Chirurgia oparzeń | Specjaliści i informacje

Chirurgia oparzeń: wysoko wykwalifikowani specjaliści

Chirurgia oparzeń koncentruje się na największym narządzie człowieka: skórze. Jest to skomplikowana dziedzina, ponieważ oparzenia mogą powodować zniekształcenia. Goją się one bardzo powoli.

Zadaniem chirurga oparzeniowego jest ratowanie życia poszkodowanego i zapewnienie mu odpowiedniej jakości życia. Oprócz oparzeń leczy on również oparzenia termiczne i chemiczne.

W przypadku świeżych oparzeń priorytetem jest utrzymanie funkcji życiowych. Jeśli oparzenia obejmują większe obszary skóry, pacjent otrzymuje intensywną terapię medyczną.

Oparzenie dłoni @ Africa Studio /AdobeStock

Stopnie oparzeń

Lekarze dzielą oparzenia według stopnia ciężkości, który można określić na podstawie powierzchni ciała objętej oparzeniem oraz głębokości oparzenia.

Korzystając z reguły dziewiątek, lekarze dzielą powierzchnię ciała na obszary, z których każdy obejmuje około 9% całkowitej powierzchni ciała.

Pozwala to w przybliżeniu oszacować powierzchnię ciała objętą oparzeniem:

• Kończyny górne i dolne oraz głowa z szyją zajmują po 9% powierzchni ciała.
• Cały tułów stanowi 36% powierzchni ciała (górna i dolna część pleców, brzuch i klatka piersiowa po około 9%).
• Narządy płciowe lub dłoń stanowią 1% powierzchni ciała

Stopień oparzenia jest miarą głębokości oparzenia:

1. W przypadku oparzeń pierwszego stopnia skóra jest lekko zaczerwieniona (jak przy oparzeniu słonecznym), opuchnięta i bolesna.
2. W przypadku oparzeń drugiego stopnia tworzą się pęcherze i pojawia się silny ból.
3. W przypadku oparzeń trzeciego stopnia pacjent nie odczuwa już bólu, ponieważ zakończenia nerwowe również uległy spaleniu.
4. W przypadku oparzeń czwartego stopnia tkanka jest zwęglona, częściowo aż do kości. Nie występuje ból.

Oparzenia pierwszego stopnia zazwyczaj goją się całkowicie samoistnie i nie wymagają specjalnego leczenia.

Oparzenia drugiego stopnia wymagają opieki lekarskiej. Mają jednak bardzo dobre rokowania. 

W tym przypadku lekarze rozróżniają:

• oparzeniami stopnia 2A 
• Oparzenia stopnia 2B 

Oparzenia 2B są poważniejsze niż oparzenia 2A.

Oparzenia trzeciego i czwartego stopnia są poważne i w zależności od rozległości oparzonej powierzchni ciała mogą prowadzić nawet do śmierci.

W przypadku tych ciężkich oparzeń konieczna jest w każdym przypadku szybka pomoc w specjalistycznym centrum leczenia ciężkich oparzeń.

Specjalistyczna opieka nad ofiarami poparzeń

W Niemczech istnieje obecnie gęsta, doskonała sieć specjalistycznych klinik zajmujących się ciężkimi i najcięższymi oparzeniami.

Zgodnie z wytycznymi z 2018 r. każdy pacjent z oparzeniami powinien mieć dostęp do specjalistycznego centrum leczenia ciężkich oparzeń.

Z medycznego punktu widzenia jest to jednak absolutnie konieczne w przypadku następujących oparzeń:

• Wszystkie oparzenia obejmujące ponad 20% powierzchni ciała
• Wszystkie oparzenia trzeciego i czwartego stopnia
• Wszystkie oparzenia rąk, twarzy lub genitaliów
• Oparzenia spowodowane substancjami chemicznymi i prądem elektrycznym (w tym uderzeniem pioruna), a także urazy spowodowane wdychaniem gorącego powietrza

Również osoby z oparzeniami, które wymagają opieki psychologicznej, psychiatrycznej lub fizycznej, powinny być leczone w ośrodku dla osób z ciężkimi oparzeniami.

Optymalna opieka w specjalistycznych klinikach chirurgii oparzeń

Kliniki chirurgii plastycznej, rekonstrukcyjnej i oparzeniowej są dobrze wyposażone. Są to placówki wysokiej jakości, które spełniają określone kryteria dotyczące wyposażenia lokalowego, sprzętowego i kadrowego.

Kierownicy ośrodków leczenia ciężkich oparzeń to zazwyczaj specjaliści z zakresu chirurgii plastycznej i estetycznej.

