Robotyka w endoprotezoplastyce stawu biodrowego i kolanowego (MAKO Plasty) – wywiad z ekspertem, prof. Thoreyem

Prof. dr med. Fritz Thorey jest wybitną postacią w dziedzinie chirurgii biodra i kolana oraz endoprotezoplastyki. Jako specjalista w dziedzinie endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego, a także chirurgii sportowej i traumatologii sportowej, zdobył doskonałą reputację na arenie międzynarodowej. Jego kompetencje potwierdzają nie tylko liczne wyróżnienia i nagrody, ale także codzienna praca, w ramach której wykonuje około 750 operacji rocznie.

W klinice ATOS w Heidelbergu prof. dr Thorey pełni funkcję ordynatora w „IZO – Międzynarodowym Centrum Ortopedii”, które dzięki swoim wybitnym osiągnięciom w endoprotezoplastyce zyskało światową renomę. Szczególnie imponująca jest opieka skoncentrowana na pacjencie, która stanowi tutaj priorytet. Klinika przywiązuje dużą wagę do ścisłej współpracy między różnymi specjalizacjami, a także z lekarzami prywatnymi i współpracującymi szpitalami.

Rosnące wymagania dotyczące mobilności i aktywności fizycznej zmieniły również wymagania dotyczące operacji wymiany stawów. Prof. dr Thorey podjął to wyzwanie i nieustannie opracowuje innowacyjne i oszczędzające mięśnie metody endoprotezoplastyki. Dzięki jego pracy pacjenci mogą prowadzić aktywne i bezbolesne życie nawet po operacji endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego.

Oprócz działalności klinicznej prof. dr Thorey zajmuje się również badaniami naukowymi. Regularnie publikuje w międzynarodowych czasopismach specjalistycznych i został już wyróżniony licznymi nagrodami naukowymi. Jego badania przyczyniają się do ciągłego doskonalenia metod leczenia w endoprotezoplastyce, a pacjenci na całym świecie mogą czerpać korzyści z tych wyników.

Dzięki swojej wyjątkowej wiedzy i niestrudzonemu zaangażowaniu prof. dr Thorey uczynił IZO przy klinice ATOS w Heidelbergu jednym z wiodących ośrodków ortopedycznych. Pacjenci z całego świata ufają najwyższej jakości medycynie i kompleksowej opiece, jaką otrzymują w IZO.

Redakcja Leading Medicine Guide miała okazję porozmawiać z prof. dr Thoreyem na temat robotyki z wykorzystaniem systemu MAKOplasty w endoprotezoplastyce stawu biodrowego i kolanowego.

Wykorzystanie technologii robotycznej w endoprotezoplastyce stawu biodrowego i kolanowego, zwłaszcza dzięki takim metodom jak robot MAKOplasty, stanowi znaczący postęp w chirurgii ortopedycznej. Dzięki precyzyjnym i zindywidualizowanym zabiegom ta innowacyjna technologia pozwala na lepszą opiekę nad pacjentem i długotrwałe wyniki.

