Choroby przenoszone drogą płciową | Specjaliści i informacje

Najczęstsze choroby przenoszone drogą płciową

Grupa infekcji przenoszonych drogą płciową różni się pod względem:

• drogi przenoszenia
• Czynnikiem wywołującym
• grup osób dotkniętych chorobą oraz
• Nasilenia choroby

Jak sama nazwa wskazuje, choroby przenoszone drogą płciową (STI) są zakażeniami przenoszonymi głównie drogą płciową. Obejmuje to jednak nie tylko stosunek płciowy w dosłownym znaczeniu, ale również całowanie, podczas którego możliwe jest zakażenie.

Ponadto w przypadku niektórych chorób przenoszonych drogą płciową zakażenie może nastąpić również poprzez kontakt z zakażoną krwią. Możliwe jest również przeniesienie choroby z matki na dziecko w trakcie ciąży, porodu lub karmienia piersią.

Niektóre grupy osób, takie jak na przykład MSM (mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami), są bardziej narażone na niektóre choroby przenoszone drogą płciową.

Najczęstsze choroby przenoszone drogą płciową @ GraphicsRF /AdobeStock

Do najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową należą:

• Zakażenie rzęsistkami (trichomonoza): czynnikiem wywołującym jest pierwotniak Trichomonas vaginalis
• Zakażenie chlamydiami: objawia się na przykład swędzeniem w okolicy intymnej oraz upławami. 
• Rzeżączka

Rzęsistkowicę można skutecznie zwalczać za pomocą antybiotyków @ blueringmedia /AdobeStock

Nie tylko bakterie, ale także wirusy mogą być przyczyną chorób przenoszonych drogą płciową. Na przykład czynnikiem wywołującym brodawki narządów płciowych są wirusy brodawczaka ludzkiego, w skrócie HPV.

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego jest zdecydowanie najczęstszą chorobą przenoszoną drogą płciową, a szacowana częstość występowania w populacji wynosi prawie 100%.

Oczywiście nie każdy pacjent ma zmiany skórne w okolicy narządów płciowych. Lekarze mówią w tym przypadku o nowotworach śródnabłonkowych, czyli nowotworach tkanki ciała:

• sromu (VIN)
• Szyjka macicy (CIN)
• penis (PIN) lub
• brodawki narządów płciowych

Wirusy są powszechne i występują wszędzie, nawet jeśli pacjenci nie wykazują żadnych objawów.

Opryszczka narządów płciowych jest również chorobą wywoływaną przez wirusy. Podobnie jak infekcje wirusowe, do chorób przenoszonych drogą płciową zalicza się również infekcje grzybicze narządów płciowych, wszy łonowe i świerzb (skabies). Inne infekcje przenoszone drogą płciową to na przykład HIV i wirusowe zapalenie wątroby typu B.

Do „klasycznych” chorób przenoszonych drogą płciową należały pierwotnie:

• kiła (Lues venerea): czynnikiem wywołującym jest bakteria Treponema pallidum. Niestety, obecnie odnotowuje się znaczny wzrost liczby zakażeń (jak podaje Instytut Roberta Kocha).
• Rzeżączka (Tripper): czynnikiem wywołującym jest bakteria Neisseria gonorrhoeae. Problemem jest nie tylko częstotliwość występowania choroby, ale także istniejące oporności na antybiotyki, które utrudniają leczenie.
• Wrzód miękki (chancroid): czynnikiem wywołującym jest bakteria Haemophilus ducreyi
• Lymphogranuloma inguinale (Lymphogranuloma venereum, zakażenie chlamydiami): czynnikiem wywołującym jest bakteria Chlamydia trachomatis
• Granuloma venereum (granuloma inguinale; wrzód rozrodczy): czynnikiem wywołującym jest bakteria Klebsiella granulomatis

Wraz z odkryciem nowych patogenów lista ta rozszerzyła się do ponad 30 chorób przenoszonych drogą płciową.

Kiła to łatwo przenoszona choroba weneryczna wywoływana przez bakterie, która atakuje cały organizm @ SecondSide /AdobeStock

Diagnoza chorób przenoszonych drogą płciową

W przypadku podejrzenia choroby przenoszonej drogą płciową specjalista przeprowadza najpierw rozmowę z pacjentem. Lekarz pyta na przykład, czy pacjent odbywał stosunki płciowe bez zabezpieczenia.

Ponadto prosi o dokładny opis objawów. Kolejne badanie fizykalne zależy od obrazu klinicznego, płci i praktyk seksualnych.

Lekarz dokładnie bada w szczególności układ moczowo-płciowy (narządy płciowe, okolice odbytu oraz jamę ustno-gardłową) oraz pozostałą powierzchnię skóry. Zwraca szczególną uwagę na zmiany skórne i bada palpacyjnie okolice pachwiny.

