Chemoembolizacja przez tętnicę (TACE): informacje i specjaliści w dziedzinie TACE

Chemoembolizacja tętnicza to minimalnie inwazyjna radiologiczna metoda leczenia

• raka wątroby (HCC – rak wątrobowokomórkowy) oraz
• przerzuty do wątroby.

W tej procedurze leki chemioterapeutyczne są precyzyjnie podawane przez tętnice wątrobowe (przez tętnicę) do tkanki wątroby, a tym samym do guza. W ten sposób można osiągnąć wysokie lokalne dawki substancji czynnej.

Dzięki embolizacji (planowanemu zamknięciu naczyń) tętnic wątrobowych guz zostaje odcięty od dopływu krwi, podczas gdy zdrowa tkanka wątroby pozostaje nienaruszona. Te połączone procedury zapewniają dłuższe działanie leku chemioterapeutycznego w obszarze guza w wątrobie.

Procedura TACE oznacza

• mniejsze obciążenie dla pacjenta,
• spowolnienie wzrostu guza, a nawet jego cofnięcie się, a także
• ogólnie krótszy pobyt w szpitalu w porównaniu z zabiegiem operacyjnym.

Zabieg TACE wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i zazwyczaj przeprowadza się go ambulatoryjnie lub w trybie częściowo stacjonarnym.

Anatomia wątroby © Henrie | AdobeStock

Dla kogo przeznaczona jest chemoembolizacja przez tętnicę?

Chemoembolizacja tętnicza może być wskazana w różnych przypadkach, na przykład gdy

• przerzuty do wątroby nie mogą być usunięte operacyjnie lub
• pacjent nie reaguje na chemioterapię ogólnoustrojową.

Aby można było przeprowadzić TACE, pacjent powinien być

• dobrym stanie ogólnym,
• normalną budowę naczyń krwionośnych,
• otwartą żyłę wrotną oraz
• wystarczającą czynność wątroby

.

Często stosuje się ją u pacjentów, u których

• z powodu nieoperacyjnego guza wątroby na pierwszym planie znajduje się terapia przedłużająca życie (paliatywna) lub
• gdzie guz jest początkowo nieoperacyjny ze względu na swoje rozmiary.

Często za pomocą tej terapii udaje się zmniejszyć guzy na tyle, że możliwa jest resekcja (usunięcie) dotkniętej tkanki.

Kolejnym obszarem zastosowania TACE jest tzw. „bridge to transplantation”. Wielu pacjentów potrzebuje wątroby od dawcy do przeszczepu, ale znajduje się na długiej liście oczekujących. Terapia ta pozwala im przetrwać ten okres oczekiwania, ponieważ hamuje dalszy wzrost guza.

Może to pomóc w utrzymaniu pacjenta w stanie umożliwiającym operację do czasu znalezienia i przydzielenia narządu od dawcy.

Grupę pacjentów kwalifikujących się do przezcewnikowej chemoembolizacji można zatem podzielić na:

• pacjentów, u których dąży się do zmniejszenia guzów nieoperacyjnych,
• pacjentów, u których chemioterapia ogólnoustrojowa nie jest skuteczna,
• pacjentów oczekujących na przeszczep wątroby,
• pacjentów, u których na pierwszym planie znajduje się terapia paliatywna.

Procedura chemoembolizacji przez tętnicę

Podczas chemoembolizacji lek chemioterapeutyczny jest precyzyjnie wprowadzany do guza za pomocą cewnika. Powoduje to zamknięcie otaczających naczyń krwionośnych. Zabieg jest monitorowany za pomocą angiografii, czyli techniki obrazowania w czasie rzeczywistym. Ma to na celu ograniczenie działania chemioterapii do konkretnego obszaru, co pozwala oszczędzić cały organizm.

Ta forma terapii jest stosowana przede wszystkim w przypadku nowotworów wątroby o silnym ukrwieniu.

Rak wątrobowokomórkowy (pierwotny rak wątroby) jest zaopatrywany w krew przede wszystkim przez tętnicę wątrobową. Tak samo jest w przypadku innych nowotworów i przerzutów w wątrobie. Natomiast normalna tkanka wątroby jest zasilana głównie przez żyłę wrotną. W tym miejscu wkracza przezcewnikowa chemoembolizacja.

