Terapia kreatywna obejmuje metody psychoterapeutyczne wykorzystujące środki artystyczne lub media twórcze. Służą one wyrażaniu uczuć lub pragnień. Do środków artystycznych, które mogą być wykorzystywane w ramach terapii kreatywnej, należą między innymi taniec, muzyka, odgrywanie ról oraz zajęcia plastyczne.
Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także wybranych specjalistów i ośrodki zajmujące się terapią kreatywną.
Terapia kreatywna to specjalna forma terapii psychoterapeutycznej. Wykorzystuje ona środki kreatywne w leczeniu osób cierpiących na choroby psychiczne lub psychosomatyczne. Mogą to być działania plastyczne i sceniczne.
Terapie kreatywne mają zarówno aspekt diagnostyczny, jak i psychoterapeutyczny. Ich celem jest wspieranie emocjonalności i ekspresji.
W praktyce przyjęły się metody związane z ciałem, czyli
Terapia plastyczna różni się od ergoterapii. Celem ergoterapii jest
Natomiast terapie sztuką i terapią plastyczną mają na celu zrozumienie intrapsychicznych procesów konfliktowych.
Bardzo często wykorzystuje się tworzenie, a w szczególności tworzenie obrazów. Równie ważną rolę odgrywa tu zarówno proces tworzenia, jak i sam produkt (np. obrazy, figurki z gliny).
Terapia plastyczna to psychoterapia z wykorzystaniem środków plastycznych. Dzięki środkom plastycznym człowiek odnajduje kontakt z samym sobą. Tworzenie wspiera funkcje jaźni i służy analizie procesów interakcyjnych.
Terapie ruchowe, ruchowe i taneczne uległy od lat 20. XX wieku znacznemu zróżnicowaniu. Rozróżnia się
Terapie ciała są centralnym elementem psychoterapii stacjonarnej. Występują one np. w formie koncentracyjnej terapii ruchowej i relaksacji funkcjonalnej, ale także w formie terapii tańcem.
Metody terapii kreatywnej związane z ciałem mają pomóc w zintegrowaniu doświadczenia ciała z całym życiem osobowości.
W szczególności chodzi o
w interaktywnym i cyklicznym przebiegu relacji między terapeutą a pacjentem.
Chodzi o to, aby odkryć „ja” fizyczne jako integralną część całościowej jaźni. Pacjent uczy się poruszać w procesie komunikacji terapeutycznej na różnych poziomach doświadczania ciała.
Muzykoterapia to ukierunkowane terapeutyczne wykorzystanie muzyki w celu osiągnięcia celów terapeutycznych. Działa ona jako kreatywna metoda leczenia zorientowana na proces i doświadczenie. Celami muzykoterapii są
Dzięki muzykoterapii pacjent ma okazję lepiej zrozumieć siebie i swoje otoczenie. Uczy się poruszać w nim swobodniej i skuteczniej oraz rozwijać większą stabilność psychiczną.
Zabawowe eksperymentowanie z dźwiękami, melodiami i rytmami może ponadto wspierać wyrażanie i postrzeganie emocji. Interakcja umożliwia również postrzeganie i refleksję nad własnym zachowaniem.
Terapia muzyczna jest stosowana jako
. Najważniejszą stosowaną metodą muzykoterapii jest wspólna swobodna lub ustrukturyzowana improwizacja. Ma ona na celu pobudzenie zasobów poprzez postrzeganie, słuchanie i wzajemne reagowanie, obserwację procesów oraz zdobywanie nowych doświadczeń. Ponadto stosowane są
.
Podczas rozmowy w ramach terapii muzycznej można wymieniać się wspólnymi doświadczeniami i je analizować. Warunkiem udziału w terapii jest gotowość pacjenta do zaangażowania się w terapię muzyczną. Wymaga to zainteresowania wypróbowywaniem/grą na instrumentach, a także eksperymentowaniem z rytmami, dźwiękami i melodiami.
Z drugiej strony, muzykalność, umiejętność czytania nut, opanowanie gry na instrumencie itp. nie są konieczne do udziału w muzykoterapii.
Terapia sztuką pod wieloma względami przypomina terapię muzyczną, jednak w terapii sztuką jako medium wykorzystuje się sztuki plastyczne. Terapia sztuką ma również na celu ćwiczenie samoświadomości oraz zdolności wyrażania się i koncentracji.
Praca z kolorami lub innymi materiałami jest dla większości pacjentów czymś zupełnie nowym. Dzięki temu mogą oni odkrywać swoje zasoby i zdobywać nowe doświadczenia.
Terapia plastyczna jest formą terapii kreatywnej © Kostiantyn | AdobeStock
Indywidualna praca w ramach terapii sztuką często dotyczy wizualnego przedstawiania procesów wewnętrznych związanych z chorobą. Na przykład pacjenci, którzy w dzieciństwie doświadczyli poważnych traum, często mają trudności z wyrażeniem tego słowami i zwierzeniem się terapeucie. W ramach terapii sztuką mogą oni wyrazić swoje wrażenia za pomocą obrazów.
Dzięki przedstawieniu plastycznemu treści te można również wykorzystać w psychoterapii. Ponadto dzieła sztuki tworzone przez pacjentów w trakcie terapii sztuką często odzwierciedlają ich wewnętrzny proces rozwoju i powrotu do zdrowia.
Oprócz pracy indywidualnej terapia sztuką jest często prowadzona również w grupach. W tym przypadku celem jest zazwyczaj przede wszystkim śledzenie procesu twórczego i komunikowanie się poprzez ten proces. Udział poszczególnych pacjentów w procesie twórczym grupy często dostarcza metafor typowych problemów lub cech charakterystycznych dla tego lub innych uczestników grupy.
Klinika psychiatryczna Waldau (1921) schizofrenika Adolfa Wölfli | Źródło: Wikimedia
Terapia sztuką i ergoterapia częściowo się ze sobą przenikają. Również ergoterapia wykorzystuje kolory i materiały do tworzenia oraz refleksję nad dziełami w rozmowie terapeutycznej.
Ogólnie rzecz biorąc, w odróżnieniu od terapii sztuką, ergoterapia kładzie większy nacisk na rozwijanie kompetencji i umiejętności codziennych. W mniejszym stopniu skupia się na wspieraniu samej ekspresji twórczej.