Chirurdzy plastyczni i estetyczni muszą odbyć co najmniej 4 lata z 6-letniego okresu specjalizacji w chirurgii plastycznej i estetycznej. Co najmniej 6 miesięcy na oddziale intensywnej terapii.

W tym czasie lekarze rezydenci muszą wykazać się co najmniej 50 zakończonymi przypadkami leczenia oparzeń.

Częściowo chirurdzy oparzeniowi dysponują również pogłębioną wiedzą w zakresie chirurgii ręki. Wielu chirurgów plastycznych i estetycznych w Niemczech posiada dodatkową specjalizację z chirurgii ręki. W tym celu wymagane jest kolejne 3-letnie szkolenie w dziedzinie chirurgii ręki.

Lekkie oparzenie ramienia @ Lidia /AdobeStock

Zakres usług chirurgów oparzeniowych

Odpowiednia opieka nad pacjentami z ciężkimi oparzeniami jest skomplikowana i możliwa tylko dzięki współpracy różnych specjalności.

Różne specjalizacje to:

• Chirurgia plastyczna
• Medycyna intensywna
• Lekarze medycyny ratunkowej
• Infekcjologia
• Medycyna wewnętrzna
• Lekarze rodzinni i
• psychologów

Do zadań chirurga oparzeniowego należą na przykład:

• zapobieganie zespołowi ciasnoty przedziałowej (zmniejszone ukrwienie tkanek spowodowane zamknięciem przestrzeni tkankowej) poprzez rozcięcie powierzchownych, poparzonych warstw skóry lub powięzi mięśniowej („skóry mięśniowej”)
• Usuwanie martwej lub poparzonej tkanki
• pokrywanie ran różnymi tkankami lub materiałami, przeszczepy skóry
• Leczenie blizn
• Chirurgiczna korekcja ograniczonej ruchomości stawów spowodowanej zmianami bliznowatymi
• Leczenie ciężkich oparzeń

Celem leczenia blizn jest zmniejszenie ich wielkości, zasięgu i objętości @ yta /AdobeStock

Oparzenia są zazwyczaj przypadkami nagłymi. Ze względu na ciężkość urazu krążenie pacjenta jest niestabilne.

W pierwszej kolejności lekarze muszą schłodzić rany, ustabilizować krążenie i uśmierzyć ból. Jednocześnie muszą jednak zadbać o to, aby ciężko ranne ciało nie wychłodziło się i nie straciło zbyt dużej ilości płynów.

W przypadku pacjentów o stabilnym krążeniu lekarze, po ręcznym oczyszczeniu oparzeń w sterylnej kąpieli, usuwają martwą i spaloną tkankę.

Pacjenci otrzymują intensywną opiekę medyczną i są ściśle monitorowani, aby uniknąć powikłań związanych z oparzeniami. Mogą to być zagrażające życiu infekcje i zapalenie płuc.

Większość ofiar poparzeń, oprócz opatrzenia ran, wymaga przeszczepów skóry. Często lekarze mogą pobrać niepoparzoną skórę z zdrowych obszarów ciała i przeszczepić ją w miejsca poparzeń.

W tym celu dostępne są różne techniki (na przykład przeszczep skóry rozwarstwionej), które pozwalają leczyć nawet rozległe oparzenia własną skórą.

Jeśli nie ma wystarczającej ilości zdrowej skóry własnej, eksperci mogą obecnie wyhodować sztuczną skórę poza organizmem (przeszczep keratynocytów).

Tymczasowo stosuje się również skórę od dawcy lub skórę zwierzęcą, dopóki skóra własna nie uformuje się w wystarczającym stopniu.

Oprócz doraźnego leczenia ran niezbędna jest pomoc psychologiczna.

Oparzenia w dzieciństwie

Jeśli dzieci nie otrzymają odpowiedniej terapii, mogą wystąpić poważne późne następstwa.

Prowadzi to na przykład do:

• Uszkodzeń neurologicznych
• Wadom układu oddechowego
• Zaburzeniom krążenia w dłoniach, ramionach i nogach
• Zatrzymywaniu płynów
• częstszym infekcjom lub
• bóle w okolicy stawów dotkniętych oparzeniami

Nie należy również lekceważyć konsekwencji psychicznych. W celu zabezpieczenia roszczeń odszkodowawczych w wieku dorosłym należy zachować na wszelki wypadek całą dokumentację medyczną dotyczącą leczenia. Dotyczy to ogólnie wszystkich dokumentów medycznych.