Dlaczego zbyt wolne tętno nie jest po prostu naturalnym objawem starzenia się

Serce bije codziennie około 100 000 razy i niezawodnie zaopatruje organizm w krew bogatą w tlen. Jeśli ten naturalny rytm zostanie zaburzony, może to mieć daleko idące konsekwencje. Niektórzy ludzie na początku odczuwają jedynie zawroty głowy, zmęczenie lub spadek wytrzymałości. Inni cierpią na kołatanie serca, a niektórzy nawet nagle tracą przytomność. Często przyczyną jest zaburzenie przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu. W takich przypadkach rozrusznik serca może znacznie poprawić jakość życia, a w niektórych sytuacjach nawet uratować życie.

Wszczepienie stymulatora serca należy obecnie do najczęstszych zabiegów w kardiologii. Nowoczesne urządzenia są niewielkie, wydajne i potrafią indywidualnie dostosować rytm serca do potrzeb pacjenta. 

Jak działa rozrusznik serca?

Serce posiada własny układ przewodzenia impulsów elektrycznych. Tak zwany węzeł zatokowy zazwyczaj wyznacza rytm i generuje impulsy elektryczne, które rozprzestrzeniają się w sercu poprzez specjalne ścieżki przewodzenia. Dzięki temu mięśnie sercowe regularnie się kurczą i pompują krew do organizmu. W przypadku zaburzeń w generowaniu lub przewodzeniu impulsów serce bije zbyt wolno lub z dłuższymi przerwami. Rozrusznik serca wykrywa te zmiany i w razie potrzeby wysyła niewielkie impulsy elektryczne, aby serce znów biło w prawidłowym rytmie.

Nowoczesne rozruszniki serca stale monitorują rytm serca i wspomagają pracę serca w przypadku zbyt wolnego bicia lub przerw w pracy serca. 

Kiedy konieczne jest zastosowanie rozrusznika serca?

Rozrusznik serca jest wskazany przede wszystkim w przypadku chorób prowadzących do trwałego spowolnienia częstości akcji serca. Lekarze nazywają to bradykardią.

Do najczęstszych przyczyn należą:

• zespół chorej zatoki
• blok AV wysokiego stopnia
• wyraźne bradykardie
• długotrwałe przerwy w pracy serca
• niektóre wrodzone zaburzenia przewodzenia
• Zaburzenia rytmu serca po operacjach kardiologicznych

To, czy faktycznie konieczny jest rozrusznik serca, nie zależy wyłącznie od częstości akcji serca. Decydujące znaczenie mają przede wszystkim dolegliwości i wpływ na codzienne funkcjonowanie.

Jakie objawy mogą wystąpić?

Spowolnienie tętna powoduje, że mózg i narządy są czasami niedostatecznie ukrwione. Powoduje to często niespecyficzne dolegliwości, które początkowo przypisuje się innym przyczynom.

Typowe objawy to:

• zawroty głowy
• zmęczenie
• ograniczona wytrzymałość
• duszności przy wysiłku
• kołatanie serca
• Trudności z koncentracją
• Omdlenia
• krótka utrata przytomności

W szczególności powtarzające się omdlenia lub nagłe zawroty głowy powinny zawsze być zbadane przez kardiologa. 

Jak ustala się diagnozę?

Na początku przeprowadza się szczegółową rozmowę i badanie fizykalne. Następnie wykonuje się elektrokardiogram (EKG), aby wykryć zaburzenia rytmu serca.

Ponieważ wiele zaburzeń rytmu występuje tylko sporadycznie, często stosuje się długookresowe EKG trwające 24 godziny lub kilka dni. Dodatkowo konieczne może być wykonanie EKG wysiłkowego, echokardiografii lub specjalnych badań elektrofizjologicznych. Dopiero po jednoznacznym wykazaniu, że dolegliwości są spowodowane zaburzeniem przewodzenia wymagającym leczenia, zaleca się wszczepienie rozrusznika serca. 

Jak przebiega zabieg wszczepienia?

Zabieg implantacji odbywa się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym i trwa zazwyczaj mniej niż godzinę. Przez żyłę poniżej obojczyka wprowadza się jedną lub kilka elektrod do serca, a sam stymulator serca umieszcza się pod skórą w okolicy klatki piersiowej i łączy z elektrodami.

Już wkrótce po implantacji większość pacjentów może wstać i poruszać się. Pobyt w szpitalu trwa często zaledwie kilka dni. 

Na co należy zwrócić uwagę po implantacji?

W pierwszych tygodniach po zabiegu nie należy nadmiernie obciążać ramienia, w którym wykonano zabieg, aby elektrody mogły się bezpiecznie zagoić. Regularne wizyty kontrolne są ważne, aby sprawdzić działanie stymulatora serca i w razie potrzeby dostosować jego ustawienia. Nowoczesne urządzenia rejestrują wiele informacji dotyczących rytmu serca, a niektóre z nich umożliwiają nawet monitorowanie telemedyczne. Baterie stymulatora serca wystarczają zazwyczaj na okres od ośmiu do piętnastu lat, w zależności od modelu urządzenia i intensywności użytkowania. Następnie, w ramach stosunkowo niewielkiego zabiegu, wymienia się jedynie moduł zasilający, podczas gdy elektrody często mogą pozostać na miejscu. 

Czy osoby z rozrusznikiem serca mogą prowadzić normalne życie?

W większości przypadków TAK. Po okresie rekonwalescencji wielu pacjentów może ponownie uprawiać sport, podróżować i bez ograniczeń organizować swoje codzienne życie, ponieważ jakość życia często ulega poprawie.

Niemniej jednak osoby z rozrusznikiem serca powinny informować swojego kardiologa o planowanych badaniach lub zabiegach medycznych. Również silne pola magnetyczne lub niektóre urządzenia techniczne mogą w pewnych okolicznościach wpływać na działanie niektórych modeli rozruszników serca. Nowoczesne systemy są jednak znacznie lepiej zabezpieczone niż wcześniejsze generacje. 

Podsumowanie: Niezawodne wsparcie funkcji serca

Rozrusznik serca to sprawdzona i bezpieczna metoda leczenia osób z trwającym spowolnieniem akcji serca lub zaburzeniami przewodzenia elektrycznego. Nowoczesne urządzenia działają niezawodnie, dostosowują się do indywidualnego rytmu serca i umożliwiają wielu osobom prowadzenie aktywnego życia przy znacznie lepszej jakości życia. Osoby cierpiące na nawracające zawroty głowy, omdlenia lub wyraźne zmęczenie powinny zgłosić się do lekarza w celu wyjaśnienia tych dolegliwości. Wczesna diagnoza może mieć decydujące znaczenie dla uniknięcia powikłań i rozpoczęcia odpowiedniej terapii.