IVOM – Eksperci medyczni

IVOM to skrót od „intravitreal operative Medikamenteneingabe” (operacyjne podanie leku do ciała szklistego). Termin „intravitreal” oznacza, że lek podaje się do przestrzeni ciała szklistego. Dzięki temu substancja czynna dociera w pobliże siatkówki.

Plamka żółta to obszar siatkówki, w którym wzrok jest najostrzejszy. Nie jest ona nakłuwana kaniulą. Lek jest wstrzykiwany do ciała szklistego oka, a stamtąd dociera do miejsca przeznaczonego do leczenia.

Inhibitory VEGF stosuje się w wielu wskazaniach. W zależności od schorzenia terapia IVOM może być również prowadzona przy użyciu innego substancji czynnej.

Terapia IVOM jest wskazana w przypadku niektórych chorób siatkówki oraz niezakaźnych stanów zapalnych tylnej części oka. Decydujące znaczenie mają choroba podstawowa oraz obszar siatkówki dotknięty chorobą.

• Włóknista AMD: W przypadku wilgotnej postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem inhibitory VEGF mogą spowolnić postęp choroby.
• Cukrzycowy obrzęk plamki żółtej: Obrzęk ten może powstać w wyniku retinopatii cukrzycowej. Wstrzyknięcie do ciała szklistego inhibitorów VEGF może poprawić widzenie i zapobiec dalszej utracie wzroku.
• Zator żyły centralnej: Po zatorze naczynia krwionośnego siatkówki obrzęk plamki żółtej można leczyć za pomocą dożylnych wstrzyknięć inhibitorów VEGF.
• Zapalenie błony naczyniowej oka: W przypadku niektórych nieinfekcyjnych stanów zapalnych, w tym zapalenia błony naczyniowej oka typu pośredniego i tylnego, również można rozważyć zastosowanie iniekcji do ciała szklistego.

W przypadku cukrzycowego obrzęku plamki żółtej leczenie zależy od tego, czy zajęta jest środkowa część siatkówki. Jeśli środkowa część siatkówki nie jest zajęta, nie należy proponować terapii IVOM. Jeśli widzenie jest zagrożone, można rozważyć zamiast tego ogniskowe leczenie laserowe.

IVOM może spowolnić postęp wilgotnej zwyrodnienia plamki żółtej, ale nie jest w stanie jej wyleczyć. W przypadku cukrzycowego obrzęku plamki żółtej może zmniejszyć obrzęk i przeciwdziałać dalszemu pogorszeniu wzroku.

Przed zabiegiem IVOM należy poinformować okulistę o lekach, które regularnie się przyjmuje. Dotyczy to zwłaszcza leków hamujących krzepnięcie krwi.

Leków rozrzedzających krew nie należy samodzielnie odstawiać przed wstrzyknięciem do ciała szklistego. Wyniki badania obserwacyjnego wskazują na konieczność kontynuowania dotychczasowego leczenia. Wszelkie zmiany należy wprowadzać wyłącznie po konsultacji z lekarzem.

Bezpośrednio przed zabiegiem powierzchnia oka jest znieczulana miejscowo za pomocą kropli znieczulających. Podanie leku odbywa się w warunkach antyseptycznych i sterylnych. Przy prawidłowym przeprowadzeniu zabiegu rutynowe stosowanie kropli lub maści z antybiotykiem nie jest konieczne.

IVOM jest zazwyczaj zabiegiem ambulatoryjnym. W indywidualnych przypadkach, uzasadnionych medycznie, może być konieczna hospitalizacja.

1. Oko i jego okolice są przygotowywane za pomocą środków antyseptycznych; dalsze leczenie odbywa się w warunkach sterylnych.
2. Lekarz wprowadza kaniulę do przestrzeni ciała szklistego.

Znieczulenie miejscowe nie sprawia, że wstrzyknięcie jest bezbolesne dla wszystkich pacjentów. W badaniu klinicznym ból opisywano przeważnie jako łagodny. W przypadku kolejnych wstrzyknięć zgłaszane natężenie bólu zmniejszało się.

W ankiecie około 64 procent uczestników uznało leczenie do ciała szklistego za mniej uciążliwe niż wcześniej oczekiwano. Opisuje to osobiste doświadczenia ankietowanych i nie stanowi gwarancji powodzenia leczenia.

W przypadku wysiękowej postaci AMD leczenie IVOM opisanymi inhibitorami VEGF rozpoczyna się od jednego zastrzyku miesięcznie przez pierwsze trzy miesiące. Następnie, w zależności od leku i przebiegu choroby, kolejne dawki mogą być podawane co miesiąc lub w odstępach dwóch lub trzech miesięcy.

