Nos i zatoki przynosowe – budowa i funkcjonowanie nosa oraz schorzenia nosa wewnętrznego i zewnętrznego,

Nos występuje w wielu różnych kształtach i rozmiarach. Każdy człowiek ma swój unikalny egzemplarz. Niemniej jednak zawsze składa się on z kości i chrząstek. Posiada on również część zewnętrzną oraz wewnętrzną. Obie dzielą się na następujące obszary:

• Przednia część nosa
• Kanał nosowy
• Nerwy węchowe
• Chrząstka trójkątna
• Chrząstka skrzydlowa
• Chrząstka przegrody
• Małżowina nosowa

Zewnętrzna część nosa

Zewnętrzna powłoka narządu węchowego składa się głównie z tkanki kostnej i chrzęstnej. Jej podstawę tworzy kilka sztywnych kości, które mają liczne wyrostki. Niektóre z tych wyrostków sięgają do kości szczękowej, podczas gdy inne wchodzą w kość czołową. Bezpośrednio między oczami znajduje się również tzw. kość nosowa. Ze względu na swoje centralne położenie jest ona szczególnie narażona na urazy i złamania.

Kości zajmują w nosie bardzo mało miejsca. Znacznie większą część wypełniają chrząstki. Są one bardzo ruchome i chronią kości przed urazami. Nos nie posiada jednak jednej spójnej chrząstki, lecz liczne pojedyncze elementy, które w większości przypadków występują parami.

Chrząstka trójkątna i chrząstka czubka nosa odpowiadają za charakterystyczny kształt nosa. Obie chronią szkielet i utrzymują nos w odpowiednim kształcie. Natomiast chrząstki skrzydełkowe kształtują skrzydła nosa i zapewniają im niezbędne podparcie. Ponadto nos posiada również tzw. chrząstkę przegrodową. Wychodzi ona z kości i dzieli nos na dwie różne komory. Szczegółowe porady i leczenie można uzyskać w odpowiednim gabinecie laryngologicznym.

Wewnętrzna część nosa

Bezpośrednio przy wejściu znajduje się przedsionek. Rozciąga się on od zewnętrznego końca nozdrza do dolnej krawędzi chrząstki trójkątnej. Zajmuje on szczególne miejsce w nosie, ponieważ w przeciwieństwie do wszystkich innych elementów nie jest wyłożony błoną śluzową. Zamiast tego pokrywa go zwykła skóra twarzy.

Za przedsionkiem znajduje się główna jama nosowa. Obejmuje ona łącznie trzy małżowiny nosowe oraz blaszki kostne. Są one pokryte grubą błoną śluzową i wystają ze ściany bocznej nosa do głównej jamy. Dzięki swojej konstrukcji przypominającej listwy znacznie zwiększają powierzchnię błony śluzowej nosa, a także regulują przepływ powietrza w nosie.

Pod każdą z trzech małżowin nosowych przebiega jeden przewód nosowy. Dolny z tych trzech kanałów wpada do przewodu łzowego. Dlatego też część płynu łzowego jest odprowadzana właśnie przez ten kanał. Podczas gdy górny kanał jest połączony jedynie z jedną zatoką przynosową, środkowy kanał prowadzi do trzech zatok przynosowych. W tylnej części głównej jamy nosowej znajdują się również dwa tzw. choany. Są to otwory, które transportują powietrze oddechowe przez tchawicę do płuc.

Źródło: Stopschnarchen de - http://stopschnarchen.de/wp-content/uploads/2014/03/nase-und-nasenh%C3%B6hle.png, CC BY-SA 3.0, link

Ludzki nos pełni wiele funkcji. Oprócz istotnych zadań biologicznych spełnia również zadania społeczne. Można je podzielić przede wszystkim na następujące aspekty:

• Dostosowanie powietrza wdychanego
• Rozpoznawanie zapachów
• Tworzenie dźwięków i głosu

Dostosowanie powietrza wdychanego

Wraz z wdychaniem świeżego powietrza do nosa dostają się również cząsteczki zanieczyszczeń i bakterie. Z tego powodu nos wychwytuje większość niepożądanych substancji i usuwa je na zewnątrz. Dlatego włoski w nosie stanowią pierwszą barierę układu odpornościowego. Ponadto ciała obce są usuwane na zewnątrz poprzez odruch kichania z silnym podmuchem powietrza. Wreszcie błona śluzowa nosa pokryta jest warstwą tzw. rzęsek. Te włoski, zwane w języku fachowym rzęskami, za pomocą falistych ruchów transportują wiele patogenów do gardła, gdzie są one albo połykane, albo odkrztuszane.

Zasadniczo płuca preferują ciepłe i lekko nawilżone powietrze. Z tego powodu błona śluzowa nosa nawilża przepływające masy powietrza i ogrzewa je za pomocą naczyń krwionośnych. W ten sposób nos sprzyja optymalnemu przetwarzaniu powietrza wdychanego w płucach.

Rozpoznawanie zapachów

Ponadto człowiek wykorzystuje ten narząd zmysłu również do rozpoznawania różnych substancji zapachowych. Funkcję tę pełni błona śluzowa węchowa w górnej części nosa. Analizuje ona składniki przepływającego powietrza, a następnie przekazuje sygnał do bulwy węchowej. Znajdują się tam nerwy węchowe, które przekazują wysyłane sygnały do ośrodka węchowego w mózgu. Chociaż proces ten jest złożony, odbywa się w ciągu kilku chwil. W ten sposób nos umożliwia szybką analizę obecnych substancji zapachowych, dzięki czemu organizm oddala się od nieprzyjemnie pachnących substancji, które są klasyfikowane jako potencjalnie toksyczne.

