Istnieją choroby, które dotykają szczególnie dotkliwie nie tylko samych chorych, ale także ich bliskich. Jedną z takich chorób jest demencja. Demencja ma wiele oblicz.
Wiele osób postrzega demencję jako odrębną chorobę. Prawda jest taka: z jednej strony słowo „demencja” jest terminem ogólnym obejmującym różne schorzenia, na przykład demencję naczyniową.
Z drugiej strony określa ono objaw, na przykład demencję w przebiegu choroby Alzheimera.
Demencja prowadzi u osób dotkniętych tą chorobą do ograniczenia funkcji umysłowych.
Należą do nich:
Zasadniczo obowiązuje zasada: pacjenci z demencją dłużej zachowują samodzielność, jeśli lekarze wcześnie rozpoznają i leczą ich dolegliwości. Z tego powodu ważne jest, aby traktować pierwsze objawy poważnie i nie ignorować ich.
Poniższe pytania pomogą Ci zorientować się w sytuacji:
Czy te problemy lub niektóre z nich wydają się Państwu znajome? W takim razie koniecznie porozmawiajcie o tym ze swoim lekarzem rodzinnym. Nie musi to oznaczać, że cierpicie na demencję. Niemniej jednak ważne jest, aby znaleźć przyczynę tych dolegliwości.
Czujesz, że Twoje dolegliwości nie są traktowane poważnie lub chcesz od razu uzyskać wiarygodną diagnozę? Umów się na wizytę w ramach „konsultacji pamięciowej”.
Duże kliniki dysponują specjalistami, którzy kompleksowo zbadają Cię pod kątem zaburzeń funkcji mózgu. Na stronie internetowej Niemieckiego Stowarzyszenia Alzheimera znajdziesz osoby kontaktowe w Twojej okolicy.
Medycyna rozróżnia różne rodzaje demencji.
Po wystąpieniu demencji osoby dotknięte tą chorobą żyją średnio od dwóch do siedmiu lat.
Objawy towarzyszące demencji są również klasyfikowane przez lekarzy do różnych kategorii.
W początkowej fazie demencja przypomina depresję, przez co ani osoby dotknięte chorobą, ani ich bliscy nie myślą o demencji. Z tego powodu poniższe sekcje zawierają pierwsze wskazówki.
Główną cechą charakterystyczną jest utrata pamięci, która w miarę postępu choroby nasila się. Istnieje duże ryzyko, że osoby dotknięte chorobą same nie zauważają tych zaburzeń pamięci lub z powodu wstydu ukrywają je przed otoczeniem i udają, że nic się nie dzieje. Z tych powodów większość pacjentów często zbyt późno trafia do lekarza.
Inne objawy, takie jak trudności w znalezieniu odpowiednich słów lub problemy z orientacją (nawet w znanym otoczeniu), należą do zaburzeń poznawczych.
© LIGHTFIELD STUDIOS | AdobeStock
W przebiegu demencji może również dojść do utraty zdolności motorycznych. Należy je odróżnić od innej choroby – choroby Parkinsona – która właśnie od tych zaburzeń motorycznych (drżenia) się zaczyna.
Zaburzenia motoryczne stanowią zagrożenie dla pacjenta w codziennym życiu. Przede wszystkim gwałtownie wzrasta ryzyko upadków. Zaburzenia motoryczne można rozpoznać przede wszystkim po niepewnym chodzie z małymi krokami.
Zaburzenia zachowania to aspekt, który może być szczególnie męczący i wyczerpujący dla bliskich.
Pacjenci wykazują różne objawy, takie jak:
Inne zaburzenia zachowania to malejąca zdolność do prowadzenia własnego gospodarstwa domowego lub dbania o odpowiednią higienę osobistą.
Jak już wspomniano, lekarze pierwszego kontaktu są zazwyczaj pierwszym punktem kontaktowym dla osób z zaburzeniami pamięci. Aby dokładnie wyjaśnić objawy, lekarz pierwszego kontaktu kieruje pacjenta do neurologa lub psychiatry.
W gabinecie neurologicznym lekarz zbiera dokładny wywiad (anamnezę).
Sprawność umysłową można ocenić na przykład za pomocą DemTect, testu przesiewowego w kierunku demencji.