Przebieg zabiegu TACE

Przed właściwym zabiegiem TACE opracowuje się dokładny plan leczenia. W tym celu wykorzystuje się techniki obrazowania w celu dokładnego zlokalizowania tkanki nowotworowej.

W trakcie zabiegu, w znieczuleniu miejscowym, cewnikiem wprowadza się przez tętnicę pachwinową (arteria femoralis) bezpośrednio do guza. Za pomocą tego cewnika podaje się leki zwalczające nowotwór, a jednocześnie przeprowadza się embolizację.

W uproszczeniu oznacza to, że poprzez zamknięcie naczynia odcinane jest dopływ krwi do guza. Dzięki temu lek może pozostawać w guzie dłużej, a dzięki lokalnemu działaniu w większej dawce, osiągając pożądany efekt.

Oprócz samego leku stosuje się również środek kontrastowy. Dzięki temu lekarz może monitorować strukturę guza i położenie cewnika.

Na tym zdjęciu widać podawanie leku przez cewnik do układu naczyniowego wątroby © samunella | AdobeStock

Decyzja o wyborze leku jest podejmowana indywidualnie. Do stosowanych środków chemioterapeutycznych należą między innymi preparaty takie jak

• doksorubicyna,
• karboplatyna, a także
• mitomycyna C.

W ramach embolizacji stosuje się również lipiodol (olej jodowy).

Po zabiegu na pacjenta nakłada się opatrunek uciskowy. Podczas sześciogodzinnej fazy obserwacji monitoruje się jego tętno i ciśnienie krwi. Po 24 do 48 godzinach wynik leczenia sprawdza się ponownie za pomocą tomografii komputerowej bez środka kontrastowego.

Zazwyczaj leczenie TACE powtarza się jeszcze 2–3 razy w odstępach 4-tygodniowych.

Częstotliwość powtarzania terapii zależy od indywidualnych celów i skuteczności leczenia. W niektórych przypadkach stosuje się również

• stosuje się embolizację bez chemioterapii (embolizacja tętnicza – TAE)
• lub miejscowa chemioterapia bez embolizacji (chemioperfuzja)

.

Zalety chemoembolizacji tętniczej

Zaletą chemoembolizacji tętniczej jest to, że jest to zabieg minimalnie inwazyjny, wykonywany ambulatoryjnie lub w trybie półstacjonarnym.

Tkanki otaczające są w dużej mierze chronione dzięki niewielkim nacięciom i precyzyjnemu ograniczeniu działania leków. Ponieważ leki są podawane bezpośrednio do guza, obciążenie dla całego organizmu pozostaje stosunkowo niewielkie.

Natomiast tradycyjne chemioterapie często wpływają nie tylko na zmienioną tkankę, ale także na zdrowe tkanki i narządy. W przypadku chemoembolizacji przez tętnicę te skutki uboczne nie występują.

Ryzyko związane z chemoembolizacją przez tętnicę

W przypadku tej metody leczenia poważne powikłania lub objawy towarzyszące występują raczej rzadko.

Przed zabiegiem odbywa się szczegółowa rozmowa z pacjentem w celu rozpoznania i zminimalizowania potencjalnego ryzyka. Obejmuje to na przykład alergie na określone leki.

Po zabiegu w miejscu nakłucia mogą wystąpić krwawienia. Z tego powodu po zabiegu na pacjenta nakłada się opatrunek uciskowy. Ponadto wskazane jest kilkugodzinne leżenie w łóżku.

W niektórych przypadkach może wystąpić tzw. zespół poembolizacyjny, w którym dochodzi do

• nudności,
• bóle stawów lub
• nadmiernej potliwości

. Jest to jednak normalna reakcja organizmu, która zazwyczaj nie stanowi powodu do niepokoju.

Podsumowanie potencjalnych zagrożeń związanych z chemoembolizacją tętniczą:

• Alergie na leki
• Krwawienia wtórne w miejscu nakłucia
• Zespół poembolizacyjny