Spondylodeza służy do leczenia niestabilności kręgosłupa. Spondylodeza ma na celu ustabilizowanie niestabilnego odcinka kręgosłupa poprzez jego usztywnienie i przywrócenie do pierwotnego położenia.
Ponadto w ramach spondylodezy lekarz może uwolnić i odciążyć uciskane ścieżki nerwowe w kanale kręgowym. Przesunięcie kręgów (zwane również spondylolistezą) to niestabilność kręgosłupa. W wyniku wrodzonych wad rozwojowych lub zużycia dochodzi do rozluźnienia struktur w segmencie trzonu kręgowego.
Należą do nich:
- krążki międzykręgowe
- stawy kręgowe oraz
- więzadła
Skutkiem tego jest przesunięcie się trzonów kręgowych względem siebie. Kręg przesuwa się w tym przypadku do przodu nad leżącym poniżej trzonem kręgowym.
Do głównych dolegliwości występujących w przypadku kręgozmyku należą:
- Ból pleców (szczególnie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa)
- Bóle nóg
Występują one głównie podczas wysiłku fizycznego i zależą od pozycji ciała. Bóle pleców i nóg nasilają się podczas chodzenia, stania lub siedzenia, a ustępują w pozycji leżącej na płaskiej powierzchni. Jeśli ślizg kręgu powoduje uciskanie ścieżek nerwowych w kanale kręgowym, mogą również wystąpić zaburzenia czucia i drętwienie nóg.
Przed operacyjnym zesztywnieniem kręgosłupa należy przeprowadzić szczegółowy wywiad oraz badanie neurologiczne. Badania te mają na celu ustalenie przyczyny dolegliwości.
W celu postawienia diagnozy i zaplanowania leczenia lekarz powinien przede wszystkim wykonać zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa.
Badania obrazowe (rezonans magnetyczny (MR), tomografia komputerowa) są przydatne do oceny struktur kostnych i zmian w kręgosłupie.
Spondylodezę wykonuje zazwyczaj specjalista z zakresu neurochirurgii, ortopedii lub chirurgii urazowej. Niestabilność kręgosłupa stanowi jedno z najczęstszych wskazań do spondylodezy, czyli operacyjnego usztywnienia w celu stabilizacji kręgosłupa w chirurgii kręgosłupa, przy czym, w zależności od odcinka kręgosłupa, poszczególne trzonki kręgowe są sztywniane kostno i łączone ze sobą.
W przypadku wykonania spondylodezy w zależności od schorzeń kręgosłupa stosuje się różne operacje usztywniające, takie jak spondylodeza grzbietowa, spondylodeza brzuszna i boczna lub zabiegi minimalnie inwazyjne, w celu operacyjnej stabilizacji niestabilnych obszarów kręgosłupa i korekcji jego wad postawy.
Szczególnie w okolicy kręgosłupa lędźwiowego lub szyjnego przyczyną mogą być krążki międzykręgowe, przepuklina krążka międzykręgowego lub zwężenie kanału kręgowego, co powoduje konieczność operacyjnego usztywnienia odcinków kręgosłupa w celu przywrócenia jego stabilności i pełnej wytrzymałości.
Operacyjne usztywnienie odbywa się od strony grzbietowej lub brzusznej za pomocą śrub i prętów lub śrub i płytek, przy czym kręgi są unieruchamiane za pomocą śrub przechodzących przez trzon kręgowy, aby po dalszym leczeniu i fizjoterapii zniknęło ograniczenie ruchomości spowodowane bólem oraz zmniejszyły się dolegliwości, takie jak bóle pleców lub porażenia.
Jeśli leczenie zachowawcze nie przyniosło poprawy, na przykład w przypadku spondylolistezy, skoliozy i kifozy lub zaburzeń neurologicznych, konieczna może być otwarta spondylodeza, przy czym sąsiednie segmenty kręgowe obok unieruchomionego obszaru wymagają długoterminowej obserwacji, a mobilizacja rozpoczyna się już pierwszego dnia po operacji.
Nie ma prawdziwej alternatywy dla operacyjnego usztywnienia kręgosłupa za pomocą spondylodezy. Przed wykonaniem spondylodezy można zastosować środki terapii zachowawczej w celu zwalczania bólu pleców i nóg.
Środki terapii zachowawczej to na przykład:
- fizjoterapia
- Leki przeciwbólowe
- Zastrzyki Zabiegi oraz
- Zewnętrzny gorset podtrzymujący
Nie pozwala to jednak wyeliminować przyczyny bólu (wrodzone wady rozwojowe, zużycie i stwardnienia).
Operacyjne usztywnienie kręgosłupa za pomocą spondylodezy jest konieczne, gdy:
- Pacjent cierpi na wysokie stopnie kręgozmyku z poważną niestabilnością kręgosłupa.
- Pacjent pomimo intensywnej terapii zachowawczej z fizjoterapią i lekami przeciwbólowymi nadal odczuwa wyraźny, nie do zniesienia ból pleców i nóg
Do tego dochodzą zaburzenia czucia i porażenia lub pacjent jest mocno ograniczony w codziennym życiu, wtedy wskazana jest spondylodeza. Spondylodeza będzie konieczna prędzej czy później!
W przypadku spondylodezy dostępne są różne techniki operacyjne. Spondylodezę można wykonać metodą otwartą poprzez większe nacięcie skóry lub, w niektórych przypadkach, metodą minimalnie inwazyjną.
Dostęp do kręgosłupa można uzyskać w następujący sposób:
- od tyłu (dorsalnie)
- od przodu przez jamę brzuszną (ventralnie)
- kombinacyjnie od przodu i od tyłu (dorsowentralnie)
- z boku (metoda TLIF)
W większości przypadków lekarze preferują dostęp od tyłu. Ponadto zabieg odbywa się przy użyciu mikroskopu operacyjnego. Spondylodeza wykonywana jest w warunkach szpitalnych i w znieczuleniu ogólnym. Pacjent otrzymuje znieczulenie ogólne bezpośrednio przed operacją. Znieczulenie utrzymuje się przez cały czas trwania zabiegu operacyjnego.
Cała operacja trwa od 3 do 4 godzin. Następnie pacjent trafia na salę pooperacyjną, gdzie jest pod stałą obserwacją do momentu ustąpienia działania znieczulenia.
Przebieg operacji wygląda następująco:
Podczas operacji otwartej spondylodezy pacjent leży na brzuchu z poduszkami pod miednicą i klatką piersiową. Na początku zabiegu neurochirurg wykonuje nacięcie skóry o długości około dziesięciu centymetrów nad dotkniętym odcinkiem kręgosłupa.
Następnie oddziela mięśnie pleców od trzonów kręgowych, aby uzyskać swobodny dostęp do danego odcinka kręgosłupa. Za pomocą mikroskopu operacyjnego neurochirurg otwiera kanał kręgowy i stopniowo usuwa cały krążek międzykręgowy z zawężonej przestrzeni międzykręgowej.
W dalszym przebiegu operacji neurochirurg ustawia przemieszczony kręg z powrotem w prawidłowej pozycji. Następnie umieszcza protezę dysku w powstałej jamie.
Proteza krążka międzykręgowego to implant wykonany z węgla, tworzywa sztucznego lub tytanu, a także z tkanki kostnej pacjenta i materiału zastępczego.
Następnie neurochirurg unieruchamia trzon kręgowy, aby zapewnić odpowiednią odległość i prawidłowe ułożenie w celu zrostu. Unieruchomienie odbywa się za pomocą prętów, płytek metalowych i śrub.
W tym celu wkręca tytanowe śruby w oba trzonki kręgowe i łączy je wzdłużnie za pomocą prętów lub płytek metalowych.
Von Weiss HR, Goodall D – Weiss HR, Goodall D. Scoliosis. 5 sierpnia 2008 r.; 3:9. PMID: 18681956. doi:10.1186/1748-7161-3-9., CC BY 2.0, Link
Powikłania i ryzyko występują rzadko.
Podobnie jak w przypadku wszystkich większych operacji, mogą wystąpić następujące powikłania:
Ponadto należy wspomnieć przede wszystkim o powikłaniach związanych z implantem lub śrubami.
Może to prowadzić do nieprawidłowego położenia śrub lub implantu albo do poluzowania śrub. Wymaga to ponownej operacji w celu korekty. Ponadto w rzadkich przypadkach może dojść do uszkodzenia powłoki nerwowej lub poszczególnych nerwów. Może to prowadzić do porażenia, zaburzeń czucia i ruchowych lub bólu.
W przypadku dostępu od przodu lub z boku możliwe są również urazy narządów i naczyń w jamie brzusznej.
Po operacji spondylodezy następuje pobyt w szpitalu trwający od 5 do 6 dni. Po wypisaniu ze szpitala występuje niewielkie ograniczenie ruchomości. Niemniej jednak w ciągu pierwszych 4 do 6 tygodni po zabiegu należy unikać dużego obciążania pleców.
Około 6 tygodni po operacji można rozpocząć ambulatoryjną terapię uzupełniającą w postaci fizjoterapii. Wzmacnia to mięśnie brzucha i pleców.
Po upływie pół roku do trzech kwartałów należy przeprowadzić kontrolę stanu implantu, śrub i prętów za pomocą badania rentgenowskiego.
Czym jest spondylodeza?
Spondylodeza to operacyjne usztywnienie kręgosłupa, podczas którego poszczególne trzonki kręgowe są trwale łączone ze sobą. Celem jest stabilizacja niestabilnych odcinków kręgosłupa i zmniejszenie bólu pleców.
Kiedy konieczna jest spondylodeza?
Spondylodezę wykonuje się, gdy występuje niestabilność kręgosłupa lub gdy leczenie zachowawcze nie przynosi wystarczającej poprawy. Typowymi przyczynami są kręgozmyk, przepukliny dyskowe lub zmiany zwyrodnieniowe.
Jak przebiega operacja?
Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym i polega na unieruchomieniu kręgów za pomocą śrub i prętów. W zależności od wyników badań dodatkowo wszczepia się klatkę, aby poprawić stabilizację kręgosłupa.
Czy po spondylodezie ruchomość jest ograniczona?
W wyniku usztywnienia odcinka kręgosłupa ruchomość w tym miejscu jest ograniczona. Wielu pacjentów nie postrzega tego jednak jako wady, ponieważ często ustępują ograniczenia ruchowe spowodowane bólem.
Jak wygląda dalsze leczenie?
Po spondylodezie ważne jest ukierunkowane leczenie pooperacyjne z fizjoterapią, aby wzmocnić mięśnie pleców. Pełna wytrzymałość kręgosłupa jest stopniowo przywracana.