Aby wykluczyć lub potwierdzić infekcję, lekarz pobiera wymaz.

W ramach tego badania sprawdza się:

• wydzieliny z pochwy
• Wydzieliny zakaźnej
• wydzieliny z cewki moczowej lub
• materiału ze skóry

Dzięki analizie mikrobiologicznej laboratorium może wyizolować szczep patogenu. Dzięki temu lekarz prowadzący może postawić pewną diagnozę.

W przypadku niektórych chorób przenoszonych drogą płciową, takich jak HIV lub wirusowe zapalenie wątroby typu B, patogeny można wykryć również we krwi. Bezpośrednie wykrywanie patogenów we krwi jest raczej rzadkie, również ze względów finansowych.

Obecne testy przesiewowe w kierunku HIV i wirusowego zapalenia wątroby typu B działają na zasadzie pośredniego wykrywania danego wirusa.

Niezależnie od dolegliwości, osoby z podwyższonym ryzykiem zakażenia powinny poddawać się badaniom w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową w regularnych odstępach czasu.

Do grup ryzyka należą:

• MSM (mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami) oraz
• osoby świadczące usługi seksualne

Lekarz prowadzący może określić, jakie odstępy między badaniami są wskazane w danym przypadku.

W celu wykrycia chorób przenoszonych drogą płciową stosuje się wymazy i badania krwi @ Master Video /AdobeStock

Leczenie chorób przenoszonych drogą płciową

Leczenie zawsze zależy od rodzaju i ciężkości infekcji. Terapią z wyboru w przypadku infekcji bakteryjnej są antybiotyki.

W przypadku chorób wirusowych antybiotyki nie pomagają – stosuje się tu leki przeciwwirusowe, tzw. wirostatyki.

W przypadku pasożytniczych chorób przenoszonych drogą płciową dostępne są również terapie miejscowe z użyciem maści.

W przypadku zmian skórnych spowodowanych wirusem brodawczaka ludzkiego (np. brodawki narządów płciowych i stany przedrakowe) w niektórych przypadkach wskazane są zabiegi chirurgiczne.

Ważne jest poinformowanie, zbadanie i, w razie potrzeby, leczenie obecnych, a także byłych partnerów seksualnych. Jeśli tylko jeden partner jest leczony z powodu choroby przenoszonej drogą płciową, zawsze istnieje ryzyko ponownego zakażenia (efekt ping-ponga).

Lekarz prowadzący udziela również porad na temat bezpiecznego seksu. Podczas gdy pigułka antykoncepcyjna i inne hormonalne metody antykoncepcyjne zapobiegają niechcianej ciąży, prezerwatywa stanowi skuteczną ochronę przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Dostępne są szczepionki przeciwko wirusowi HPV oraz wirusom zapalenia wątroby typu A i B.

Jeśli podejrzewasz, że cierpisz na chorobę przenoszoną drogą płciową, nie zwlekaj z wizytą u lekarza.

Specjaliści od chorób przenoszonych drogą płciową

Ściśle rzecz biorąc, nie ma czegoś takiego jak „specjalista od chorób przenoszonych drogą płciową”. Specjalistami w zakresie diagnozowania i leczenia chorób przenoszonych drogą płciową są ginekolodzy, urolodzy i wenerolodzy. Mogą oni szybko i pewnie postawić diagnozę oraz niezwłocznie rozpocząć niezbędne leczenie.

Pierwszym punktem kontaktowym w opiece nad pacjentami z infekcjami przenoszonymi drogą płciową jest dermatolog. W większości przypadków STI objawiają się na skórze.

Specjalista od chorób przenoszonych drogą płciową nazywa się zatem wenerologiem. Oficjalny tytuł w Niemczech brzmi: specjalista chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową (dermatolog).

Wenerolog jest więc dermatologiem, który specjalizuje się w chorobach przenoszonych drogą płciową.

Jednak pacjenci z chorobami przenoszonymi drogą płciową są również leczeni przez specjalistów innych dziedzin medycznych, takich jak:

• Ginekolodzy zajmują się przede wszystkim żeńskimi narządami płciowymi. Jeśli dolegliwości dotyczą kobiecych narządów płciowych, ginekolog jest potencjalną osobą kontaktową.
• Mężczyźni z objawami w obrębie męskich narządów płciowych mogą zgłosić się do urologa.

W przypadku objawów w okolicy odbytu właściwym lekarzem może być specjalista z dodatkową specjalizacją w proktologii. Nazywa się on wtedy dermatologiem z dodatkową specjalizacją w proktologii.