na celu naprawę lub zastąpienie uszkodzonej chrząstki. Postępy w regeneracji chrząstki odgrywają istotną rolę w leczeniu urazów lub chorób dotyczących tkanki chrzęstnej i oferują obiecujące perspektywy dla przyszłości medycyny ortopedycznej.
Urazy sportowe mogą prowadzić do uszkodzeń chrząstki zarówno u dzieci, jak i dorosłych, przy czym rodzaj urazu i dynamika gojenia mogą się różnić w zależności od grupy wiekowej.
„Zasadniczo można ogólnie stwierdzić, że dzieci, ze względu na trwający proces wzrostu, doznają innych urazów niż dorośli, a co za tym idzie, mają inne opcje terapeutyczne. U młodych ludzi chrząstka jest wciąż w fazie rozwoju i ma większą zdolność do regeneracji w porównaniu z osobami starszymi. Organizm jest młodszy i potrafi się lepiej dostosować. Z drugiej strony jednak mają oni problem, że muszą radzić sobie z urazami lub uszkodzeniami spowodowanymi przeciążeniem przez bardzo długi czas, przy oczekiwanej długości życia wynoszącej jeszcze około 70–80 lat. „Ma to oczywiście wpływ na przyszłą karierę zawodową” – wyjaśnia dr Mumme na początku naszej rozmowy i omawia główne schorzenia występujące u dzieci i dorosłych: „Podczas gdy u dorosłych, czy to w wyniku wypadku, czy też w wyniku procesów zwyrodnieniowych, obserwuje się najpierw ogniskowe uszkodzenia chrząstki, czyli uszkodzenia w ograniczonym obszarze, u dzieci występują schorzenia takie jak osteochondroza, która prowadzi do zmian przede wszystkim w tkance kostnej pod tkanką chrzęstną. Również niestabilność rzepki często pojawia się po raz pierwszy w dzieciństwie i okresie dojrzewania, co powoduje na przykład powtarzające się wyskakiwanie rzepki i w konsekwencji uszkodzenie chrząstki. Są też dzieci z chorobami reumatologicznymi lub dzieci wymagające chemioterapii, co z kolei może prowadzić do chorób kości i chrząstki. W przypadku dorosłych często są to amatorzy sportu, którzy doznają kontuzji np. podczas gry w piłkę nożną lub cierpią na schorzenia zwyrodnieniowe bez udziału wypadku”. Wybór metod terapeutycznych w zależności od wieku, ciężkości urazu i czynników indywidualnych odgrywa decydującą rolę w skutecznej regeneracji chrząstki u obu grup wiekowych. „W przypadku terapii chrząstki u dzieci zawsze dużym wyzwaniem jest to, że mają one ogromną potrzebę ruchu. W tym zakresie dorośli są oczywiście zasadniczo łatwiejsi do prowadzenia” – stwierdza dr Mumme.
Urazy chrząstki u dzieci i dorosłych są często wynikiem aktywności sportowej, która charakteryzuje się różną dynamiką.
„Z reguły dyscypliny sportowe wymagające wielu ruchów obrotowych oraz sporty kontaktowe, takie jak piłka nożna, narciarstwo czy koszykówka, wiążą się ze zwiększonym ryzykiem urazów, które mogą dotyczyć również chrząstki. Piłka nożna jest niebezpieczna dla kolan przede wszystkim ze względu na faulowanie – jedna trzecia urazów wynika właśnie z tego. Sporty te wiążą się z bezpośrednim kontaktem fizycznym i związanymi z tym uderzeniami, które mogą uszkodzić stawy i chrząstkę. Pływanie i jazda na rowerze to dobre formy aktywności, ale również sporty z piłką, takie jak tenis i badminton, są mniej niebezpieczne, ponieważ nie ma bezpośredniego przeciwnika fizycznego. Również jogging jest w zasadzie w porządku, ponieważ trenuje się mięśnie i chrząstkę. Zawsze jednak zależy to od obciążenia. W zdrowym zakresie chrząstka może się dobrze rozwijać, nie może być przeciążana i potrzebuje również przerw regeneracyjnych” – tak dr Mumme komentuje wyzwania związane z różnymi dyscyplinami sportowymi.
