Charakterystyczną cechą zaćmy (termin medyczny: katarakta) w zaawansowanym stadium choroby jest szarawe zabarwienie za źrenicą. Powstaje ono w wyniku stopniowego zmętnienia soczewki oka.
Od tego zabarwienia pochodzi nazwa „zaćma”. Choroba dotyka przede wszystkim osoby starsze powyżej 60. roku życia, dlatego zaćma jest często nazywana zaćmą starcza.
W zaawansowanym stadium zaćmy za źrenicą pojawia się szarawe zabarwienie
Zaćma jest uważana za najczęstszą przyczynę ślepoty u ludzi na całym świecie. Występuje bardzo często, zwłaszcza w krajach rozwijających się, głównie z powodu braku opieki medycznej.
Każdego roku ponad 600 000 osób w Niemczech poddaje się operacji usunięcia zaćmy. Szanse na wyleczenie tej choroby oczu są bardzo duże. Aż 90 procent operowanych osób osiąga następnie ostrość widzenia na poziomie od 50 do 100 procent.
W przypadku osób w wieku od 52 do 64 lat prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby wynosi ponad 50 procent. W wieku od 65 do 75 lat zaćma pojawia się u prawie wszystkich ludzi. Jednak 50% osób dotkniętych tą chorobą zauważa ją dopiero w wieku 75 lat.
Zaćma pojawia się w podeszłym wieku u prawie wszystkich osób
Zaćma może mieć wiele przyczyn. U większości osób zaćma pojawia się około 60. roku życia (zaćma starcza), a jej przyczyny są zazwyczaj uwarunkowane genetycznie. Tylko w bardzo rzadkich przypadkach na tę chorobę cierpią również dzieci i młodzież.
Ponadto zaćmę mogą wywołać również leki, takie jak na przykład kortyzon. Za przyczynę zaćmy uważa się również różne rodzaje promieniowania:
- promieniowanie UV
- promieniowanie podczerwone
- promieniowanie radioaktywne
- promieniowanie rentgenowskie
- promieniowanie cieplne
Dlatego noszenie okularów ochronnych jest niezbędne dla ochrony oczu. Szczególnie w tropikach, ze względu na bezpośrednie promieniowanie słoneczne, należy spodziewać się choroby już w bardzo młodym wieku. Tutaj zaćma często pojawia się już w wieku od 40 do 50 lat.
Promienie słoneczne uszkadzają oczy. Chroń się przed promieniowaniem UV!
Również palenie tytoniu i inne urazy oka sprzyjają rozwojowi tej choroby. Do urazów oczu zaliczają się:
- stłuczenia
- otwarte rany
- wniknięcie ciał obcych
- urazy spowodowane porażeniem prądem lub uderzeniem pioruna
Kolejnym czynnikiem ryzyka jest cukrzyca. Wynikające z niej zmętnienie soczewki, tzw. cukrzycowa zaćma, dotyka przede wszystkim osoby młodsze cierpiące na cukrzycę typu I. Natomiast w przypadku cukrzycy typu II może przedwcześnie wystąpić zaćma starcza. Wynika to z faktu, że osoby te charakteryzują się jedynie niewrażliwością tkanek przetwarzających cukier na insulinę. Niedobór insuliny pojawia się w tym przypadku dopiero później.
Również niedobór ważnych składników odżywczych lub choroby skóry, takie jak neurodermia, mogą być przyczyną wystąpienia tej choroby oczu. Zaćma może być również wrodzona. Ma to przyczyny dziedziczne lub wynika z powikłań w czasie ciąży, takich jak na przykład różyczka u matki.
W przypadku zaćmy dochodzi do zmętnienia soczewki. Wpadające światło jest rozpraszane przez to zmętnienie. Powoduje to jednocześnie znaczny wzrost wrażliwości na oślepianie u osób dotkniętych chorobą: efekt ten można porównać do zaparowanej przedniej szyby samochodu, która przy padającym z przodu świetle słonecznym świeci jaskrawo.
Osoby dotknięte tą chorobą często po raz pierwszy zauważają zaćmę podczas jazdy samochodem w złych warunkach pogodowych. Objawy różnią się znacznie w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Dlatego też osoby dotknięte tą chorobą mają różne ograniczenia widzenia.
Objawy zaćmy pojawiają się zazwyczaj raczej w późniejszym przebiegu choroby:
- widzenie mgliste
- Podwójne widzenie
- Utrata kontrastu
- Halo wokół obiektów
- Brak prawidłowej adaptacji do jasności i ciemności
- Widzenie przestrzenne jest znacznie ograniczone
Dużym problemem dla wielu osób dotkniętych tą chorobą jest również zmiana ostrości widzenia z daleka i z bliska. W przypadku tylnego podtorebkowego zmętnienia kory widzenie z bliska jest upośledzone. W przypadku tzw. jądrowej zaćmy w oku osoby dotkniętej chorobą obserwuje się wpływ na widzenie z daleka.
