Według szacunków wirus cytomegalii występuje w Europie u około 50 procent populacji. W krajach rozwijających się nawet ponad 90 procent ludzi jest nosicielami tego wirusa.
Zakażenie wirusem cytomegalii u osób zdrowych często pozostaje niezauważone. Nie powoduje u nich żadnych objawów lub tylko niespecyficzne, takie jak niewielka gorączka i obrzęk węzłów chłonnych. Cytomegalia stanowi zatem zagrożenie głównie dla
- osoby z obniżoną odpornością lub osoby starsze oraz
- dzieci w łonie matki lub noworodków
.
Zakażenie wirusem cytomegalii wywołuje wirus cytomegalii (CMV). Należy on do grupy wirusów opryszczki i po pierwszym zakażeniu pozostaje w organizmie przez całe życie. U osoby zakażonej wirus ten występuje w niemal wszystkich płynach ustrojowych, w szczególności
- w nasieniu,
- we krwi,
- w ślinie oraz
- w moczu.
Jedną z głównych dróg przenoszenia wirusa cytomegalii jest stosunek płciowy bez zabezpieczenia. Do zakażenia może jednak dojść również poprzez
- drogi kropelkowej,
- przez kontakt,
- przez transfuzję krwi lub
- przeszczepu narządu
. Zakażone kobiety w ciąży mogą również przenosić CMV przez łożysko na nienarodzone dziecko. Również sam poród stanowi potencjalną drogę przenoszenia wirusa od zakażonej kobiety na dziecko.
Po zakażeniu wirusem CMV pierwsze objawy pojawiają się po około dwóch do dwunastu tygodniach. Dokładniejsze informacje na temat okresu inkubacji cytomegalii nie są jak dotąd znane.
Pierwsze zakażenie wirusem cytomegalii u osób z prawidłowym układem odpornościowym przebiega zazwyczaj bezobjawowo. Jeśli jednak pojawią się objawy, są to zazwyczaj niespecyficzne dolegliwości, takie jak
- zmęczenie,
- gorączka i
- obrzęk węzłów chłonnych.
Osoby dotknięte chorobą często interpretują te objawy jako przeziębienie.
Ze względu na przebieg cytomegalii z niewielką liczbą objawów infekcja często pozostaje długo niewykryta. W ten sposób osoby dotknięte chorobą mogą nieświadomie zarażać innych wirusem cytomegalii.

Zdrowy, silny układ odpornościowy to najlepsza ochrona przed cytomegalią © peterschreiber.media | AdobeStock
Objawy u osób z osłabionym układem odpornościowym
Zakażenie wirusem cytomegalii stanowi znacznie większe zagrożenie dla osób z osłabionym układem odpornościowym. Są to między innymi
- osoby zakażone wirusem HIV lub osoby starsze,
- osoby po przeszczepie narządu lub
- pacjenci cierpiący na nowotwory.
U osób z osłabionym układem odpornościowym wirus cytomegalii może prowadzić do chorób zagrażających życiu.
Do narządów, które mogą zostać dotknięte zakażeniem wirusem cytomegalii, należą między innymi
Skutkiem tego są między innymi
Inne możliwe objawy cytomegalii u osób z obniżoną odpornością to
Zakażenie wirusem cytomegalii u kobiet w ciąży
Zakażenie wirusem cytomegalii u kobiety w ciąży może skutkować poronieniem.
Poważne konsekwencje ma również zakażenie nienarodzonego dziecka w łonie matki. W 20 procentach przypadków mogą rozwinąć się wady rozwojowe i objawy chorobowe, które mogą prowadzić do poważnych i trwających całe życie niepełnosprawności dziecka.
Możliwe skutki takiej przedurodzeniowej infekcji wirusem cytomegalii to między innymi
- zaburzenia mowy,
- zaburzenia widzenia,
- wczesne uszkodzenia mózgu,
- zapalenie opon mózgowych,
- ubytek słuchu w uchu wewnętrznym,
- głuchota,
- napady padaczkowe,
- zapalenie wątroby,
- zapalenie płuc,
- niedokrwistość,
- żółtaczka oraz
- wodogłowie.
Inaczej wygląda sytuacja u noworodków, które zarażają się dopiero podczas porodu lub po nim. U nich zazwyczaj nie występują poważne objawy.
Cytomegalia wiąże się z licznymi niespecyficznymi objawami. Mogą one wskazywać na bardzo różne choroby. Dlatego lekarz powinien przeprowadzić diagnostykę wykluczającą. W jej trakcie lekarz stopniowo wyklucza wszystkie choroby o podobnych objawach. W końcu jako możliwa przyczyna pozostaje tylko zakażenie wirusem cytomegalii.
Dzięki bezpośredniemu wykryciu patogenu lekarz może następnie potwierdzić diagnozę cytomegalii. W tym celu pobiera od pacjenta próbki krwi, tkanki lub moczu i bada je pod kątem obecności wirusa cytomegalii. Diagnoza cytomegalii jest uznawana za potwierdzoną, jeśli lekarz wykryje CMV w wydzielinach organizmu i próbkach tkanek.
Dodatkowo możliwe jest również poszukiwanie w krwi przeciwciał przeciwko wirusowi cytomegalii. Przeciwciała we krwi nie wyjaśniają jednak, czy mamy do czynienia z ostrą, czy też dawno przebyta infekcją cytomegalii.
W przypadku podejrzenia zakażenia nienarodzonego dziecka badanie płynu owodniowego może potwierdzić to podejrzenie.
U osób zakażonych, które nie wykazują żadnych lub wykazują jedynie niewielkie objawy, leczenie cytomegalii zazwyczaj nie jest konieczne. Jednak wirus cytomegalii pozostaje w organizmie przez całe życie. Dlatego możliwe jest, że cytomegalia pojawi się ponownie w późniejszym okresie, gdy układ odpornościowy będzie osłabiony. Wówczas konieczne będzie jednak leczenie.
U osób z osłabionym układem odpornościowym cytomegalię leczy się tak zwanymi lekami przeciwwirusowymi. Hamują one namnażanie się wirusa cytomegalii w komórkach organizmu.
Stosuje się tu między innymi leki zawierające substancje czynne
- walgancyklowir,
- cidofowir,
- foskarnet oraz
- gancyklowir.
Ponadto leczeniu wymagają również objawy wywołane przez cytomegalię.
Zakażone kobiety w ciąży są leczone tzw. immunoglobuliną CMV. Jest to lek zawierający specjalne przeciwciała przeciwko wirusowi cytomegalii.
Całkowite wyleczenie cytomegalii nie jest możliwe, ponieważ wirusy wywołujące tę chorobę, podobnie jak wszystkie wirusy opryszczki, pozostają w organizmie przez całe życie. Po pierwotnym zakażeniu wirusem cytomegalii można więc wielokrotnie zachorować.
Rokowanie i przebieg cytomegalii zależą od tego, jak dobrze funkcjonuje układ odpornościowy pacjenta. Osoby zdrowe z nienaruszonym układem odpornościowym zazwyczaj nie mają poważnych objawów.
U osób z osłabionym układem odpornościowym w momencie pierwszego zakażenia cytomegalia może zaatakować jednocześnie kilka narządów. Może to skutkować ciężkim, a czasem śmiertelnym przebiegiem choroby.
Obecnie nie ma jeszcze szczepionki zapobiegającej wirusowi wywołującemu cytomegalię.