Unikanie urazów chrząstki wymaga środków zapobiegawczych, które dotyczą w równym stopniu obu grup wiekowych. Począwszy od wyboru odpowiedniego sprzętu i noszenia odzieży ochronnej, aż po rozgrzewkę przed treningiem lub zawodami. Zbilansowana dieta, wystarczająca ilość odpoczynku i odpowiednie nawodnienie są równie ważnymi elementami ogólnego zdrowia mięśni i chrząstki. Kluczowe znaczenie ma rozważny wybór dyscypliny sportowej i opanowanie prawidłowej techniki, aby uniknąć nieprawidłowego obciążenia. „Ciekawy jest również aspekt wpływu hormonów. Można tu zauważyć, że kobiety, a także młode dziewczęta, są bardziej podatne na kontuzje, takie jak np. zerwanie więzadeł krzyżowych, w zależności od cyklu”, wyjaśnia dr Mumme. Istotną rolę odgrywa również wiek biologiczny. U osób dorosłych metabolizm ulega spowolnieniu, a zdolność regeneracyjna chrząstki z czasem stopniowo maleje.
W trakcie cyklu menstruacyjnego kobiety doświadczają zmian hormonalnych, w szczególności wahań poziomu estrogenu. Estrogen, żeński hormon płciowy, może wpływać na stabilność więzadeł i mięśni, co prowadzi do zmian w sztywności i napięciu więzadeł. Szczególnie w fazie cyklu menstruacyjnego, w której poziom estrogenu jest najwyższy, może to prowadzić do zwiększonej wiotkości więzadeł, co może wpływać na stabilność stawu kolanowego. Ta zwiększona wiotkość mogłaby teoretycznie zwiększyć ryzyko urazów, takich jak zerwanie więzadeł krzyżowych, ponieważ kolano jest mniej stabilne i może stać się bardziej podatne na nadmierne obciążenia lub ruchy obrotowe, które sprzyjają takim urazom.
W dziedzinie regeneracji chrząstki istnieje wiele innowacyjnych podejść i technologii, które mają znaczenie zarówno dla dzieci, jak i dorosłych, zwłaszcza w kontekście urazów sportowych.
„Najnowocześniejszą terapią, jaką obecnie dysponujemy, jest przeszczep komórek chrzęstnych. Zabieg rozpoczyna się od artroskopowego badania dotkniętego stawu w celu oceny zakresu i lokalizacji uszkodzenia chrząstki. Następnie pobiera się od pacjenta zdrową tkankę chrzęstną z mniej obciążonego miejsca stawu. Tkanka ta jest następnie przygotowywana w laboratorium w celu wyizolowania i namnożenia zdrowych komórek chrzęstnych. Przygotowane cylindry chrzęstne są następnie dopasowywane podczas drugiej operacji do uszkodzonego obszaru chrząstki i umieszczane tam w celu wypełnienia uszkodzonego miejsca. Ma to na celu stymulację wzrostu nowej chrząstki i wspomaganie regeneracji uszkodzonej tkanki.
Metodę tę można stosować u dzieci tylko wtedy, gdy tzw. szwy wzrostowe w kolanach są zamknięte. Dzieje się to u dziewcząt w wieku około 14 lat, a u chłopców w wieku około 16 lat. W przypadku dzieci, u których szwy są jeszcze otwarte, dobre wyniki daje prosta stymulacja szpiku kostnego. W tej procedurze w kościach pod uszkodzonym chrząstką wierci się małe otwory, aby doprowadzić krew szpikową, która następnie wspomaga tworzenie tkanki naprawczej. Zasadniczo jednak najważniejsze jest ustalenie, co jest przyczyną uszkodzenia chrząstki. Jeśli przyczyna pozostanie, terapia chrząstki również nie przyniesie dobrych rezultatów” – wyjaśnia dr Mumme.
