Szczególnie w przypadku dzieci i młodzieży, u których wzrost szczęki nie jest jeszcze zakończony, procedura ta jest uważana za złoty standard, ponieważ przeszczepiony ząb, w przeciwieństwie do sztucznego uzupełnienia protetycznego, wspomaga fizjologiczny wzrost kości i dziąseł.
Poniżej znajdą Państwo szczegółowe informacje na temat procedury, warunków biologicznych oraz specjalistów chirurgii szczękowo-twarzowej, którzy wykonują tego typu operacje.
Skutki braków w uzębieniu dla układu jamy ustnej
Stabilność i funkcjonalność ludzkiego uzębienia opierają się na złożonej równowadze. Jakość zębów zależy w znacznym stopniu od tego, czy zęby wzajemnie się podtrzymują oraz czy mają one odpowiedniki w górnej i dolnej szczęce podczas żucia i gryzienia.
Powstanie luki ma daleko idące konsekwencje dla całego uzębienia. W stomatologii często obserwuje się w takich przypadkach, że sąsiednie zęby przechylają się w kierunku wolnej przestrzeni, co zagraża statyce całego łuku zębowego.
Jednocześnie ząb przeciwstawny w przeciwległej szczęce ma tendencję do wrastania w lukę (wydłużenie), aby przywrócić brakujący kontakt podczas zgryzu. W dłuższej perspektywie szczęka cofa się w obszarze luki, ponieważ brakuje stymulującego nacisku żucia.
Aby zachować estetykę uzębienia i uniknąć zaburzeń funkcjonalnych stawu skroniowo-żuchwowego, niezbędne jest szybkie zamknięcie luki.
Można to zrobić w następujący sposób:
- Za pomocą ortodontycznego zamknięcia luki (aparatu ortodontycznego)
- Za pomocą uzupełnienia protetycznego (mostu lub implantu)
- Poprzez przeszczep zębów jako alternatywę dla rozwiązania czysto biologicznego
Przeszczepy zębów umożliwiają biologiczne uzupełnienie brakujących zębów. @ Alexandre / AdobeStock
Przeszczep zębów
Przeszczep zęba rozważa się zazwyczaj w przypadku przedwczesnej utraty zęba, której trudno byłoby zaradzić za pomocą konwencjonalnych metod.
Inne częste przyczyny to poważny uraz, taki jak wypadek podczas uprawiania sportu, głęboka próchnica lub bakteryjne zapalenie wierzchołka korzenia (parodontitis apicalis), które prowadzi do zniszczenia tkanki zęba.
Zabieg chirurgii jamy ustnej w celu przeszczepu jest również wskazany w przypadku genetycznego braku lub wielokrotnego braku zębów stałych. W takich przypadkach często ząb mleczny pozostaje w jamie ustnej zbyt długo, ponieważ brakuje zębów następczych.
Kolejnym obszarem zastosowania jest zrost, czyli patologiczne zrośnięcie korzenia zęba z otaczającą kością, które uniemożliwia normalny ruch zęba. Również w przypadku przemieszczenia ważnego kła lub zęba trzonowego w szczęce, którego nie można skutecznie odsłonić i umieścić w łuku zębowym pomimo wysiłków chirurgicznych, przeszczep zęba stanowi doskonałe rozwiązanie. Szczególnie w przypadku uzębienia mieszanego zabieg ten pozwala na harmonijny rozwój uzębienia.
Rodzaje przeszczepów zębów: autogeniczne vs. allogeniczne
W nowoczesnych klinikach stomatologicznych obecnie wykonuje się prawie wyłącznie autogeniczne przeszczepy zębów. Oznacza to, że ząb dawcy i miejsce biorcy należą do tej samej osoby. Taki autogeniczny przeszczep zapobiega immunologicznym reakcjom odrzucenia, ponieważ układ odpornościowy rozpoznaje ząb jako tkankę własną organizmu. Szczególnym przypadkiem jest autogeniczny przeszczep zębów mlecznych, który może być stosowany u młodych pacjentów.
