Wyróżnia się dwie formy tego zaburzenia: priapizm o niskim przepływie krwi i priapizm o wysokim przepływie krwi.
Priapizm typu low-flow
W tej postaci przedłużającej się erekcji penis bardzo twardnieje, a żołądź przybiera blady, niebieskawy kolor. Krew nie może odpłynąć z ciał jamistych, ponieważ są one zablokowane. W rezultacie krew pozostaje w tkankach i obciąża ciała jamiste.
Może to powodować nieprzyjemny ból i obniżenie poziomu tlenu we krwi. Może to prowadzić do zmian w tkankach ciał jamistych, co z kolei może skutkować utratą potencji. W około 90 procentach wszystkich przypadków występuje właśnie ta forma długotrwałej erekcji.
Etruskowa statua Priapa
Priapizm wysokoprzepływowy
W około 10 procentach wszystkich przypadków występuje priapizm wysokoprzepływowy. Jest on najczęściej spowodowany urazami w okolicy krocza lub narządów płciowych. W tym przypadku bardzo duża ilość krwi przepływa w sposób niekontrolowany przez tętnice do ciał jamistych prącia. W przeciwieństwie do priapizmu typu low-flow, priapizm ten jest raczej elastyczny i pulsujący.
Erekcja jest mało bolesna lub w ogóle nie powoduje bólu. Ponieważ krew może swobodnie odpływać, zawartość tlenu we krwi nie ulega zmianie, dlatego ryzyko utraty potencji w przypadku tej formy długotrwałej erekcji jest znacznie mniejsze.
Formy mieszane priapizmu
Oprócz priapizmu typu high-flow i low-flow mogą również występować formy mieszane. Występują one często w wyniku leczenia impotencji za pomocą leków.
Priapizm może mieć wiele przyczyn. Często pozostają one niewyjaśnione. Do czynników, które mogą wywołać priapizm, należą:
- choroby urologiczne (na przykład stany zapalne prącia, rak prącia)
- choroby układu krwiotwórczego (np. białaczka)
- dializa (oczyszczanie krwi)
- cukrzyca
- choroby neurologiczne (np. stany zapalne lub guzy mózgu)
- choroby naczyniowe (np. zaburzenia krzepnięcia krwi)
- Leki (np. leki psychotropowe lub leki na nadciśnienie)
- Używanie narkotyków i spożywanie alkoholu
- urazy w okolicy krocza i prącia
- Powikłania związane z leczeniem impotencji
Jeśli erekcja utrzymuje się dłużej niż dwie godziny, należy natychmiast zgłosić się do lekarza.
Lekarz najpierw zapyta o historię pacjenta. Chodzi na przykład o to, czy pacjent miał już wcześniej długotrwałą erekcję, czy cierpi na jakieś choroby lub czy bierze leki.
Ponadto lekarz obejrzy penisa z zewnątrz i ewentualnie zbada okolice krocza i narządów płciowych pod kątem urazów. Może również pobrać krew z ciał jamistych penisa w celu przeprowadzenia analizy gazometrii. Pozwala to na rozróżnienie między priapizmem typu low-flow a high-flow.
W przypadku priapizmu typu low-flow krew ma ciemny kolor i niską wartość pH. Jeśli pacjent cierpi na priapizm typu high-flow, krew ma jasnoczerwony kolor i niemal normalną wartość pH.
Dodatkowo lekarz może wykonać badanie ultrasonograficzne. Podczas badania ocenia się dopływ i odpływ krwi do ciał jamistych. W przypadku priapizmu o niskim przepływie prawie nie widać odpływu krwi.
Leczenie przedłużającej się erekcji powinno nastąpić najpóźniej cztery do sześciu godzin po wystąpieniu sztywności, aby uniknąć późniejszych powikłań.
W przypadku priapizmu typu low-flow terapia ma na celu przywrócenie odpływu krwi z ciał jamistych. W tym celu krew, która się tam zgromadziła, jest odsysana poprzez nakłucie penisa strzykawką. Dodatkowo ciała jamiste są przepłukiwane roztworem soli fizjologicznej. Ponadto lekarz może również wstrzyknąć do penisa substancję, która powoduje skurcz mięśni i umożliwia ponowny odpływ krwi.
Jeśli te metody leczenia nie przyniosą pożądanego rezultatu, konieczna jest operacja penisa pacjenta. Podczas operacji między wypełnione krwią ciała jamiste a żołądź umieszcza się tzw. zastawkę. Zastawka ta stanowi połączenie obejściowe, które zapewnia odpływ krwi z penisa.
W przypadku priapizmu wysokoprzepływowego długotrwała erekcja zazwyczaj ustępuje samoistnie.
W rzadkich przypadkach, gdy tak się nie dzieje, lekarz może wykonać angiografię. Dzięki temu, po podaniu środka kontrastowego, może on rozpoznać naczynia krwionośne pacjenta. Następnie uszkodzone naczynie zostaje zamknięte za pomocą embolizacji (sztucznego zamknięcia naczynia). Jednak sama ta metoda może prowadzić do zaburzeń erekcji.
Inną możliwością są leki, które pomagają zmniejszyć obrzęk związany z długotrwałą erekcją.
Czym jest priapizm?
Priapizm to bolesna, długotrwała erekcja prącia, która pojawia się bez podniecenia seksualnego. Erekcja trwa co najmniej dwie godziny lub dłużej i najczęściej dotyczy ciał jamistych. Priapizm to stan nagły i powinien być szybko leczony przez lekarza.
Jakie są rodzaje priapizmu?
Rozróżnia się priapizm niedokrwienny typu low-flow oraz priapizm typu high-flow. W przypadku priapizmu niedokrwiennego dochodzi do zaburzeń odpływu krwi żylnej, przez co krew nie może już odpływać z ciał jamistych. Natomiast priapizm tętniczy, czyli nie-niedokrwienny, często wynika z urazów tętnicy.
Jakie mogą być przyczyny priapizmu?
Do przyczyn priapizmu zalicza się anemię sierpowatokrwinkową, białaczkę, choroby krwi, a także niektóre leki lub środki psychotropowe. Również zastrzyki stosowane w leczeniu zaburzeń erekcji, terapia SKAT lub urazy mogą wywołać priapizm. W niektórych przypadkach dokładna przyczyna pozostaje niejasna.
Jak leczy się priapizm?
Leczenie priapizmu zależy od rodzaju i czasu trwania dolegliwości. W przypadku priapizmu niedokrwiennego często wykonuje się aspirację lub nakłucie z użyciem roztworu soli fizjologicznej i leków, takich jak adrenalina. Jeśli leczenie zachowawcze nie pomaga, można chirurgicznie założyć zastawkę lub przeprowadzić embolizację.
Dlaczego priapizm jest stanem nagłym?
Jeśli bolesna, długotrwała erekcja utrzymuje się dłużej niż dwie godziny, może dojść do uszkodzenia tkanki ciał jamistych. Bez natychmiastowego leczenia grozi to trwałymi zaburzeniami erekcji lub dysfunkcją erekcyjną. Dlatego priapizm stanowi stan nagły w urologii.