Styki wzrostowe to strefy chrząstki szklistej w kościach dzieci i młodzieży. Umożliwiają one wzrost długości wielu kości w okresie dzieciństwa i młodości. Po zakończeniu wzrostu powoli ulegają całkowitemu skostnieniu, a następnie zanikają.
Gdy chrząstka ulegnie uszkodzeniu, reakcja zapalna uruchamia proces gojenia. Specjalne komórki prekursorowe chrząstki migrują do miejsca urazu i rozpoczynają naprawę w celu ustabilizowania rany, a następnie tworzą w miejscu urazu włókna kolagenowe, aby zbudować nową strukturę. Ta faza ma kluczowe znaczenie, ponieważ tworzy się nowa macierz chrzęstna, składająca się z różnych składników, takich jak kolagen i proteoglikany. Macierz ta nadaje chrząstce wytrzymałość i strukturę, ale także elastyczność i zdolność wiązania wody. W dalszym przebiegu nowo utworzona macierz ulega restrukturyzacji, aby w miarę możliwości przywrócić pierwotną strukturę chrząstki. Proces ten może trwać od tygodni do miesięcy i ma decydujące znaczenie dla długoterminowej funkcjonalności stawu. Nowo utworzona macierz chrzęstna z czasem dostosowuje się do specyficznych obciążeń stawu.
Istnieją różne metody leczenia mające na celu regenerację chrząstki
Biomateriały: Nowe metody leczenia wykorzystują materiały biologiczne, takie jak biomembrany lub biogele, aby wspomóc regenerację chrząstki. Technologie te wspomagają naturalną zdolność organizmu do gojenia się i mogą pomóc w naprawie uszkodzeń chrząstki.
Inżynieria tkankowa: Postępy w inżynierii tkankowej umożliwiają wytwarzanie biologicznej tkanki chrzęstnej w laboratorium, która jest następnie wszczepiana w dotknięty obszar. Technika ta ma na celu zastąpienie utraconej lub uszkodzonej chrząstki i wspomaganie gojenia.
Druk 3D: Dzięki technologii druku 3D można tworzyć implanty i rusztowania dostosowane do indywidualnych potrzeb, które są dokładnie dopasowane do anatomii pacjenta. Ta precyzja może w przyszłości przyczynić się do lepszej regeneracji chrząstki.
Przeszczepy komórek chrzęstnych: W tej procedurze zdrowe komórki chrzęstne pobiera się z zdrowego obszaru własnego ciała, namnaża w laboratorium, a następnie przeszczepia w uszkodzone miejsce, aby wspomóc regenerację.
Zabiegi artroskopowe: Minimalnie inwazyjne metody operacyjne, takie jak zabiegi artroskopowe, okazały się łagodniejszymi opcjami leczenia uszkodzeń chrząstki. Zabiegi te mogą przyczynić się do skrócenia czasu rekonwalescencji i poprawy przebiegu rehabilitacji.
Chirurgia regeneracyjna: W chirurgii regeneracyjnej łączy się różne podejścia terapeutyczne, aby osiągnąć jak najbardziej naturalne gojenie się tkanek organizmu. Chodzi tu między innymi o leczenie przyczyn choroby, regenerację uszkodzonych tkanek oraz zatrzymanie lub przynajmniej spowolnienie procesów zużycia.
Rehabilitacja po urazach chrząstki spowodowanych wypadkami sportowymi to złożony proces, który należy traktować zróżnicowanie u dzieci i dorosłych.
„W przypadku dzieci ważne jest, aby w daną terapię zaangażować osobę bliską, niezależnie od tego, czy są to rodzice, czy rodzeństwo. Następnie należy dzieciom wszystko sensownie wyjaśnić w sposób dostosowany do ich wieku. Dzieci bardzo potrzebują fizjoterapii i przy dobrej komunikacji są całkowicie gotowe do przestrzegania zaleceń i środków”, stwierdza dr Mumme. W rehabilitacji dzieci po urazach sportowych bierze się pod uwagę indywidualne fazy wzrostu i odporność chrząstki. Może to sprawić, że czas rehabilitacji będzie krótszy niż u dorosłych.