W zależności od tego, skąd dentysta pobiera ząb i gdzie go przeszczepia, rozróżnia się następujące rodzaje przeszczepów:
- Autogeniczny przeszczep zęba: W przypadku autogenicznego przeszczepu zęba ząb jest przenoszony w inne miejsce w jamie ustnej pacjenta.
- Przeszczep izogeniczny: Pacjent otrzymuje ząb od osoby genetycznie identycznej, np. od bliźniaka jednojajowego.
- Allogeniczny przeszczep zęba: pacjent otrzymuje ząb od osoby, która nie jest z nim genetycznie identyczna.
Autogeniczny przeszczep zęba jest obecnie stałym elementem stomatologii. @ ViDi Studio / AdobeStock
Biologiczne zalety przeszczepu zęba
Chirurdzy szczękowo-twarzowi wykonują obecnie wyłącznie autogeniczne przeszczepy zębów, ponieważ nie spodziewają się przy tym żadnych reakcji immunologicznych. Materiał pochodzący z własnego organizmu nie jest klasyfikowany przez układ odpornościowy jako obcy i w związku z tym nie jest odrzucany (inaczej jest w przypadku materiałów takich jak metale i stopy).
Największą zaletą przeszczepu w porównaniu ze sztucznym implantem jest zachowanie przyzębia (aparatu utrzymującego ząb). Przeszczep posiada żywą ozębną z włóknami Sharpeya, które tworzą fizjologicznie prawidłowe połączenie z kością szczęki. Dzięki temu zachowana zostaje propriocepcja (czucie nacisku podczas żucia). Podczas gdy implant jest sztywno zakotwiczony w kości, przeszczepiony ząb u młodych pacjentów może przemieszczać się wraz z rozwojem szczęki.
Ma to szczególne znaczenie w przednim odcinku szczęki, aby zachować naturalny wygląd. Ząb stymuluje otaczające tkanki i kość, co przeciwdziała resorpcji kości. Eksperci tacy jak Filippi czy Dirk Nolte wykazali w licznych badaniach, że w przypadku prawidłowego wskazania wskaźniki powodzenia nie ustępują w niczym tym dla implantów, przy znacznie lepszej integracji biologicznej.
Które zęby nadają się do klinicznego przeszczepu zębów
Aby przeszczep zęba zakończył się sukcesem, chirurg szczękowy wykorzystuje:
- zęby mądrości
- przedtrzonowce (małe zęby trzonowe)
- zęby mleczne
Największe szanse powodzenia mają przeszczepy zębów u dzieci i młodzieży, ponieważ wzrost korzeni nie został jeszcze zakończony. Dzięki temu, przy takim nieukończonym wzroście korzeni, po przeszczepie ząb może ponownie połączyć się z układem krwionośnym i nerwowym.
Jednak nawet w przypadku zębów dorosłych dentysta może przeprowadzić przeszczep z dużymi szansami na sukces.
W wielu przypadkach pierwszym wyborem jest ortodontyczny przeszczep zęba mądrości.
Zęby 18, 38 i 48 są często wykorzystywane jako dawcy dla utraconych zębów trzonowych (dużych zębów tylnych).
Również mały ząb trzonowy (= przedtrzonowiec) może zastąpić siekacz lub kieł, przy czym korona zostanie później dostosowana poprzez korektę estetyczną.
Przebieg kliniczny: precyzja w chirurgii jamy ustnej
Przed operacją w klinice przeprowadzana jest kompleksowa diagnostyka. Za pomocą nowoczesnych metod obrazowania radiologicznego mierzy się długość korzenia i kształt zęba dawcy. W specjalistycznych przypadkach, takich jak w klinice MKG-MUC prof. Dirka Nolte, ortodonta często wykonuje planowanie 3D, aby przygotować miejsce przeszczepu z milimetrową dokładnością.
Przeszczep zęba odbywa się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym, a na życzenie pacjenta również w znieczuleniu półświadomym. Chirurg pobiera ząb dawcy tak delikatnie, jak to tylko możliwe, aby nie uszkodzić wrażliwej błony korzeniowej. Jednocześnie miejsce docelowe jest przygotowywane z ortodontyczną precyzją. Jeśli w tym miejscu znajduje się jeszcze ząb, którego nie da się uratować, zostaje on usunięty. Następnie przeszczep zębowy jest ostrożnie umieszczany i mocowany do sąsiednich zębów za pomocą elastycznej szyny. Szyna ta stabilizuje ząb podczas pierwszej krytycznej fazy gojenia.