Zaćma może również przekształcić się w tzw. zaćmę całkowitą, prowadząc w ten sposób do ślepoty. W tym przypadku dotyczy to całej soczewki oka. W takich przypadkach szczególnie ważne jest wczesne zaplanowanie leczenia zaćmy.
W celu postawienia diagnozy lekarz korzysta z mikroskopu z lampą szczelinową. Mikroskop ten umożliwia powiększenie soczewki oka od sześciu do czterdziestu razy. Za pomocą tego mikroskopu można również zbadać rogówkę, tylną powierzchnię i przednią komorę oka.
Podczas badania stosuje się krople do oczu, aby na krótki czas rozszerzyć źrenicę.
Badanie za pomocą mikroskopu z lampą szczelinową
Podczas tego badania pacjent siedzi przed mikroskopem. Podbródek i czoło pacjenta są tutaj mocno unieruchomione. Najpierw lekarz ocenia rogówkę oka, ponieważ to właśnie tam może mieć swoje źródło zaburzenie widzenia spowodowane zaćmą. Przyczyną może być na przykład nieregularne zakrzywienie rogówki.
Zaćma w świetle lampy szczelinowej
W przypadku podejrzenia zaćmy można ją dokładniej zbadać za pomocą wideokeratoskopii. W tym przypadku tworzony jest komputerowy obraz rogówki, która może być dotknięta chorobą.
Ponadto zazwyczaj wykonuje się dodatkowy pomiar grubości rogówki oraz pomiar gęstości komórek śródbłonka. Dzięki tym procedurom lekarz może wykluczyć inne choroby oczu i postawić pewną diagnozę.
Podobnie jak w przypadku wielu chorób, również w przypadku zaćmy ważną rolę odgrywa wczesne wykrycie. Zasadniczo zaleca się więc, aby od 40. roku życia regularnie poddawać się badaniom profilaktycznym u okulisty. Niestety, badanie to nie jest jak dotąd refundowane przez kasy chorych.
Nieleczona zaćma wiąże się z postępującą utratą wzroku, aż do całkowitej ślepoty. Na początku chorzy stają się krótkowzroczni. Ponieważ choroba często pojawia się w starszym wieku, istniejąca prezbiopia jest początkowo kompensowana. Oznacza to, że chorzy mogą nagle przez krótki czas widzieć bez okularów. Jednak wzrok nadal się pogarsza. Obraz staje się mętny i coraz bardziej zamazany. Bez operacji zaćma ostatecznie prowadzi do ślepoty.
Zazwyczaj zaćma dotyka obu oczu. Choroba może jednak postępować w różnym tempie. Utrata wzroku zależy między innymi od tego, gdzie zaczyna się zmętnienie soczewki. U młodszych osób proces ten często postępuje szybciej.
Operacja zaćmy – powszechna procedura pozwalająca w końcu znów dobrze widzieć
Zaćmę leczy się w ramach operacji zaćmy poprzez wymianę soczewki. W tym zabiegu zmętniała soczewka jest zastępowana soczewką sztuczną. Operacja jest zazwyczaj wykonywana w znieczuleniu miejscowym w trybie ambulatoryjnym.
Zasadniczo istnieją dwie metody wymiany soczewki: wewnątrz torebkowa i zewnątrz torebkowa. W przypadku zabiegu zewnątrz torebkowego torebka pozostaje w oku. Obecnie najczęściej stosowaną metodą jest zewnątrz torebkowa fakoemulsyfikacja.
Sztuczna soczewka
Po konsultacji z lekarzem decyzja o operacji zaćmy może być łatwiejsza. Termin zabiegu jest zazwyczaj ustalany na podstawie aktualnej sytuacji życiowej pacjenta. Decydującą rolę odgrywają tu przede wszystkim stopień zaawansowania zaćmy i związane z nią ograniczenia widzenia.
Przebieg operacji zaćmy: fakoemulsyfikacja
Do znieczulenia oka stosuje się krople lub zastrzyk. Nacięcie ma długość zaledwie dwóch do trzech milimetrów i goi się samoistnie.
Przez to niewielkie nacięcie lekarz za pomocą ultradźwięków upłynnia jądro i korę soczewki. Powstały w ten sposób płyn jest następnie odsysany z oka.
Podczas operacji zaćmy lekarz pozostawia boczną i tylną torebkę soczewki. Sztuczna soczewka jest najpierw wprowadzana do torebki torebkowej w stanie złożonym lub zagiętym. Dopiero w oku miękka sztuczna soczewka rozprasza się i przyjmuje swój kształt. Następnie lekarz mocuje soczewkę za pomocą cienkich uchwytów w pozostałej torebce.
Soczewki, których nie można rozłożyć, są obecnie stosowane bardzo rzadko. Ponadto możliwe jest wszczepienie sztucznej soczewki również za źrenicą. Tutaj znajdą Państwo szczegółowe informacje na temat przebiegu operacji zaćmy.