Tworzenie dźwięków i głosu

Wreszcie nos odgrywa również kluczową rolę w komunikacji. Służy on organizmowi jako komora rezonansowa, umożliwiając w ten sposób tworzenie złożonych dźwięków. W ten sposób w znacznym stopniu przyczynia się do kształtowania głosu i pozwala na lepszą komunikację. Funkcja ta staje się odczuwalna zawsze wtedy, gdy nos jest zatkany z powodu kataru. W takich sytuacjach ludzki głos brzmi zazwyczaj bardzo głucho, a osobom dotkniętym tym problemem trudno jest wydobywać pojedyncze dźwięki.

Bakterie i wirusy atakują każdą część nosa i powodują czasami poważne choroby. Zasadniczo dzieli się je na choroby zewnętrznej części nosa, wewnętrznej części nosa i zatok przynosowych.

Do chorób nosa zaliczają się między innymi:

• Polipy nosowe
• Zapalenie zatok
• Wypaczenie przegrody nosowej
• Rak nosa

W okolicy zewnętrznej części nosa występują przede wszystkim wady rozwojowe i choroby skóry. Oprócz przetok i zębów nosowych zalicza się do nich również tzw. szczeliny nosowe. Wiele deformacji jest spowodowanych chorobami dziedzicznymi. Jednak w niektórych przypadkach przyczyną są również wirusy lub wypadki. Ponadto wiele osób w ciągu swojego życia cierpi na czyraki nosa. Powodują one nie tylko silne zaczerwienienie, ale także obrzęk całej twarzy. Jednocześnie czyraki nosa wiążą się z silnym bólem i wysoką gorączką. Ponieważ ropa powstająca w czyrakach przedostaje się również do mózgu poprzez krwiobieg i układ limfatyczny, w niektórych przypadkach ta choroba skóry może nawet prowadzić do śmierci.

Wewnętrzna część nosa dotknięta jest przede wszystkim niegroźnymi chorobami. Zasadniczo wiążą się one z utrudnieniem oddychania przez nos. Oprócz stanów zapalnych i kataru często powodują one również krwawienia z nosa. W tym przypadku naczynia krwionośne w wysuszonej błonie śluzowej nosa puchną tak bardzo, że pękają. Znacznie rzadziej krwawienia pochodzą z tylnych obszarów nosa. Przypadki te są jednak bardzo niebezpieczne, ponieważ mogą prowadzić do znacznej utraty krwi.

W końcu choroby atakują również zatoki przynosowe. Należą do nich przede wszystkim grypa i zapalenie zatok przynosowych. Choroby te bardzo utrudniają oddychanie, dlatego zawsze wymagają leczenia lekarskiego.

Ogólnie rzecz biorąc, anatomia nosa pokazuje, że nos zewnętrzny i wewnętrzny, wraz z nosem i zatokami przynosowymi, odgrywają kluczową rolę w organizmie człowieka. Zewnętrzna część nosa składa się z kości i chrząstek, w tym kości nosowej, kości skrzelowej i chrząstki skrzelowej większej, i nadaje kształt nosowi w środkowej części twarzy. Budowa nosa obejmuje również właściwą jamę nosową, zwaną również cavum nasi, która jest podzielona przez przegrodę nosową na dwie komory nosowe.

Nos składa się z dwóch obszarów z trzema przewodami nosowymi, w których małżowiny nosowe i przewody nosowe regulują przepływ powietrza. W górnym przewodzie nosowym znajdują się komórki węchowe, które umożliwiają funkcjonowanie narządu węchu oraz wspomagają węch i smak. Błony śluzowe wyściełają jamę i chronią przed ciałami obcymi dostającymi się do nosa, a także przed patogenami w okolicy nosa.

Zatoki przynosowe, takie jak zatoka szczękowa, czołowa i sitowa, to wypełnione powietrzem przestrzenie w kościach czaszki, połączone z jamą nosową. Choroby nosa, takie jak zapalenie zatok przynosowych lub alergia, mogą powodować zatkanie nosa i ograniczenie jego funkcji.

Ludzki nos jest ważnym elementem układu oddechowego, ponieważ filtruje i przygotowuje wdychane powietrze. Nos zewnętrzny i nos wewnętrzny współpracują ze sobą, przy czym dostęp do nosa wewnętrznego odbywa się przez nozdrza. Ogólnie rzecz biorąc, budowa i funkcja nosa pokazują, że każda jego część składa się ze wyspecjalizowanych struktur, które wspólnie zapewniają ochronę, oddychanie i percepcję zmysłową.

Jaka jest funkcja nosa?

Zadaniem nosa jest filtrowanie, ogrzewanie i nawilżanie wdychanego powietrza. Jednocześnie, jako narząd węchu, odpowiada za zmysł węchu.

Jaka jest budowa anatomiczna nosa?

Anatomia nosa obejmuje nos zewnętrzny, nos wewnętrzny wraz z jamą nosową, przegrodą nosową i małżowinami nosowymi, a także zatoki przynosowe. Struktury te współpracują ze sobą, umożliwiając oddychanie i węch.

Jakie są choroby nosa?

Do najczęstszych chorób nosa należą katar, krwawienia z nosa, alergie i zapalenie zatok przynosowych. Mogą one utrudniać oddychanie przez nos i wpływać na błonę śluzową.

Czym są zatoki przynosowe?

Zatoki przynosowe to wypełnione powietrzem jamy w kościach czaszki, połączone z jamą nosową. Należą do nich zatoka szczękowa, zatoka czołowa i komórki sitowe.

Dlaczego błona śluzowa nosa jest ważna?

Błona śluzowa nosa chroni drogi oddechowe, wiążąc substancje obce i usuwając je za pomocą rzęsek. Odgrywa ona ważną rolę w obronie organizmu i nawilżaniu wdychanego powietrza.