„Do wyzwań technicznych w endoprotezoplastyce stawu biodrowego i kolanowego należy przede wszystkim precyzyjne umieszczenie elementów protezy. Nieprawidłowe ustawienie może prowadzić do nierównomiernego obciążenia stawu, a w dłuższej perspektywie do powikłań, takich jak obluzowanie, niestabilność lub przedwczesne zużycie protezy. W związku z tym stosuje się nowoczesne technologie, takie jak komputerowe systemy nawigacyjne lub chirurgia wspomagana robotami, aby poprawić dokładność i spójność umieszczania implantów. Ponadto implanty muszą zapewniać optymalne dopasowanie i funkcjonalność, umożliwiając pacjentowi uzyskanie naturalnej swobody ruchów. Wymaga to starannego doboru konstrukcji i materiałów implantów, które odpowiadają indywidualnym wymaganiom każdego pacjenta. Postępy w materiałoznawstwie doprowadziły do powstania implantów, które są trwałe, wytrzymałe i biokompatybilne, co poprawiło długoterminowe wyniki endoprotezoplastyki. Następnie należy przeprowadzić operację w sposób jak najmniej inwazyjny dla tkanek, czyli zastosować dostępy minimalnie inwazyjne. Należy również pamiętać, że staw kolanowy jest mniej wyrozumiały niż staw biodrowy – w tym przypadku endoproteza musi być wszczepiona jeszcze precyzyjniej. Wynika to również z faktu, że kolano posiada staw zawiasowy prowadzony przez więzadła, co wiąże się z większymi wyzwaniami, podczas gdy w przypadku biodra mówimy o stawie kulistym. Wszystkie informacje niezbędne do dobrego i skutecznego zaplanowania operacji uzyskujemy dzięki zdjęciom rentgenowskim, a czasami również dzięki badaniu MRI lub CT. Na tych obrazach można rozpoznać skutki ewentualnych wcześniejszych operacji lub stwierdzić, czy pacjent ma deformacje w postaci koślawych lub szpotawych nóg. Następnie rozważa się, czy zastosowanie robotyki ma sens, aby osiągnąć lepsze wyniki. Jeśli nie ma żadnych deformacji, można bardzo dobrze pracować konwencjonalnie, bez robotyki. „W przypadku wszystkich stawów, które odbiegają od normy, asysta robota jest zasadniczo bardzo korzystna” – wyjaśnia prof. dr Thorey na początku naszej rozmowy.

Podczas operacji i po niej należy uważnie monitorować i leczyć różne powikłania, takie jak infekcje, zakrzepice czy uszkodzenia nerwów. Wczesna interwencja i podejście multidyscyplinarne mają kluczowe znaczenie dla zminimalizowania ryzyka powikłań i umożliwienia skutecznej rehabilitacji.

Zastosowanie robotyki z systemem MAKOPlasty w endoprotezoplastyce stawu biodrowego i kolanowego zrewolucjonizowało możliwości chirurgii ortopedycznej. 

System MAKOPlasty to zaawansowany, wspomagany robotem system chirurgiczny, który jest wykorzystywany podczas operacji stawu biodrowego i kolanowego. Umożliwia on chirurgowi wykonywanie zabiegów z niezwykłą precyzją i kontrolą. Przed operacją tworzony jest szczegółowy model 3D danego stawu na podstawie tomografii komputerowej pacjenta. Model ten pomaga chirurgowi dokładnie zaplanować operację oraz określić optymalne położenie i ustawienie implantów. System składa się z ramienia robota, które jest wyposażone w specjalistyczne narzędzia chirurgiczne i może wykonywać bardzo precyzyjne ruchy. Ramię jest sterowane przez chirurga, a system monitoruje ruchy w czasie rzeczywistym i w razie potrzeby je koryguje. Pozwala to na dokładną realizację planu operacyjnego i minimalizuje ryzyko błędów. Oprogramowanie MAKO, które jest częścią systemu, wspiera planowanie przedoperacyjne oraz zapewnia ciągłe monitorowanie i dostosowywanie ruchów narzędzi podczas zabiegu. Oprogramowanie to umożliwia również wprowadzanie korekt śródoperacyjnych w celu reagowania na nieoczekiwane okoliczności. Jednostka wizualizacyjna, składająca się z monitora i odpowiednich systemów obrazowania, zapewnia chirurgowi wyraźny i szczegółowy widok pola operacyjnego oraz modelu 3D. Znacznie poprawia to precyzję i bezpieczeństwo zabiegu. System narzędzi obejmuje szereg specjalnie zaprojektowanych narzędzi chirurgicznych, które można podłączyć do ramienia robota. Dzięki wysokiej precyzji i lepszej kontroli podczas operacji można lepiej chronić otaczające zdrowe tkanki i zachować naturalny zakres ruchu stawu. Często prowadzi to do szybszego powrotu do zdrowia i lepszych długoterminowych wyników dla pacjentów. 