Opieka pooperacyjna
Po operacji następuje leczenie pooperacyjne z zastosowaniem opatrunku z maścią. Zasadniczo pozostaje on na oku do następnego dnia.
W ciągu pierwszych czterech tygodni po operacji należy w regularnych odstępach czasu stosować antybiotykowe i przeciwzapalne krople do oczu. Ponadto operowane oko musi być badane przez okulistę w określonych odstępach czasu. Po około sześciu do ośmiu tygodniach można ostatecznie mówić o wyleczeniu oka i zaćmy.
Jeśli konieczna jest operacja drugiego oka, zazwyczaj odczekuje się około miesiąca. Tylko w ten sposób można uwzględnić ewentualne komplikacje związane z gojeniem się zaćmy w pierwszym oku.
Nie da się zapobiec rozwojowi zaćmy, ale dzięki operacji można w znacznym stopniu złagodzić objawy. Ponadto środki mające na celu spowolnienie postępu zaćmy nie zostały dotychczas potwierdzone medycznie. Środki zapobiegające zaćmie nie są możliwe przy obecnym stanie medycyny.
Zasadniczo ważne jest chronienie oczu przed promieniowaniem UV, na przykład poprzez noszenie okularów przeciwsłonecznych z certyfikowaną ochroną UV.
Aby zapobiec wrodzonej zaćmie, przyszła mama powinna koniecznie zaszczepić się przeciwko różyczce.
Zaćma to choroba oczu, która rozwija się zazwyczaj stopniowo i należy do najczęstszych schorzeń oczu w podeszłym wieku. Zaćma daje o sobie znać zwłaszcza po około 60. roku życia, kiedy to pojawiają się pierwsze objawy, takie jak niewyraźne widzenie lub problemy z widzeniem na odległość. Zaćma często dotyka obu oczu, choć jej nasilenie może być różne. Objawy zaćmy są często początkowo lekceważone, mimo że coraz bardziej pogarszają wzrok.
Przyczyną zaćmy jest zazwyczaj związana z wiekiem zmiana naturalnej soczewki w oku, choć możliwa jest również zaćma wrodzona. Z czasem soczewka w oku ulega zmętnieniu, co powoduje konieczność zastąpienia jej sztuczną. Zaćma jest chorobą oczu, która nieleczona może prowadzić do znacznego ograniczenia wzroku. Niemniej jednak zaćmę można leczyć, a obecnie leczenie zaćmy jest bardzo skuteczne.
Operacja zaćmy jest uważana za standardową terapię i zazwyczaj odbywa się bezboleśnie w znieczuleniu miejscowym. Podczas zabiegu zmętniała soczewka jest usuwana i zastępowana, dzięki czemu wielu pacjentów już następnego dnia po operacji widzi lepiej. Zazwyczaj operuje się kolejno oba oczy, a kilka tygodni po operacji wzrok znacznie się poprawia. Właściwy moment na operację zależy od tego, jak bardzo choroba ogranicza codzienne funkcjonowanie.
Chociaż zapobieganie zaćmie jest możliwe tylko w ograniczonym zakresie, kluczowe znaczenie ma wczesna diagnoza. Zdiagnozowanie zaćmy nie oznacza już automatycznie poważnego ograniczenia, ponieważ nowoczesne metody dają bardzo dobre wyniki. Ważne jest, aby poważnie traktować objawy zaćmy i podjąć działania w odpowiednim czasie. Pozwoli to uniknąć postępu choroby, a w rzadkich przypadkach zaćma może prowadzić do poważniejszych powikłań. Ogólnie rzecz biorąc, objawy i leczenie są ze sobą ściśle powiązane – kto zareaguje wcześnie, może zachować wzrok w dłuższej perspektywie.
Czym jest zaćma?
Zaćma to choroba oczu, w której soczewka w oku ulega zmętnieniu. To zmętnienie powoduje, że obraz wydaje się nieostry, a ostrość widzenia spada.
Jakie objawy występują w przypadku zaćmy?
Typowe objawy zaćmy to niewyraźne widzenie, zasłona przed oczami, zwiększona wrażliwość na światło oraz pogorszenie wzroku, szczególnie podczas jazdy samochodem lub w warunkach słabego oświetlenia.
Jak leczy się zaćmę?
Leczenie zaćmy polega na operacji. Podczas zabiegu zmętniała soczewka jest usuwana i zastępowana sztuczną soczewką w celu przywrócenia wzroku.
Jak przebiega operacja zaćmy?
Operacja zaćmy jest zabiegiem ambulatoryjnym, wykonywanym zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym. Poprzez niewielkie nacięcie usuwa się zmętniałą soczewkę i wszczepia sztuczną.
Kiedy należy poddać się operacji?
Zabieg jest wskazany, gdy wzrok jest tak mocno upośledzony, że utrudnia codzienne funkcjonowanie. Okulista na podstawie diagnozy określa optymalny termin operacji.
.jpg)
