Akatyzja to fizyczne uczucie niepokoju ruchowego, w którym odczuwa się ciągłą potrzebę poruszania rękami i nogami. Ta nieustanna potrzeba ruchu prowadzi również do wewnętrznego niepokoju. Akatyzja często występuje jako objaw choroby Parkinsona, ale jest również częstym skutkiem ubocznym niektórych leków.
Poniżej znajdą Państwo więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się akatyzją.
Akatyzja oznacza niepokój ruchowy i jest wczesnym objawem choroby Parkinsona. Akatyzja występuje również w przypadku innych schorzeń lub jest niepożądanym skutkiem ubocznym niektórych leków.
Słowo to pochodzi z języka greckiego i oznacza „nie siedzieć”. Ponieważ leki takie jak neuroleptyki wywołują akatyzję, konieczna jest konsultacja z internistą.
Akatyzja objawia się wyraźnym niepokojem fizycznym, który może się znacznie nasilać. Osoby dotknięte tą dolegliwością nie mogą spokojnie siedzieć, leżeć ani stać. Charakterystyczne są powtarzające się ruchy mięśni twarzy, rąk i stóp. Ruchy te przebiegają według określonych schematów. Typowe dla akatyzji są również kołysanie się, tupanie, szuranie nogami oraz przechodzenie z nogi na nogę.
Typowe objawy akatyzji to:
Akatyzja może wywoływać depresję nawet u pacjentów, którzy nie mają historii chorób psychicznych. Osoby dotknięte tym schorzeniem odczuwają ogromne cierpienie z powodu braku snu i braku kontroli nad sytuacją.
Akatyzja jest częstym objawem u pacjentów cierpiących na nerwobóle oraz chorobę Parkinsona.
Akatyzja występuje również u osób z chorobami psychicznymi lub chorych na raka. Naukowcy odkryli, że leki przeciw nudnościom, które są powszechnie stosowane podczas chemioterapii, powodują akatyzję.
Za akatyzję może odpowiadać zaburzenie równowagi hormonalnej (nadmiar serotoniny/niedobór dopaminy).
Pacjenci z demencją, którzy otrzymują leki przeciwpsychotyczne, często wykazują objawy akatyzji.
Ogólnie rzecz biorąc, osoby starsze są bardziej narażone na tę dolegliwość niż osoby młodsze.
Pacjenci z chorobą Parkinsona czasami wykazują wyraźnie nasiloną akatyzję @ ipopba /AdobeStock
Ponieważ w terapii choroby Parkinsona nie można zrezygnować z neuroleptyków, nie da się uniknąć wywołanego lekami niepokoju ruchowego. Typowe dla tego schorzenia jest to, że osoby dotknięte chorobą nie są w stanie opanować potrzeby ruchu.
Chociaż istnieją podobieństwa do zespołu niespokojnych nóg, istnieją również wyraźne różnice:
W przypadku akatyzji zazwyczaj nie występuje nieprzyjemne uczucie w nogach. Pacjenci z akatyzją mogą zaspokoić potrzebę ruchu tylko na krótko. Dlatego muszą się nieustannie poruszać: typowe są przenoszenie ciężaru ciała, naprzemienne krzyżowanie nóg i częste chodzenie w kółko.
Akatyzja jest często niepożądanym skutkiem ubocznym stosowania leków neuroleptycznych. Rosnąca liczba nowych leków i wynikające z tego zaburzenia ruchowe stanowią duży problem dla lekarzy.
Silna potrzeba ruchu pojawia się w ciągu pierwszych pięciu do ośmiu tygodni od rozpoczęcia przyjmowania leku. Wielkość dawki i tempo jej zwiększania mają zasadnicze znaczenie dla wystąpienia akatyzji. Dlatego lekarz musi ostrożnie zwiększać dawkę.
Również inhibitory wychwytu serotoniny mogą wywoływać akatyzję.
Leki, które nie wpływają bezpośrednio na metabolizm dopaminy, również mogą powodować zaburzenia ruchowe. Leczenie polega na zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku.
Niespokojność, lęki i niepokój ruchowy są zawsze dobrym powodem, aby zgłosić się do lekarza i poddać się badaniu.
Lekarz może ustalić dokładną przyczynę. Najczęściej przyczyną jest choroba współistniejąca lub niekorzystne leczenie farmakologiczne.
Ocena stanów niepokoju i zaburzeń ruchowych nie zawsze jest jednak łatwa i często prowadzi do błędnych diagnoz. W codziennej praktyce klinicznej pożądana jest wczesna diagnoza oparta na obserwacji zachowania, ponieważ pomaga ona uniknąć powikłań.
Pacjenci, którzy uważają, że cierpią na akatyzję, powinni w pierwszej kolejności zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu (lekarza rodzinnego).
Diagnoza przebiega w kilku etapach:
Niepokój w nogach jest również typowy dla zespołu niespokojnych nóg. Choroba ta jest podobna do akatyzji, ale nie jest z nią tożsama.
W przypadku zespołu niespokojnych nóg (RLS) osoby dotknięte tą chorobą odczuwają nieprzyjemną potrzebę poruszania nogami, głównie w łydkach. Typowymi objawami są towarzyszące im zaburzenia czucia, takie jak mrowienie lub uczucie ciągnięcia.
Oto przyczyny zespołu niespokojnych nóg:
Leczenie rozpoczyna się od ustalenia choroby podstawowej. Wyniki badań neurologicznych są zazwyczaj prawidłowe.
W przypadku zespołu niespokojnych nóg osoby dotknięte tą dolegliwością odczuwają nieprzyjemne doznania w nogach, takie jak kłucie, skurcze lub ból @ Pepermpron /AdobeStock
Leczenie akatyzji ma na celu złagodzenie objawów i poprawę jakości życia.
O wyborze terapii decyduje konkretna przyczyna zaburzeń ruchowych:
W zależności od przyczyny i nasilenia akatyzji istnieją różne środki, które mogą złagodzić objawy:
