Kiedy każdy krok sprawia ból: nowoczesne metody leczenia artrozy stawu skokowego

Kolano i biodro to „klasyczne” miejsca zużycia stawów. Jednak również staw skokowy przenosi cały ciężar naszego ciała – i jest bardziej podatny na uszkodzenia, niż się wydaje. Artroza stawu skokowego (artroza OSG) często rozwija się stopniowo, ale w dłuższej perspektywie prowadzi do znacznych ograniczeń w codziennym życiu. Tam, gdzie wcześniej często jedynym rozwiązaniem było zesztywnienie stawu, nowoczesne endoprotezy oferują dziś nowe perspektywy na większą ruchomość.

W odróżnieniu od kolan i bioder: przyczyny

Podczas gdy artroza kolana lub biodra jest często wynikiem zużycia związanego z wiekiem, artroza stawu skokowego ma zazwyczaj konkretną historię. W około 80% przypadków jest ona późnym następstwem wypadku (artroza pourazowa). Może to być skomplikowane złamanie kostki, które miało miejsce wiele lat temu, lub przewlekła niestabilność spowodowana częstym skręcaniem (zerwanie więzadeł). Co jest w tym podstępne: nawet jeśli uraz wydaje się już dawno wyleczony, najmniejsze nieprawidłowości w ustawieniu lub uszkodzenia chrząstki mogą przez lata prowadzić do artrozy. Chrząstka ulega zużyciu, szczelina stawowa zwęża się, a kości ocierają się o siebie, powodując ból.

Typowe sygnały ostrzegawcze

• Ból przy rozpoczęciu ruchu: pierwsze kroki rano lub po długim siedzeniu są sztywne i bolesne.

• Ból przy obciążeniu: po dłuższych spacerach kostka puchnie i boli.

• Ograniczenie ruchomości: Przechodzenie stopy staje się coraz trudniejsze, co często prowadzi do utykania.

Leczenie: jak najdłuższe zachowanie stawu

We wczesnych stadiach ortopedzi zawsze starają się zachować staw. Środki zachowawcze, takie jak specjalne wkładki, fizjoterapia lub zastrzyki przeciwzapalne (np. kwas hialuronowy lub kortyzon), często mogą na długo złagodzić dolegliwości. Również artroskopia (badanie stawu) może pomóc poprzez minimalnie inwazyjne usunięcie przeszkadzających krawędzi kostnych lub tkanki objętej stanem zapalnym („oczyszczenie stawu”).

Kiedy nic już nie pomaga: artrodeza czy proteza?

Jeśli chrząstka jest całkowicie zniszczona (artroza stopnia 4), pacjenci stają przed decyzją: artrodeza (usztywnienie) czy sztuczny staw (proteza)?

1. Sztywnienie (artrodeza): nadal uważa się je za „złoty standard” zapewniający trwałe uwolnienie od bólu i wysoką wytrzymałość. Polega ono na trwałym połączeniu kości piszczelowej i skokowej. Zaleta: staw jest niezwykle stabilny i bezbolesny. Pacjenci zazwyczaj mogą znów normalnie chodzić, ponieważ sąsiednie stawy skokowe częściowo kompensują ruch. Wada: utrata ruchomości w górnym stawie skokowym. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do uszkodzeń sąsiednich stawów spowodowanych przeciążeniem.

2. Proteza stawu skokowego: Nowoczesne protezy trzykomponentowe zrewolucjonizowały leczenie. Składają się one z metalowych elementów dla kości piszczelowej i skokowej oraz z umieszczonego pomiędzy nimi rdzenia z tworzywa sztucznego o właściwościach ślizgowych. Zaleta: Zachowany zostaje naturalny chód. Sąsiednie stawy są oszczędzane. Odpowiednie dla: pacjentów o dobrej jakości kości, którzy nie wykonują ciężkiej pracy fizycznej, ale chcą zachować swoją mobilność (np. podczas wędrówek lub jazdy na rowerze).

Wniosek: indywidualna decyzja

Nie ma jednego najlepszego rozwiązania. To, czy lepszym rozwiązaniem jest artrodeza, czy proteza, zależy od wieku, poziomu aktywności i stanu kości. Współcześnie wyspecjalizowani chirurdzy stopy często mogą zaoferować rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb, dzięki czemu pacjenci znów mają pewne oparcie pod stopami – bez bólu przy każdym kroku.