„Jedną z głównych zalet jest precyzja, jaką zapewnia chirurgia wspomagana robotem. Dzięki zastosowaniu obrazowania o wysokiej rozdzielczości i precyzyjnych algorytmów nawigacyjnych roboty MAKOPlasty mogą monitorować i dostosowywać dokładne umiejscowienie elementów protezy w czasie rzeczywistym. Zmniejsza to ryzyko nieprawidłowego umiejscowienia i poprawia długoterminową stabilność implantów. W przypadku stawu kolanowego, oprócz pozycjonowania stawu, istotne jest przygotowanie kości, na której następnie umieszczany jest implant, szczególnie w przypadku protez częściowych, tzw. protez ślizgowych. Nie są one tak łatwe w zastosowaniu i właśnie w tym widzę największą zaletę robotyki”, wyjaśnia prof. dr Thorey i opisuje niezbędne planowanie przed zabiegiem z wykorzystaniem asystenta robotycznego:

„Tomografia komputerowa służy jako podstawowa informacja, jest wprowadzana przez technika z firmy produkującej robota, a następnie następuje wstępne planowanie operacji, które jest omawiane z chirurgiem tuż przed zabiegiem. Podczas operacji tomografia komputerowa jest następnie „dopasowywana” do kości, tak aby robot wiedział, gdzie w przestrzeni znajduje się pacjent, a dokładniej kość, na której ma być przeprowadzona operacja. Podczas operacji wszystko jest ponownie mierzone i sprawdzane, jak powinien wyglądać wynik. Pod względem czasowym jest to łatwe do ogarnięcia. Rozmowa z technikiem trwa około 2 minut, a na ustawienie robota potrzebujemy kilku minut. To nieistotne opóźnienie jest nieporównywalne z uzyskiwanym w ten sposób bardzo precyzyjnym wynikiem. Nie można tego również porównać z nakładem pracy, jaki wymaga na przykład robot Da Vinci. W tym przypadku należy uwzględnić znacznie więcej ustawień. Zdecydowaliśmy się na system MAKO Plasty, ponieważ jest to najwyższej jakości rozwiązanie dostępne w endoprotezoplastyce stawu biodrowego i kolanowego, a wielu pacjentów przyjeżdża do nas właśnie dlatego, że wiedzą, iż pracujemy z tym systemem”.

„Szczególnym wyzwaniem podczas operacji z wykorzystaniem systemu MAKOplasty jest konieczność zamontowania dodatkowych czujników na operowanym stawie. Muszą one zostać trwale wkręcone w kość. Oznacza to dodatkowe małe nacięcia w miejscach, gdzie sondy są wprowadzane i łączone z kością. Większą precyzję umieszczenia implantu w stawie osiąga się, że tak powiem, kosztem nieznacznie większego uszkodzenia tkanek miękkich, które jest konieczne ze względu na rozmieszczenie czujników. Oczywiście istnieje tu teoretyczne ryzyko, że w miejscach tych kość może ulec złamaniu, jeśli zabieg nie zostanie wykonany starannie lub jeśli kość jest już bardzo krucha. Bardziej sensowne jest stosowanie systemu MAKO w operacjach stawu kolanowego, co znajduje również odzwierciedlenie w danych liczbowych: „Na całym świecie ponad 90% operacji stawu kolanowego przeprowadza się przy użyciu systemu MAKO, podczas gdy w przypadku stawu biodrowego odsetek ten wynosi zaledwie 10%, ponieważ w tym przypadku można przeprowadzić precyzyjną operację pod kontrolą rentgenowską oraz metodą konwencjonalną” mówi prof. dr Thorey, komentując również częstotliwość stosowania systemu MAKO w Niemczech:

