AIDS to choroba związana z niedoborem odporności, która pojawiła się na początku lat osiemdziesiątych. Od tego czasu AIDS i wywołujące je zakażenie wirusem HIV przekształciły się w globalną pandemię.
Takie są szacunki organizacji UNAIDS (United Nations Programme on HIV/AIDS = Wspólny Program Narodów Zjednoczonych ds. HIV/AIDS). Do tej pory na AIDS zmarło 25 milionów ludzi. Obecnie na całym świecie około 33,4 miliona osób jest zakażonych wirusem HIV. W 2008 roku na AIDS zmarło około dwóch milionów osób. Kolejne 2,7 miliona osób zostało zakażonych wirusem HIV. W Niemczech około 67 000 osób jest zakażonych wirusem HIV. W 2009 roku u 11 300 z nich rozpoznano już AIDS.
Przyczyną zespołu nabytego niedoboru odporności (AIDS) jest ludzki wirus niedoboru odporności (HIV), który stanowi późny etap zakażenia wirusem HIV.
Do zakażenia wirusem HIV dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z osobą już zakażoną wirusem HIV. Przenoszenie następuje poprzez płyny ustrojowe, takie jak krew, nasienie, wydzielina pochwowa lub analna. Stężenie wirusów HIV jest w nich szczególnie wysokie.
Istnieją różne drogi przenoszenia, przy czym w Niemczech najczęstszą przyczyną zakażenia są kontakty seksualne. Stosunki płciowe bez zabezpieczenia są odpowiedzialne za 90 procent zakażeń wirusem HIV.
W 8 procentach przypadków do zakażenia wirusem HIV dochodzi poprzez igły i strzykawki. Dzieje się tak, gdy osoba uzależniona od narkotyków wstrzykuje sobie narkotyk do żyły za pomocą zakażonej igły.
Jeśli kobieta w ciąży jest zakażona wirusem HIV, może przekazać zakażenie swojemu nienarodzonemu dziecku. Dzieje się to jednak w mniej niż 1 procentach przypadków, ponieważ lekarze podejmują środki zapobiegawcze.
Inne, obecnie raczej rzadkie drogi przenoszenia to:
- transfuzje krwi zakażonej wirusem HIV
- Przeszczepy narządów
- Niewystarczająco zdezynfekowany sprzęt medyczny
- Ukłucia zakażoną igłą
Etapy choroby AIDS są podzielone na trzy etapy zgodnie z klasyfikacją „Center for Disease Control and Prevention” z 1993 roku:
- Etap A opisuje ostrą, objawową pierwotną infekcję wirusem HIV oraz następującą po niej bezobjawową fazę utajenia.
- W stadium B zakażenia wirusem HIV pojawiają się pierwsze (niespecyficzne dla AIDS) objawy zaburzeń odporności.
- Etap C oznacza wreszcie wystąpienie choroby AIDS
Zakażenie wirusem HIV: stadium A
U połowy osób zakażonych dochodzi do ostrej postaci zakażenia wirusem HIV w ciągu kilku dni lub tygodni od pierwszego zakażenia.
Ta tzw. ostra, objawowa infekcja HIV objawia się:
- objawami grypopodobnymi
- Gorączka
- Ból głowy i gardła
- osłabienie
- zmęczenie
- Brak apetytu
- Powiększone węzły chłonne
- Wysypki skórne, które ustępują po kilku dniach lub tygodniach
Następnie następuje bezobjawowa faza utajenia (bezobjawowe zakażenie wirusem HIV), która może trwać od kilku lat do kilkudziesięciu lat. Średnio trwa ona dziesięć lat. Niemniej jednak wirusy HIV nadal się namnażają w tym czasie i w coraz większym stopniu uszkadzają określone komórki układu odpornościowego.
Zakażenie wirusem HIV: stadium B
W stadium B zakażenia wirusem HIV pojawia się coraz więcej dolegliwości, które są wynikiem osłabienia układu odpornościowego. Ponieważ organizm nie jest już w stanie zwalczać bakterii, wirusów i grzybów, pacjenci zakażeni wirusem HIV są podatni na infekcje i choroby.
