Dlaczego wielu mężczyzn zbyt długo ignoruje dolegliwości związane z oddawaniem moczu

Prostata to gruczoł wielkości kasztana, położony poniżej pęcherza moczowego i otaczający cewkę moczową. Wytwarza on część płynu nasiennego i odgrywa ważną rolę w płodności. Wraz z wiekiem u wielu mężczyzn tkanka prostaty powoli się powiększa. Lekarze określają to jako łagodny przerost prostaty (BPH). Nie jest to nowotwór, lecz łagodne powiększenie prostaty.

Rosnąca tkanka coraz silniej uciska cewkę moczową, przez co mocz nie może już swobodnie opuszczać pęcherza. 

Dolegliwości często rozwijają się powoli na przestrzeni kilku lat. Chociaż na początku są one ledwo zauważalne, z czasem mogą jednak znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Typowe objawy to:

• częste parcie na mocz
• nocne oddawanie moczu
• słaby strumień moczu
• opóźniony początek oddawania moczu
• napięcie podczas oddawania moczu
• kroplenie po oddaniu moczu
• uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza
• nagła, silna potrzeba oddania moczu

W zaawansowanych stadiach może dojść do całkowitego zatrzymania moczu – pęcherz nie może się opróżnić pomimo silnej potrzeby oddania moczu. Stan ten stanowi nagły przypadek urologiczny i wymaga natychmiastowego leczenia.

Badanie rozpoczyna się od szczegółowej rozmowy na temat dolegliwości. Następnie przeprowadza się badanie fizykalne, podczas którego prostatę bada się palpacyjnie przez odbyt. Badania te pomagają nie tylko ocenić stopień przerostu prostaty, ale także wykluczyć inne przyczyny dolegliwości – na przykład kamienie pęcherzowe lub raka prostaty.

Uzupełniająco często stosuje się następujące badania:

• USG gruczołu krokowego i pęcherza moczowego
• Pomiar przepływu moczu (uroflowmetria)
• Określenie objętości moczu resztkowego
• Badanie moczu
• Badanie krwi, w tym poziom PSA w razie potrzeby 

W przypadku łagodnych lub umiarkowanych dolegliwości często nie jest konieczna operacja. Różne leki mogą jednak znacznie złagodzić objawy. Alfa-blokery rozluźniają mięśnie w okolicy prostaty i szyi pęcherza, co ułatwia odpływ moczu i powoduje szybkie ustąpienie dolegliwości.

Z kolei inhibitory 5-alfa-reduktazy wpływają na metabolizm hormonalny i mogą spowodować zmniejszenie prostaty w ciągu kilku miesięcy. U niektórych pacjentów stosuje się połączenie obu grup leków. Ważne jest również spożywanie wystarczającej ilości płynów, ograniczenie wieczornego spożycia alkoholu i kofeiny oraz regularne korzystanie z toalety. 

Nie zawsze udaje się wystarczająco opanować dolegliwości za pomocą leków. W przypadku wystąpienia powikłań lub obniżenia jakości życia zazwyczaj zaleca się operację.

Leczenie operacyjne rozważa się między innymi w przypadku:

• nawracających zatrzymaniach moczu
• częstych infekcjach dróg moczowych
• kamicy pęcherzowej
• uszkodzeniu nerek spowodowanym zastojem moczu
• powtarzających się krwawieniach z prostaty
• utrzymujących się silnych dolegliwościach pomimo stosowania leków 

Klasyczną, standardową operacją jest przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego (TUR-P). Polega ona na usunięciu nadmiaru tkanki gruczołu krokowego przez cewkę moczową, bez konieczności wykonywania nacięcia na zewnątrz ciała. Metoda ta od wielu lat jest uznawana za sprawdzoną metodę leczenia.

Oprócz tego upowszechniło się wiele nowoczesnych, mniej inwazyjnych metod. Należą do nich między innymi zabiegi laserowe, takie jak enukleacja prostaty laserem holmowym (HoLEP) lub terapia laserem GreenLight. Obie metody umożliwiają precyzyjne usunięcie tkanki prostaty przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka krwawienia.

Dostępne są również zabiegi minimalnie inwazyjne, takie jak terapia parą wodną (Rezūm) czy embolizacja tętnic prostaty. Metody te nie są jednak odpowiednie dla każdego rodzaju przerostu prostaty i wymagają indywidualnej oceny. 

Niestety nie ma pewnego sposobu zapobiegania, ponieważ głównymi przyczynami są zmiany hormonalne i wiek. Jednak zdrowy tryb życia, obejmujący regularną aktywność fizyczną, utrzymanie prawidłowej masy ciała i zbilansowaną dietę, bez wątpienia sprzyja ogólnemu zdrowiu. Regularne badania profilaktyczne pomagają wcześnie wykryć zmiany w gruczole krokowym. 

Łagodne powiększenie gruczołu krokowego należy do najczęstszych schorzeń starszych mężczyzn i rozwija się zazwyczaj stopniowo. Dolegliwości, takie jak częsta potrzeba oddawania moczu lub słaby strumień moczu, nie powinny być zatem traktowane jako nieunikniony objaw starzenia się. Nowoczesne leki często skutecznie łagodzą objawy. Jeśli środki zachowawcze przestają być wystarczające lub pojawiają się powikłania, obecnie dostępne są różne mało inwazyjne metody operacyjne. Wczesna diagnostyka urologiczna umożliwia indywidualnie dostosowane leczenie i przyczynia się do długotrwałego utrzymania jakości życia.