Jajowód znany jest również jako tuba maciczna lub jajowód. Jest to parzysty, mięśniowy organ pusty w środku, mający kształt rurki. Ten żeński organ płciowy znajduje się w małej miednicy. Odpowiada za transport komórek jajowych z jajnika (ovarium) w kierunku macicy (uterus).
Jajowód ma średnią długość od 10 do 15 centymetrów. Tworzy on rodzaj rurki, która łączy jajnik z macicą. Dojrzała komórka jajowa może bezpiecznie przedostać się przez tę rurkę. Jajowód jest przymocowany za pomocą więzadła podtrzymującego (mesosalpinx) do tzw. szerokiego więzadła macicznego, które jest fałdem otrzewnej. Lekarze wyróżniają kilka odcinków jajowodu, z których się on składa.
Lejek jajowodu
Jako lejkowaty odcinek jajowodu, lejkowaty koniec jajowodu lub lejkowaty koniec z frędzlami określa się lejkowaty odcinek jajowodu, który ma długość około 1,5 centymetra. Otwiera się on do wolnej jamy brzusznej (ostium abdominale). Na tym końcu znajdują się frędzle (fimbriae tubae uterinae), które mają kształt frędzli. Dzięki frędzlom przylegającym do jajnika komórka jajowa jest wychwytywana po owulacji. Następnie komórka jajowa jest transportowana do macicy przez specjalną wyściółkę jajowodu.
Ampulla tuba uterinae
Najdłuższy odcinek jajowodu stanowi ampulla tuba uterinae. Osiągając szerokość od 4 do 10 milimetrów, ma ona największą średnicę światła i długość około 7 centymetrów, co odpowiada dwóm trzecim długości jajowodu. Na błonie śluzowej jajowodu występuje wyraźne uformowanie fałd. Są one odpowiedzialne za transport komórki jajowej.
Przesmyk jajowodu
Zwężeniem jajowodu jest Isthmus tuba uterinae, znajdujący się tuż przy ujściu w kierunku macicy. Osiąga długość od 2 do 3 centymetrów i ma średnicę od 2 do 3 milimetrów. Jedną z jego cech charakterystycznych jest potężne mięśnie ściany.
Część maciczna (Pars uterina tubae uterinae)
Część maciczna nazywana jest Pars uterina tubae uterinae. Biegnie wzdłuż ściany macicy i łączy się z ujściem jajowodu (Ostium uterinum tubae uterinae). Jej średnica wynosi maksymalnie jeden milimetr.
Gdzie znajduje się jajowód?
Podobnie jak jajnik, jajowód znajduje się w małej miednicy. Jego przyczepienie zapewnia podwójna warstwa otrzewnej (Peritoneum) w okolicy ampulla tuba uterinae i isthmus tuba uterinae. Stanowi to tak zwane szerokie więzadło macicy (Ligamentum latum uteri). Jest to podwójna warstwa otrzewnej. Dzięki kilku mięśniom możliwe jest wykonywanie pewnych ruchów. W pobliżu jajowodu znajdują się macica, jajnik oraz kilka pętli jelita cienkiego.
Ukrwienie jajowodu
Za tętnicze ukrwienie jajowodu (tj. ukrwienie, które jest częściowo odpowiedzialne za jajnik) odpowiada odpowiednia gałąź jajowodowa. Gałąź ta wywodzi się z tętnicy jajnikowej i tętnicy macicznej (arteria uterina). Dotarły one do jajowodu poprzez mezosalpinx, czyli również powłokę z tkanki łącznej otrzewnej. Odpływ żylny odbywa się poprzez splot żylny macicy w kierunku żyły macicznej oraz częściowo poprzez żyłę jajnikową (Vena ovarica).
Nerwy
Unerwienie współczulne jajowodu zapewnia splot podbrzuszny dolny oraz splot nerkowy. Unerwienie przywspółczulne zapewniają nerwy trzewne miednicy, które wywodzą się z segmentów rdzenia kręgowego od S2 do S4.
Po dojrzewaniu pęcherzyka w jajniku, jajnik zostaje otoczony przez rzęski. W tym celu rzęski wyprostowują się i wykonują rytmiczne ruchy. Następnie jajowód rozpoczyna skurcze.
Gdy pęcherzyk wyrzuci dojrzałą komórkę jajową, zostaje ona wychwycona przez rzęski jajowodu. Ponadto skurcze zostają zatrzymane. Gdy dojrzała komórka jajowa dostanie się do jajowodu, komórki rzęskowe rozpoczynają ruch w kierunku macicy. Ponieważ macica nie jest w stanie samodzielnie wykonywać ruchów, w ten sposób następuje transport komórki jajowej. Dalsze skurcze mięśni pozwalają przyspieszyć ten transport. Około dwanaście godzin po owulacji komórka jajowa jest zdolna do zapłodnienia. Jeśli w tym czasie dojdzie do spotkania komórki jajowej z plemnikami, następuje zapłodnienie. Odbywa się ono w jajowodzie.
Kolejnym ważnym zadaniem jajowodu jest transport zapłodnionej komórki jajowej, czyli przyszłego zarodka, do macicy. Trwa to około trzech do pięciu dni. W trakcie transportu w jajowodzie zachodzą pierwsze podziały komórkowe. W stadium 12–16 komórek pierwsza zygota dociera w końcu do macicy.
Od 40. roku życia na ścianie jajowodu zachodzą procesy przebudowy, które kończą się wraz z nadejściem menopauzy. Nie mają one charakteru chorobowego, ponieważ organizm po prostu dostosowuje się do faktu, że ciąża nie jest już możliwa.
