Płuca odpowiadają za wymianę gazową w organizmie. Pobierają z powietrza niezbędny do życia tlen i wydalają dwutlenek węgla, który jest produktem ubocznym metabolizmu. Badanie czynnościowe płuc pozwala stwierdzić, czy narząd ten jest w stanie w pełni wykonywać swoje zadania.
Tutaj znajdziesz więcej informacji oraz listę lekarzy, u których możesz wykonać badanie czynności płuc.
Badanie czynności płuc ma na celu sprawdzenie, czy płuca i drogi oddechowe działają prawidłowo. Dzięki temu można wykryć choroby, takie jak astma czy POChP, już we wczesnym stadium, zanim zostanie postawiona ostateczna diagnoza.
POChP to skrót od przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Termin ten określa szereg schorzeń, które charakteryzują się
. Do tego zespołu objawów zalicza się przede wszystkim
Ta ostatnia jest następstwem różnych chorób płuc, które ostatecznie prowadzą do nadmiernego rozdęcia pęcherzyków płucnych.
Badanie czynnościowe płuc odgrywa ważną rolę w diagnostyce we wczesnym stadium. W późniejszym okresie pozwala ono obserwować przebieg choroby płuc. W ten sposób można między innymi ustalić, czy zastosowane terapie przynoszą oczekiwany efekt.
Ponadto można podjąć dalsze środki zapobiegawcze, gdy tylko pojawią się wyniki testów dotyczące
płuc.
Położenie i budowa anatomiczna płuc w ludzkim ciele © yodiyim | AdobeStock
Badanie czynnościowe płuc wykonuje się, gdy pacjent
. Również w przypadku wieloletniego palenia papierosów pacjent powinien regularnie poddawać się badaniu czynności płuc. Pozwala to na wczesne wykrycie i leczenie ewentualnych chorób wynikających z palenia.
Do typowych wskazań do wykonania badania czynności płuc należą:
Ponadto badanie czynnościowe płuc jest częścią różnych badań kwalifikacyjnych, na przykład w medycynie sportowej i medycynie pracy. Badanie czynnościowe płuc wykonuje się również przed operacjami, aby lepiej ocenić ryzyko dla pacjenta.
Istnieją różne metody badania czynności płuc. Chociaż różnią się one sposobem postępowania i szczegółami, mają wspólny cel: przede wszystkim należy zbadać drożność układu oskrzelowego. To właśnie tam najczęściej występują zaburzenia czynności płuc.
Schorzenia takie jak astma oskrzelowa lub przewlekła obturacyjna choroba płuc nie dotyczą bezpośrednio płuc. Zamiast tego uszkadzają układ oskrzelowy.
Gazometrię – czyli badanie stężenia tlenu, który przedostaje się z płuc do krwiobiegu – wykonuje się tylko w szczególnych przypadkach. Dotyczy to na przykład pacjentów poddanych wentylacji mechanicznej.
Przeprowadzenie spirometrii © Victor Koldunov | AdobeStock
Najczęściej stosowaną metodą jest tzw. spirometria. Polega ona na pomiarze przepływu powietrza podczas oddychania. Zasadniczo odbywa się to w fazie oddychania spoczynkowego, ale dodatkowo wymagane jest również maksymalne wydech i wdech.
Podczas spirometrii pacjent wdycha i wydycha powietrze przez ustnik. Nos jest przy tym zamknięty za pomocą zacisku.
Ponieważ w tej metodzie bada się przepływ powietrza, oprócz szczytowego przepływu można zmierzyć również inne wartości. Oprócz objętości oddechowej w spoczynku są to również objętość rezerwowa i pojemność życiowa. Ta ostatnia jest ważnym wskaźnikiem pozwalającym ocenić sprawność płuc.
W spirometrii często określa się pojemność w ciągu jednej sekundy. Rozumie się przez to objętość powietrza, którą pacjent może wydychać w ciągu jednej sekundy. Pojemność życiową można określić w następujący sposób: po fazie oddychania spoczynkowego pacjent wykonuje maksymalny wydech, a następnie maksymalny wdech. Różnica między tymi wartościami wskazuje pojemność życiową.
Wyniki spirometrii można również przedstawić graficznie. Zazwyczaj wykorzystuje się do tego tzw. krzywą przepływ-objętość. Przedstawia ona przepływ powietrza, który jest zaznaczony na osi X, w stosunku do objętości na osi Y. Na podstawie tego wykresu można stosunkowo łatwo rozpoznać patologiczne zmiany w płucach i układzie oskrzelowym.
Zasadniczo spirometrię może wykonać każdy lekarz pierwszego kontaktu. Jeśli jednak zmierzone wartości odbiegają od normy, zaleca się wizytę u specjalisty pulmonologa. Jest on w stanie lepiej zinterpretować zmierzone wartości.
Oprócz spirometrii dostępne są trzy inne metody badania czynności płuc.
Pletyzmografia całego ciała to kolejna powszechnie stosowana metoda badania czynności płuc. W tej metodzie mierzy się opór oddechowy. Niestety, pletyzmografia całego ciała nie pozwala zbadać ciśnienia powietrza w pęcherzykach płucnych.
Pletyzmografia całego ciała jest wykonywana w kabinie, która wygląda podobnie do budki telefonicznej. Wewnątrz kabiny znajduje się zamknięta przestrzeń powietrzna. Nakład pracy związany z tą metodą jest znacznie większy niż w przypadku spirometrii.
Zaletą pletyzmografii całego ciała jest to, że można w ten sposób mierzyć również rozciąganie lub ściskanie klatki piersiowej. Czujnik ciśnienia mierzy zmiany ciśnienia powietrza w kabinie, które wynikają ze zmian ciśnienia powietrza w klatce piersiowej i pęcherzykach płucnych.
Na podstawie pomiaru objętości powietrza można również wyliczyć inne wartości. Należą do nich na przykład maksymalna możliwa objętość powietrza w płucach lub objętość resztkowa, której nie można wydychać.
Aby uzyskać naprawdę konkretne wyniki, jako uzupełnienie tej metody należy przeprowadzić spirometrię.
Oscylometria pozwala określić opór poprzez wdmuchiwanie powietrza do płuc.
Natomiast w metodzie zasuwkowej zakłada się, że ciśnienie wyrównuje się samoistnie po krótkim zamknięciu dróg oddechowych między płucami a jamą ustną. Jednak w przypadku chorób dróg oddechowych metoda ta działa coraz gorzej wraz z postępem choroby.
W przypadku tych alternatywnych metod nie można ponadto określić objętości resztkowej. Dlatego stosuje się je tylko w stosunkowo rzadkich przypadkach.