„System ten istnieje już od dziesięciu lat, przy czym początkowo był stosowany wyłącznie w USA. Czy stanie się on standardem w Niemczech, dopiero się okaże, ponieważ system ten jest również bardzo drogi. W naszej placówce odnotowujemy w każdym razie rosnący udział. Można przypuszczać, że system ten będzie coraz częściej stosowany w wyspecjalizowanych ośrodkach zajmujących się konkretnymi przypadkami w Niemczech i dysponujących odpowiednią wiedzą specjalistyczną. W każdym razie powinno być tak zorganizowane, aby operacje stawu kolanowego i biodrowego odbywały się tylko tam, gdzie wykonuje się dużą liczbę takich zabiegów. Nie może być tak, że pacjent jest operowany w szpitalu, w którym wykonuje się tylko 20–50 operacji biodra rocznie, a większość z nich jest przeprowadzana przez różnych lekarzy. Osobiście operuję samodzielnie około 500 bioder rocznie, co stanowi zupełnie inną skalę. Pewna centralizacja ma zatem sens. Musiałoby to jednak być zorganizowane w taki sposób, aby ostatecznie przeważali ci, którzy są dobrzy i zapewniają wysokie bezpieczeństwo pacjentów, tak jak w przypadku zwykłej konkurencji”.

Środki rehabilitacyjne po wszczepieniu protezy biodra lub kolana mają decydujące znaczenie dla pomyślnego powrotu do zdrowia. 

Środki te obejmują zazwyczaj fizjoterapię, wczesną mobilizację, leczenie bólu, wsparcie i doradztwo, a także długoterminową opiekę. Fizjoterapia odgrywa kluczową rolę w przywracaniu ruchomości stawu, wzmacnianiu mięśni i poprawie chodu. Już wkrótce po operacji pacjent jest zachęcany do poruszania dotkniętym stawem i stawiania pierwszych kroków, aby uniknąć powikłań i wspomóc gojenie. Skuteczne leczenie bólu jest ważne, aby zapewnić pacjentowi komfort i ułatwić udział w rehabilitacji. Może to obejmować połączenie metod farmakologicznych i niefarmakologicznych w celu skutecznego kontrolowania bólu. W trakcie rehabilitacji pacjenci otrzymują wsparcie i porady od interdyscyplinarnego zespołu, w skład którego wchodzą lekarze, fizjoterapeuci, pielęgniarki i, w razie potrzeby, psychologowie. Zespół ten towarzyszy pacjentowi, odpowiadając na pytania, łagodząc obawy i wspierając go w drodze do wyzdrowienia. Rehabilitacja pooperacyjna nie kończy się wraz z wypisaniem ze szpitala. Długoterminowa opieka i regularne wizyty kontrolne są ważne dla monitorowania powodzenia operacji, wczesnego wykrywania ewentualnych powikłań oraz dalszego wspierania pacjenta w razie potrzeby. Ogólnie rzecz biorąc, bardziej precyzyjne umieszczenie protezy i mniejsze uszkodzenie tkanek związane z wykorzystaniem robotyki mogą prowadzić do szybszego powrotu do zdrowia i lepszych wyników. Rodzaj i czas trwania rehabilitacji nie różnią się w zależności od tego, czy operacja została przeprowadzona z wykorzystaniem systemu MAKO, czy bez niego.

Perspektywy

„System MAKO nie obsługuje jeszcze operacji wymiany protezy. Z pewnością pojawi się to w przyszłości i miałoby to absolutny sens. System nie jest jeszcze do tego dopuszczony, nawet w USA. W przyszłości z pewnością uzupełnieniem systemu MAKO będzie jego zastosowanie w operacjach kręgosłupa i barku, a na pewno system zostanie również uzupełniony o sztuczną inteligencję (AI). W regionie Heidelbergu wraz z kliniką ATOS jesteśmy jedyną placówką, która posiada system MAKO, dzięki czemu możemy zaoferować naszym pacjentom leczenie na wysokim poziomie jakościowym” – stwierdza pozytywnie prof. Thorey, i na tym kończymy naszą rozmowę.

Serdecznie dziękujemy, szanowny Panie Profesorze dr Thorey, za interesujące spostrzeżenia dotyczące wykorzystania robotyki w operacjach stawu biodrowego i kolanowego!