W jajowodach mogą występować różne schorzenia. Jednym z najczęstszych schorzeń jest zapalenie jajowodów (salpingitis), które może dotyczyć jednego lub obu jajowodów. Zapalenie jest spowodowane przez bakterie, które przedostają się z pochwy, macicy lub szyjki macicy. Zapalenie jajowodów objawia się bólem w podbrzuszu, który może być ciągły lub początkowo pojawiać się tylko sporadycznie, na przykład podczas stosunku płciowego. W ciężkich przypadkach występują również upławy z pochwy, gorączka i osłabienie.
W leczeniu zazwyczaj stosuje się antybiotyki. Przebieg choroby jest zazwyczaj łagodny. Czasami jednak kobiety cierpią na powikłania, takie jak zapalenie całego obszaru jajowodów i okolic (zapalenie przydatków) lub groźne zapalenie otrzewnej (peritonitis). Niebezpiecznym powikłaniem jest zrost jajowodów, co może prowadzić do bezpłodności (sterylności).
Zrosty jajowodów
Zapalenie jajowodów w niektórych przypadkach prowadzi do zrostów. U 20 procent wszystkich pacjentek w Niemczech powodują one bezpłodność. O zrostach jajowodów mówi się, gdy zrośnie się górny otwarty koniec jajowodu, w którym znajdują się rzęski. Najczęściej za zrosty odpowiedzialne są infekcje z dróg rodnych. Ponadto może dojść do uszkodzenia nabłonka rzęskowego lub powstania jamy wypełnionej ropą. Przyczyną zrostów jajowodów są bakterie, takie jak:
- enterokoki
- Escherichia coli
- chlamydie
- Neisseria gonorrhoe
Często pacjentka z zrostami jajowodów początkowo nie odczuwa żadnych dolegliwości, zwłaszcza w przypadku przewlekłych stanów zapalnych, a przede wszystkim infekcji chlamydiami. Jednak w dalszym przebiegu choroby mogą pojawić się objawy, takie jak gorączka i ból.
Ciąża pozamaciczna
Ciąża pozamaciczna (EUG) to ciąża poza macicą. W przypadku ciąży jajowodowej, czyli ciąży w jajowodzie, zazwyczaj dochodzi do utraty ciąży. Ponadto ponowne zajście w ciążę staje się dla kobiet trudniejsze. Istnieje również zwiększone ryzyko ponownego wystąpienia ciąży pozamacicznej. W niektórych przypadkach może dojść do pęknięcia jajowodu, co może prowadzić do zagrażających życiu, ciężkich krwawień. Przebieg tego powikłania zależy od miejsca, w którym występuje ciąża pozamaciczna.
Jajowód, zwany również jajowodem, jest parzystym narządem wewnętrznych narządów płciowych kobiety i znajduje się w małej miednicy na górnej krawędzi więzadła szerokiego oraz na krawędzi więzadła szerokiego macicy. Komórka jajowa z jajnika jest pobierana po uwolnieniu z pęcherzyka w połowie cyklu i kierowana przez rzęski jajowodu do jajowodu.
Badania histologiczne wykazują, że komórki rzęskowe i rzęski wraz z mięśniami gładkimi i ich skurczami umożliwiają transport komórki jajowej przez jajowód w kierunku macicy. W ampullum jajowodu, najczęściej w ampullum, dochodzi do zapłodnienia komórki jajowej, w wyniku czego powstaje zapłodniona komórka jajowa, czyli zygota, która później zagnieżdża się w ścianie macicy jako blastocysta. Jajowód zapewnia zapłodnienie i transportuje komórkę z jajnika do macicy przez takie odcinki jak cieśń jajowodu i ujście maciczne jajowodu lub ujście maciczne.
Choroby, takie jak zapalenie jajowodów, w którym stan zapalny może sprzyjać przedostawaniu się drobnoustrojów z jamy brzusznej, mogą prowadzić do uszkodzeń i są potencjalną przyczyną niepłodności lub, w skrajnych przypadkach, prowadzą do zagrażających życiu krwawień wewnętrznych z uszkodzonych naczyń.
Z terapeutycznego punktu widzenia konieczne mogą być takie zabiegi jak podwiązanie jajowodów lub salpingektomia, przy czym przebieg leczenia zależy od ustąpienia stanu zapalnego, a jajowody są często operowane endoskopowo z zachowaniem jajowodów. Ogólnie rzecz biorąc, jajowody, jako część wewnętrznych narządów płciowych kobiety, odgrywają kluczową rolę, ponieważ to właśnie w nich zachodzą pierwsze etapy rozwoju zarodka, a transport ma decydujące znaczenie dla możliwości poczęcia.
Czym jest jajowód i jaką pełni funkcję?
Jajowód, zwany również trąbką jajową, jest parzystym narządem położonym między jajnikiem a macicą. Jego głównym zadaniem jest transport komórki jajowej oraz miejsce zapłodnienia.
Gdzie dochodzi do zapłodnienia?
Zapłodnienie odbywa się zazwyczaj w ampullum jajowodu. Tam komórka jajowa spotyka się z plemnikiem i dochodzi do zapłodnienia.
Jaka jest budowa anatomiczna jajowodu?
Anatomia jajowodu obejmuje lejkowatą część z frędzlami, ampułkę, cieśń i część maciczną. Te odcinki są odpowiedzialne za przyjmowanie i transport komórki jajowej.
Czym jest ciąża pozamaciczna?
Ciąża pozamaciczna to forma ciąży pozamacicznej, w której zapłodniona komórka jajowa zagnieżdża się w jajowodzie. Może to prowadzić do zagrażających życiu powikłań.
Jakie są choroby jajowodu?
Do chorób tych zalicza się zapalenie jajowodu (salpingitis), ciążę pozamaciczną oraz zaburzenia czynnościowe, które mogą utrudniać transport komórki jajowej.
