Czynnikiem wywołującym zakażenie rzeżączką są bakterie o nazwie Neisseria gonorrhoeae, lepiej znane jako gonokoki. Osiedlają się one na błonach śluzowych dróg moczowych i narządów płciowych.
Za przenoszenie gonokoków odpowiedzialne są zazwyczaj stosunki płciowe bez zabezpieczenia oraz praktyki seksualne, takie jak seks analny lub oralny.
Osoby często zmieniające partnerów seksualnych oraz osoby uprawiające seks bez zabezpieczenia są zatem szczególnie narażone na zakażenie rzeżączką.
Rzeżączka u kobiet w ciąży
Innym możliwym sposobem przenoszenia są zakażone kobiety w ciąży. Mogą one przekazać bakterie noworodkowi podczas porodu.
U noworodków gonokoki atakują najczęściej spojówkę, co może prowadzić do ciężkiego ropnego zapalenia spojówek. W najgorszym przypadku infekcja prowadzi do ślepoty dziecka.
Zapalenie spojówek u noworodka @ ink drop /AdobeStock
Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj dwa do trzech dni, a czasem nawet dziesięć dni po zakażeniu.
Pierwsze objawy to:
- Pieczenie podczas oddawania moczu
- U kobiet: mleczno-ropna wydzielina z pochwy
- U mężczyzn: mleczno-ropna wydzielina z cewki moczowej
W około dziesięciu procentach przypadków rzeżączka początkowo przebiega bez zauważalnych objawów. Pozostaje więc nierozpoznana. Osoby zakażone mogą zatem nieświadomie przenosić rzeżączkę na partnerów seksualnych i zarażać ich.
W ten sposób rzeżączka pozostaje długo nieleczona, co prowadzi do przewlekłego przebiegu choroby i nieodwracalnych uszkodzeń (niepłodność).
Specyficzne objawy u mężczyzn i kobiet
Często występują stany zapalne narządów płciowych, którym towarzyszą silne bóle w dolnej części brzucha i gorączka.
U kobiet może dojść do zapalenia szyjki macicy, jajowodów lub jajników. W najgorszym przypadku prowadzi to do bezpłodności spowodowanej zrostami w jajowodach.
U kobiet możliwe jest również zapalenie otrzewnej.
U mężczyzn może wystąpić zaczerwienienie i obrzęk ujścia cewki moczowej na żołędzi. Zakażenie rzeżączką może prowadzić do zapalenia gruczołu krokowego, pęcherza moczowego lub jąder. Objawiają się one bólem w dolnej części brzucha oraz bólem i obrzękiem jąder. W najgorszym przypadku zapalenia te mogą zablokować kanalików najądrza i doprowadzić do bezpłodności.
Długotrwałe objawy
Bakterie rzeżączki mogą rozprzestrzeniać się w całym organizmie poprzez krwiobieg i wywoływać w dłuższej perspektywie następujące objawy:
- Bolesne zapalenia stawów i pochewek ścięgien
- Powtarzające się napady gorączki
- Dreszcze i
- zmiany skórne
Czy występują u Państwa objawy? W takim przypadku należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza w celu leczenia infekcji bakteryjnej.
Lekarz, zazwyczaj specjalista chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową lub urolog/ginekolog, najpierw zapyta Cię o objawy. Na podstawie Twojego opisu postawi wstępną diagnozę.
Ostateczna diagnoza zostanie postawiona po badaniach laboratoryjnych. Jeśli eksperci wykryją w próbce laboratoryjnej gonokoki, oznacza to zakażenie rzeżączką.
Wykrywanie gonokoków pod mikroskopem
W celu pobrania próbki do badania laboratoryjnego lekarz pobiera wymaz z dotkniętych chorobą miejsc ciała. U mężczyzn najczęściej z cewki moczowej, u kobiet najczęściej z szyjki macicy. Możliwe jest jednak również pobranie wymazów z gardła, odbytu lub spojówki w celu zbadania ich pod mikroskopem.
Następnie lekarz barwi próbkę wydzieliny z wymazu i bada ją pod mikroskopem. W 50 procentach przypadków rozpoznaje już zakażenie rzeżączką.
Jeśli nie, wysyła próbkę wydzieliny do laboratorium. Tam pracownicy laboratorium hodują gonokoki w ramach posiewu bakteryjnego, aby wykryć zakażenie rzeżączką.
Możliwe jest również postawienie diagnozy rzeżączki poprzez wykrycie przeciwciał w moczu lub krwi.
Leczenie rzeżączki odbywa się zazwyczaj za pomocą antybiotyków, które zabijają gonokoki. W przeszłości stosowano tu głównie antybiotyk penicylinę.
Ponieważ jednak obecnie wiele szczepów gonokoków jest opornych na penicylinę, stosuje się obecnie inne antybiotyki.
Inne możliwe antybiotyki to:
- cefalosporyny
- Inhibitory gyrazy
- Ciprofloksacyna
- Ofloxacyna
- spektynomycyna
- Lewofloksacyna
W większości przypadków wystarczy jednorazowe podanie antybiotyku w postaci tabletek lub zastrzyku domięśniowego. Nie należy jednak przerywać leczenia rzeżączki zbyt wcześnie, ponieważ może to spowodować rozwój oporności.
Około tydzień po podaniu antybiotyku należy zgłosić się na wizytę kontrolną do lekarza. Lekarz sprawdzi, czy gonokoki rzeczywiście nie są już wykrywalne.
Do tego czasu pacjent z rzeżączką powinien powstrzymać się od stosunków seksualnych, aby nie zarazić partnera/partnerki. Ważne jest również, aby wszyscy partnerzy seksualni również poddali się badaniu na rzeżączkę i w razie potrzeby zostali poddani leczeniu.
Perspektywy wyleczenia rzeżączki są zazwyczaj dobre: jeśli leczenie antybiotykami zostanie rozpoczęte wcześnie i zakończy się sukcesem, stany zapalne zazwyczaj ustępują bez żadnych powikłań.
Zbyt późne lub nieleczone rzeżączka może prowadzić do powikłań i chorób wtórnych.
Należą do nich:
- zapalenie stawów
- przewlekłe stany zapalne wewnętrznych narządów płciowych
- Zrosty nasieniowodów lub jajowodów