Można również zastosować test Mini-Mental-Status-Test (MMST). Procedura ta dostarcza pierwszych, wiarygodnych wskazówek dotyczących demencji.
Badania obrazowe, takie jak MRI (rezonans magnetyczny) lub badanie PET (pozytonowa tomografia emisyjna) w medycynie nuklearnej, dostarczają informacji o zmianach organicznych w mózgu.
Zanim lekarz postawi diagnozę demencji, musi wykluczyć inne choroby (diagnostyka różnicowa).
Należą do nich tzw. pseudodemencje. Termin ten opisuje dolegliwości przypominające demencję.
Na przykład ciężka depresja często wiąże się z zaburzeniami koncentracji i pamięci.
U osób z depresją obserwuje się również spowolnienie psychomotoryczne. Zjawiska te mogą również wskazywać na demencję.
W ramach badań nad przyczynami lekarze rozróżniają dwa rodzaje demencji.
W przypadku pierwotnych form demencji na pierwszym planie znajdują się patologiczne zmiany w mózgu. Choroba Alzheimera lub demencja naczyniowa prowadzą do degeneracji komórek nerwowych i wywołują typowe objawy.
W przypadku wtórnych form demencji choroba rozwija się w wyniku czynników zewnętrznych lub określonych schorzeń poprzedzających.
Przykłady czynników wywołujących demencję wtórną to:
Oczywiście wzrost średniej długości życia również prowadzi do wzrostu zachorowań na demencję.
Choroba Alzheimera i otępienie naczyniowe są nieuleczalne.
Odpowiednia terapia zazwyczaj składa się z połączenia:
Leczenie może spowolnić postęp choroby, a tym samym poprawić jakość życia.
Leki mogą być przyjmowane przez pacjentów w postaci tabletek lub roztworu. Od pewnego czasu lekarze coraz częściej stosują plastry, które w sposób ciągły uwalniają substancje czynne. Stanowi to duże ułatwienie dla bliskich, a także dla personelu opiekuńczego.
Leczenie farmakologiczne uzupełniają następujące elementy terapii:
Wiele osób zastanawia się, czy można zapobiegać demencji. Nie ma na to jednej odpowiedzi.
Następujące czynniki mają pozytywny wpływ na sprawność umysłową i ogólne samopoczucie:
Niektóre schorzenia zwiększają ryzyko wystąpienia demencji i dlatego wymagają wczesnego i konsekwentnego leczenia.
Na pierwszym miejscu znajduje się nadciśnienie. Ciśnienie wywierane na naczynia krwionośne sprzyja przede wszystkim demencji naczyniowej. Dotyczy to również miażdżycy (zwapnienia naczyń).
Przewlekła, postępująca choroba zawsze oznacza poważną zmianę w życiu. Dla osób dotkniętych chorobą i ich bliskich istnieją różne punkty kontaktowe. Od regionalnych grup samopomocy po stowarzyszenia specjalistyczne i fora internetowe.
Niemieckie Stowarzyszenie Alzheimera (Deutsche Alzheimer Gesellschaft e. V.) oferuje kompleksowe wsparcie. Osoby dotknięte chorobą mogą uzyskać szczegółowe informacje na ten temat na stronie internetowej.
W przypadku pytań osobistych dostępna jest bezpłatna poradnia e-mailowa oraz „Telefon Alzheimera”.
Na forum internetowym stowarzyszenia osoby dotknięte chorobą mogą wymieniać się doświadczeniami i wspierać się nawzajem w bezpiecznej atmosferze.
Bliscy chorych mogą na przykład znaleźć kompetentne wsparcie w regionalnych ośrodkach Caritas dla opiekunów rodzinnych. Ośrodek ten wspiera bliskich we wszystkich sprawach.
Diagnoza demencji stanowi duże wyzwanie dla otoczenia osoby dotkniętej chorobą i rodzi wiele pytań. Specjaliści służą Państwu radą i wsparciem w tym trudnym okresie.
Podsumowanie: Demencja stanowi ogromne wyzwanie. Aby je pokonać, osobom dotkniętym chorobą i ich bliskim służy sieć kompetentnych osób wspierających.