„Miałam kiedyś małą pacjentkę z uszkodzeniem chrząstki, która cierpiała na chorobę reumatologiczną i musiała przyjmować leki immunosupresyjne oraz zastrzyki z kortyzonu, ale dobrze zareagowała na prostą stymulację szpiku kostnego i po dość krótkim czasie była już wolna od bólu i mogła ponownie uprawiać sport. Inna pacjentka, by podać kolejny przykład, była zawodową piłkarką w reprezentacji narodowej, która cierpiała na osteochondrosis dissecans (w tym schorzeniu dochodzi do degradacji tkanki kostnej w obszarze pozbawionym krążenia). „Bardzo dobrze zareagowała na terapię, a zaraz po jej zakończeniu kontynuowała karierę sportową i ponownie została przyjęta do reprezentacji narodowej dziewcząt” – tak dr Mumme opisał dwóch swoich pacjentów.
Rehabilitacja po regeneracji chrząstki w kolanie ma kluczowe znaczenie dla procesu gojenia i przywrócenia funkcji.
Rehabilitacja jest dostosowana indywidualnie do pacjenta i konkretnego zabiegu. Z reguły rehabilitacja rozpoczyna się natychmiast po operacji i trwa kilka tygodni lub miesięcy. „Przebieg rehabilitacji jest oczywiście indywidualny. Zależy to od uszkodzenia chrząstki i wybranej terapii. Często w trakcie rehabilitacji wykonuje się zabieg towarzyszący. Po zabiegach na stawie pacjenci zazwyczaj przez kilka tygodni poruszają się o kulach, ponieważ bez tego odciążenia nie są w stanie sobie poradzić. To, jak szybko pacjent będzie mógł wrócić do pracy, zależy oczywiście od wykonywanego zawodu. Jeśli przez sześć tygodni porusza się o kulach, z pewnością nie będzie mógł tak szybko powrócić do zawodów wymagających pracy fizycznej. W przypadku pracy biurowej jest to odpowiednio łatwiejsze” – wyjaśnia dr Mumme.
Pierwsze tygodnie często skupiają się na ruchach biernych, mających na celu stabilizację stawu i zmniejszenie obrzęków. Po tej fazie następują specjalistyczne ćwiczenia wzmacniające mięśnie wokół stawu i poprawiające jego ruchomość. Rehabilitacja obejmuje również ćwiczenia proprioceptywne, które poprawiają koordynację i stabilność stawu.
Spojrzenie w przyszłość
„Należy dalej optymalizować leczenie dzieci i dorosłych. Jeśli problemów ortopedycznych u dzieci nie da się całkowicie rozwiązać, a dzieci dorastają, pewne problemy z kolanem mogą pojawić się ponownie lub nasilić się w ciągu ich życia. Największą przeszkodą, z jaką obecnie się borykamy, jest rozwój artrozy w wieku dorosłym, którą powinno dać się leczyć metodami regeneracyjnymi. Mamy tu dobre wyniki badań i udało nam się z powodzeniem zregenerować uszkodzoną tkankę artrotyczną u pierwszych pacjentów pilotażowych z artrozą za rzepką. Sama choroba nie jest jak dotąd uleczalna, ale możemy zastąpić uszkodzoną chrząstkę. Niektóre formy artrozy z pewnością będą uleczalne w ciągu najbliższych lat lub dziesięcioleci” – stwierdza z optymizmem dr Mumme. „Badania nad hodowlą tkanek i leczeniem późnych powikłań artrozy za rzepką są dla mnie priorytetem. Badania trwają już od dziesięciu lat – pilotaż w tym zakresie został już zakończony. W 2024 roku rozpoczną się dwa nowe badania dotyczące leczenia artrozy za rzepką poprzez regenerację chrząstki. To wszystko pozytywne zmiany” – wyjaśnia z przekonaniem dr Mumme, kończąc tym samym naszą rozmowę.
Szanowny Panie Doktorze Mumme, serdecznie dziękujemy za tę pouczającą rozmowę na temat regeneracji chrząstki!
