Hipertermia w terapii nowotworów: jakie korzyści może przynieść terapia cieplna

W trakcie hipertermii określone obszary ciała są poddawane kontrolowanemu ogrzewaniu. W zależności od zastosowanej metody w obszarze docelowym można osiągnąć temperatury od około 40 do 43 stopni Celsjusza. Ciepło może wpływać na ukrwienie tkanki nowotworowej i zwiększać wrażliwość komórek nowotworowych na promieniowanie lub określone leki. Jednocześnie ogrzewanie może oddziaływać na procesy biologiczne, które są istotne dla przeżycia komórek nowotworowych.

Kluczowa kwestia: hipertermię często łączy się z inną terapią przeciwnowotworową w celu wzmocnienia jej działania, a nie w celu zastąpienia standardowej terapii.

Wybór stosowanej techniki zależy od lokalizacji guza. W przypadku guzów powierzchownych tkanka nowotworowa jest ogrzewana za pomocą hipertermii lokoregionalnej. Natomiast w przypadku regionalnej hipertermii głębokiej osiąga się guzy położone głębiej. Zabieg ten można stosować na przykład w przypadku niektórych nowotworów w okolicy miednicy lub jamy brzusznej.

Istnieje również hipertermia całego ciała. Obciąża ona jednak znacznie bardziej cały organizm i jest stosowana wyłącznie w szczególnych warunkach oraz pod ścisłym nadzorem.

Hipertermia jest badana i stosowana przede wszystkim jako uzupełnienie uznanych metod leczenia. W przypadku niektórych nowotworów sensowne może być połączenie tej metody z radioterapią lub chemioterapią.

Ciepło może przyczynić się do tego, że komórki nowotworowe będą bardziej wrażliwe na promieniowanie jonizujące, a niektóre leki mogą działać skuteczniej dzięki zwiększonemu przepływowi krwi.

Hipertermia nie jest metodą jednolitą. Dlatego na pytanie „Czy hipertermia jest skuteczna w leczeniu nowotworów?” nie da się odpowiedzieć prostym „tak” lub „nie”.

W przypadku niektórych nowotworów dostępne są dane kliniczne, inne są mniej zbadane lub są nadal przedmiotem badań. Leczenie powinno zatem odbywać się w wyspecjalizowanym ośrodku, w którym konkretne zastosowanie można ocenić na podstawie dostępnych dowodów naukowych.

Ważne jest również wyraźne odróżnienie tej metody od tak zwanych alternatywnych „terapii gorączkowych”. Stosowana w medycynie regionalna hipertermia głęboka nie jest tym samym, co niespecyficzne ogrzewanie całego ciała.

W przypadku regionalnej hipertermii głębokiej pacjent leży w specjalnym systemie terapeutycznym. Obszar docelowy jest ogrzewany za pomocą anten. Podczas sesji, która może trwać około godziny, oczywiście monitorowana jest temperatura i samopoczucie pacjenta. Dodatkowo przewidziana jest faza rozgrzewki. Dokładny czas trwania i liczba sesji zależą od konkretnej koncepcji terapeutycznej.

Podczas zabiegu może pojawić się wyraźne uczucie ciepła, które niektórzy pacjenci odbierają jako nieprzyjemne lub bolesne. W takim przypadku zabieg można dostosować lub przerwać.

Tolerancja terapii zależy od zastosowanej metody oraz od leczonego obszaru ciała.

Możliwe są między innymi:

• uczucie ciepła lub gorąca
• Ból w obszarze poddanym zabiegowi
• Podrażnienia skóry
• rzadko – powierzchowne oparzenia
• Obciążenie układu sercowo-naczyniowego

Dlatego podczas zabiegu pacjenci są skrupulatnie monitorowani. Niektóre schorzenia współistniejące mogą ponadto stanowić przeciwwskazanie do hipotermii lub wymagać podjęcia szczególnych środków ostrożności.

Pokrycie kosztów nie jest zasadniczo gwarantowane w przypadku każdego zabiegu hipertermii. Może ono zależeć od rodzaju nowotworu, zastosowanej metody, placówki prowadzącej leczenie oraz danego ubezpieczyciela. Przed rozpoczęciem leczenia należy zatem bezwzględnie wyjaśnić, czy zabieg jest medycznie uzasadniony i czy koszty zostaną pokryte przez ubezpieczyciela.

Hipertermia może stanowić sensowne uzupełnienie uznanych terapii w przypadku wybranych nowotworów. Nie zastępuje ona jednak operacji, chemioterapii ani radioterapii. Decydujące znaczenie mają konkretny rodzaj nowotworu, stadium choroby oraz dowody naukowe potwierdzające skuteczność danej kombinacji terapii. Konsultacja w wyspecjalizowanym ośrodku pomoże realistycznie ocenić potencjalne korzyści.