Zespół cieśni nadgarstka: ucisk nerwu w nadgarstku

Kanał nadgarstkowy to wąski kanał po wewnętrznej stronie nadgarstka. Przez niego przebiega nerw pośrodkowy oraz kilka ścięgien zginających palce. Zwykle kanał ten zapewnia wystarczającą ilość miejsca. Jeśli jednak otaczające tkanki ulegną obrzękowi lub tunel ulegnie zwężeniu, wzrasta nacisk na nerw.

W rezultacie impulsy nerwowe nie są już prawidłowo przekazywane. Początkowo pojawia się mrowienie lub drętwienie, a później mogą dołączyć bóle i osłabienie siły. Jeśli ucisk utrzymuje się przez dłuższy czas, nerw może ulec trwałemu uszkodzeniu. 

Nie zawsze można jednoznacznie ustalić przyczynę. Często rolę odgrywa jednocześnie kilka czynników.

Do najczęstszych czynników ryzyka należą:

• powtarzające się obciążenia dłoni
• ciąża
• cukrzyca
• choroby tarczycy
• choroby reumatyczne
• nadwaga
• Urazy nadgarstka
• predyspozycje genetyczne

Kobiety chorują znacznie częściej niż mężczyźni. Zespół cieśni nadgarstka występuje szczególnie często w wieku od 40 do 70 lat. 

Wiele osób dotkniętych tą dolegliwością początkowo odczuwa dolegliwości wyłącznie w nocy. Budzą się, ponieważ odczuwają mrowienie, drętwienie lub ból w palcach. Na początku często pomaga potrząśnięcie dłonią lub zmiana jej pozycji.

W miarę postępu choroby dolegliwości coraz częściej pojawiają się również w ciągu dnia. Nawet codzienne czynności, takie jak pisanie, rozmowa przez telefon czy trzymanie książki, mogą stać się nieprzyjemne.

Typowe objawy to:

• mrowienie w kciuku, palcu wskazującym i środkowym
• uczucie drętwienia
• nocne bóle
• Pieczenie w dłoni
• drętwienie palców
• osłabienie siły chwytu
• Niepewność podczas trzymania małych przedmiotów

W zaawansowanych stadiach może dojść do zaniku mięśni w okolicy nasady kciuka. W związku z tym proste ruchy stają się coraz trudniejsze. 

Uczucie drętwienia lub ból dłoni mogą mieć różne przyczyny. Również schorzenia kręgosłupa szyjnego, uszkodzenia nerwów lub zaburzenia krążenia mogą powodować podobne dolegliwości.

Dlatego nie należy samodzielnie diagnozować zespołu cieśni nadgarstka. Badanie lekarskie pomoże wykluczyć inne schorzenia i rozpocząć odpowiednie leczenie. 

Już sam opis dolegliwości dostarcza ważnych wskazówek. Następnie lekarz bada ruchomość, czucie w palcach oraz siłę mięśni dłoni. Dodatkowo stosuje się specjalne testy funkcjonalne, podczas których nadgarstek ustawia się w określonych pozycjach lub delikatnie się go opukuje. Jeśli w ten sposób uda się wywołać typowe dolegliwości, wskazuje to na zespół cieśni nadgarstka.

W celu potwierdzenia diagnozy często mierzy się prędkość przewodzenia nerwowego. Pozwala to ustalić, w jakim stopniu nerw pośrodkowy jest już uszkodzony. 

Wybór odpowiedniej terapii zależy od nasilenia dolegliwości oraz od tego, czy doszło już do uszkodzenia nerwu. We wczesnych stadiach często wystarcza szyna na nadgarstek, którą nosi się zwłaszcza w nocy. Utrzymuje ona nadgarstek w korzystnej pozycji i odciąża nerw. Dodatkowo można stosować leki przeciwzapalne lub, w niektórych przypadkach, zastrzyki z kortyzonu.

Jeśli dolegliwości są już bardziej nasilone lub występuje wyraźne ucisknięcie nerwu, często zaleca się operację. Polega ona na przecięciu więzadła ograniczającego tunel nadgarstkowy. Dzięki temu nerw zyskuje więcej miejsca, a ucisk zmniejsza się. 

Również w życiu codziennym można podjąć pewne działania, które pomogą odciążyć nadgarstek i zapobiegać dolegliwościom.

Pomocne są między innymi:

• unikanie w miarę możliwości obciążania jednej ręki
• robienie regularnych przerw podczas pracy przy komputerze
• korzystanie z ergonomicznych stanowisk pracy
• utrzymywanie nadgarstków w pozycji jak najbardziej wyprostowanej
• konsekwentne noszenie zaleconych szyn
• wykonywać ćwiczenia zalecane przez fizjoterapeutę

Osoby, które wcześnie zareagują na pierwsze dolegliwości, często mogą zapobiec dalszemu pogłębianiu się objawów. 

Wniosek: Terminowe odciążenie nerwu może zapobiec trwałym uszkodzeniom.

Zespół cieśni nadgarstka rozwija się zazwyczaj stopniowo i często zaczyna się od pozornie niegroźnych dolegliwości, takich jak nocne mrowienie lub drętwienie palców. Jeśli ucisnięty nerw zostanie w porę poddany leczeniu, w wielu przypadkach można znacznie złagodzić ból, uczucie drętwienia i utratę siły. W ten sposób dłoń może zachować swoją ruchomość i funkcjonalność w dłuższej perspektywie.