Należą do nich:
- infekcje grzybicze jamy ustnej i gardła lub okolicy narządów płciowych
- infekcje opryszczki,
- powtarzające się nawroty gorączki,
- półpasiec
- bakteryjne infekcje naczyń krwionośnych
- Inne dolegliwości, które mogą wystąpić na tym etapie zakażenia wirusem HIV, to:
- przewlekłe biegunki
- Choroby nerwów rąk i nóg
- Utrzymujące się obrzęki węzłów chłonnych
Półpasiec (Herpes zoster) jest często objawem towarzyszącym zakażeniu wirusem HIV @ ryanking999 /AdobeStock
Zakażenie wirusem HIV: stadium C i AIDS
W stadium C zakażenia wirusem HIV układ odpornościowy organizmu ostatecznie całkowicie się załamuje i dochodzi do wystąpienia choroby AIDS.
Organizm nie jest już w stanie bronić się przed bakteriami, wirusami i grzybami. Skutkuje to poważnymi infekcjami, chorobami i objawami.
Należą do nich między innymi:
- Poważna utrata masy ciała
- Długotrwałe biegunki
- Choroby grzybicze
- Infekcje opryszczką
- Zapalenie płuc
- Infekcje wirusowe różnych narządów
- Przewlekłe infekcje jelit
- Złośliwe chłoniaki i nowotwory
Wiele z tych infekcji przebiegałoby u osób zdrowych zazwyczaj łagodnie, jednak dla osób chorych na AIDS stanowią one zagrożenie dla życia.
Diagnoza zakażenia wirusem HIV odbywa się na podstawie badania krwi. Eksperci badają krew pod kątem obecności przeciwciał przeciwko wirusowi HIV. Jeśli w krwi wykryje się przeciwciała przeciwko HIV, można założyć, że w organizmie obecne są również same wirusy HIV. Osoba ta jest zatem nosicielem wirusa HIV.
Test na HIV jest wiarygodny dopiero trzy miesiące po zakażeniu. Powód: organizm potrzebuje do dwunastu tygodni, aby wytworzyć przeciwciała. Jeśli po upływie trzech do sześciu miesięcy we krwi nie wykryje się przeciwciał, można wykluczyć zakażenie wirusem HIV.
Test na HIV to badanie krwi, które służy potwierdzeniu lub wykluczeniu zakażenia wirusem HIV @ jes2uphoto /AdobeStock
Celem leczenia jest zahamowanie namnażania się wirusów HIV i jak najdłuższe opóźnienie przejścia do stadium C.
Terapia jest skierowana przede wszystkim przeciwko samemu wirusowi HIV. Jeśli jednak choroba AIDS już się rozwinęła wraz z typowymi chorobami współistniejącymi, lekarze muszą je również leczyć.
Obecnie w leczeniu zakażenia wirusem HIV stosuje się tzw. wysoce aktywną terapię antyretrowirusową (HAART). Polega ona na skojarzonej podawaniu różnych leków:
- Inhibitory wejścia
- Inhibitory odwrotnej transkryptazy
- Inhibitory integrazy
- Inhibitory proteazy
Mają one na celu hamowanie wzrostu i namnażania się wirusa HIV w różnych fazach jego cyklu życiowego.
Od czasu pojawienia się pierwszych zakażeń wirusem HIV i przypadków AIDS w latach osiemdziesiątych eksperci opracowali wiele nowych leków. Dzięki temu rokowania dla pacjentów z AIDS znacznie się poprawiły.
Terapia HAART opóźnia wystąpienie AIDS, poprawia długość i jakość życia oraz zmniejsza ryzyko infekcji oportunistycznych.
Zakażenie wirusem HIV lub AIDS nie jest jednak uleczalne. Dlatego nadal ważne jest stosowanie prezerwatyw podczas stosunków seksualnych, aby zapobiegać zakażeniu wirusem HIV.