Poważna infekcja wewnątrzgałkowa jest jednym z możliwych powikłań. Zgodnie z informacjami dla pacjentów opracowanymi przez stowarzyszenia specjalistyczne, przy zachowaniu opisanych warunków higienicznych, występowała ona w około 0,03 procenta przypadków po wstrzyknięciach.

Lżejsze dolegliwości odnotowano również w badaniu obserwacyjnym dotyczącym konkretnego preparatu będącego następcą ranibizumabu. Wyników tych nie można ogólnie odnosić do każdej substancji czynnej i każdego sposobu podawania do ciała.

• Krwawienie podspojówkowe: to działanie niepożądane odnotowano po wstrzyknięciach badanego preparatu.
• Niewyraźne widzenie: zaburzenie widzenia w badaniu obserwacyjnym miało charakter przejściowy.
• Lekki ból oczu: Również ten objaw wystąpił po wstrzyknięciu badanego substancji czynnej.

Po zabiegu IVOM przewidziana jest szybka kontrola okulistyczna. Zalecenia towarzystw okulistycznych wskazują na okres od pierwszego do czwartego dnia po wstrzyknięciu do ciała szklistego.

Antybiotykowe krople do oczu lub maści nie są rutynowo konieczne po zabiegu. Dotyczy to sytuacji, gdy zabieg IVOM został przeprowadzony z zachowaniem zasad antyseptycznych i w warunkach sterylnych.

W przypadku cukrzycowego obrzęku plamki żółtej wybór między IVOM a terapią laserową zależy przede wszystkim od tego, czy dotknięta jest środkowa część siatkówki. Ponadto w przypadku leczenia laserowego miejsca przecieków muszą być dobrze dostępne.

W przypadku chorób oczu wymienionych w umowie o zapewnieniu jakości leczenie do ciała szklistego wchodzi w zakres opieki medycznej objętej umową, o ile spełnione są określone warunki. Decydujące znaczenie mają konkretna choroba i wyniki badania okulistycznego.

Okulista przeprowadzający zabieg IVOM na koszt ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego musi uzyskać zgodę Związku Lekarzy Ubezpieczeniowych. O tę zgodę można zapytać podczas pierwszej wizyty.

Warunkiem przeprowadzenia zabiegu IVOM w ramach opieki medycznej objętej umową z kasą chorych jest posiadanie tytułu specjalisty w dziedzinie okulistyki.

Zezwolenie Związku Lekarzy Kas Chorych jest istotnym warunkiem rozliczenia zabiegu z ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Przygotowanie antyseptyczne oraz zabieg w warunkach sterylnych stanowią elementy bezpiecznego przeprowadzenia zabiegu. Podczas pierwszej konsultacji można zadać następujące pytania:

• Czy istnieje zezwolenie Związku Lekarzy Kas Chorych na zabieg IVOM?
• Jaka substancja czynna jest przewidziana w przypadku mojej choroby?
• Ile zastrzyków jest wstępnie zaplanowanych?
• Kiedy odbędzie się kontrola po zabiegu?

Specjalistów w zakresie IVOM znajdą Państwo na końcu niniejszego tekstu.

Czy zabieg IVOM jest bolesny?

Zabieg IVOM może być nieco bolesny pomimo znieczulenia miejscowego. W badaniu klinicznym uczestnicy opisywali ból głównie jako łagodny; jednak zabieg nie był bezbolesny dla wszystkich.

Czy przed zabiegiem muszę odstawić leki rozrzedzające krew?

Nie, nie należy samodzielnie odstawiać leków rozrzedzających krew. W przypadku wstrzyknięcia do ciała szklistego dotychczasowe leczenie można zazwyczaj kontynuować.

Czy zabieg IVOM leczy wysiękową postać AMD?

Nie, IVOM z użyciem inhibitorów VEGF nie leczy wysiękowej postaci AMD. Może jednak spowolnić postęp choroby.

Jak często powtarza się IVOM w przypadku wysiękowej postaci AMD?

Na początku, w przypadku opisanych inhibitorów VEGF, przez pierwsze trzy miesiące wykonuje się co miesiąc jeden zastrzyk. Następnie częstotliwość zastrzyków zależy od leku i przebiegu choroby; możliwe są odstępy wynoszące jeden, dwa lub trzy miesiące.

Jakie skutki uboczne mogą wystąpić po wstrzyknięciu do oka?

Możliwe są krwawienie pod spojówką, przejściowe zamglenie widzenia oraz lekki ból oczu. Do poważnych możliwych powikłań należy zakażenie wewnątrzgałkowe.

Kto może wykonywać zabieg IVOM?

Do wykonania zabiegu w ramach systemu ubezpieczeń zdrowotnych wymagany jest tytuł specjalisty w dziedzinie okulistyki. Jeśli zabieg ma zostać rozliczony w ramach ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, lekarz musi dodatkowo uzyskać zezwolenie od Związku Lekarzy Ubezpieczeniowych.