Opieka po przeszczepie zęba
W okresie pooperacyjnym wymagana jest ścisła współpraca ze strony pacjenta:
- Nie pić gorących napojów
- Nie palić
- Nie wykonywać wysiłku fizycznego
- Stosować okłady z lodu lub zimne kompresy, aby zmniejszyć obrzęk
- Przyjmować leki łagodzące stan zapalny i ból
- Dbać o higienę jamy ustnej i stosować płyny do płukania, które zabijają zarazki.
Ponadto w okresie gojenia nie wolno nadmiernie obciążać przeszczepionego zęba. Po około 7–10 dniach dentysta usunie szwy i szynę.
Zła higiena jamy ustnej i wynikające z niej infekcje są jedną z głównych przyczyn niepowodzenia zabiegu. W kolejnych miesiącach ortodonta monitoruje proces za pomocą zdjęć rentgenowskich. Szczególną uwagę zwraca się na zapobieganie resorpcji (rozpadowi korzenia).
Dwa miesiące po przeszczepie kontroluje przebieg gojenia za pomocą testu Periotest. Po około ośmiu tygodniach miazga (rdzeń zęba) młodego zęba już się odbudowała, a ząb odzyskał wrażliwość. U dorosłych trwa to nieco dłużej.
Po przeszczepach zębów niedojrzałych korzeniowo chirurg stomatolog dodatkowo kontroluje wrośnięcie przeszczepionego zęba w pierwszym roku po zabiegu co najmniej raz na kwartał na podstawie zdjęć rentgenowskich, a w kolejnym roku co sześć miesięcy.
Aby zapobiec obrzękowi, należy rozpocząć chłodzenie bezpośrednio po operacji. @ absolutimages / AdobeStock
Podsumowanie
Przeszczepy zębów stanowią obecnie dobrą i sprawdzoną alternatywę dla implantów i w naturalny sposób zastępują utracone lub nie wyrosłe zęby.
Stomatolodzy z dużym powodzeniem przeprowadzają przeszczepy zwłaszcza u młodych ludzi. Ponieważ szczęka jest jeszcze w fazie wzrostu, przeszczepione zęby dobrze się przyjmują, a następnie rozwijają się tak jak naturalne zęby.
Często zadawane pytania
Jaka jest różnica między przeszczepem zęba a implantem?
W przypadku przeszczepu przeszczepia się naturalny ząb pochodzący z organizmu pacjenta, który posiada żywą ozębną. Natomiast implant to sztuczna śruba wykonana z tytanu lub ceramiki. Przeszczep jest korzystniejszy z biologicznego punktu widzenia, ponieważ ząb może rosnąć wraz z szczęką, co jest szczególnie ważne w przypadku dzieci i młodzieży.
Jakie są wskaźniki powodzenia tego zabiegu?
W przypadku prawidłowego wykonania wskaźniki powodzenia są bardzo wysokie i wynoszą ponad 90% u doświadczonych specjalistów. Szanse są szczególnie wysokie u młodzieży, u której wzrost korzeni nie został jeszcze zakończony.
Czy kasa chorych pokrywa koszty przeszczepu zęba?
W przypadku dzieci i młodzieży w ramach leczenia ortodontycznego koszty są często pokrywane przez publiczne kasy chorych, o ile wykazano medyczną konieczność zabiegu. W przypadku dorosłych jest to zazwyczaj usługa prywatna, która jednak często może być tańsza niż kosztowne leczenie implantologiczne obejmujące odbudowę kości.
Jak bolesna jest operacja?
Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i jest bezbolesny. Obrzęki pooperacyjne są normalne i można je dobrze leczyć za pomocą popularnych środków przeciwbólowych i okładów chłodzących.
O autorze medycznym
Sabine Schneider
redaktor naczelna