Zwężenie tętnicy szyjnej – kiedy tętnica szyjna staje się zagrożeniem dla mózgu

Zwężenie tętnicy szyjnej należy do najczęstszych chorób naczyniowych występujących w starszym wieku – i może mieć skutki zagrażające życiu. Choroba ta polega na zwężeniu tętnicy szyjnej (arteria carotis), która dostarcza do mózgu krew bogatą w tlen. Jeśli przepływ krwi jest ograniczony, grozi to niedokrwieniem mózgu – co może mieć poważne konsekwencje, aż do udaru mózgu.

Główną przyczyną jest miażdżyca, czyli odkładanie się tłuszczów, wapnia i tkanki łącznej na ściankach naczyń. Te tak zwane blaszki powodują, że średnica tętnicy coraz bardziej się zmniejsza. Szczególnie narażone są tętnice szyjne wewnętrzne i wspólne, które odgrywają kluczową rolę w zaopatrzeniu mózgu w krew. Do czynników ryzyka zalicza się nadciśnienie, palenie tytoniu, cukrzycę oraz podwyższony poziom lipidów we krwi. Również niezdrowy tryb życia może przyspieszyć postęp zwapnienia.

Często zwężenie tętnicy szyjnej przez lata przebiega bezobjawowo. Pierwsze objawy ostrzegawcze, takie jak zaburzenia widzenia, zawroty głowy lub krótkotrwałe porażenia, są często lekceważone, ale mogą być zwiastunami udaru mózgu. Dlatego lekarze zalecają regularne badania pacjentów z grupy ryzyka. Najważniejszą metodą badawczą jest ultrasonografia duplex, która pozwala bezboleśnie wykryć zwężenia w naczyniach. Dodatkowo stosuje się techniki obrazowania, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) lub angiografia tomografii komputerowej (CT), aby określić dokładny stopień zwężenia.

Leczenie zwężenia tętnicy szyjnej zależy od stopnia zaawansowania i indywidualnego ryzyka. U pacjentów bez objawów wystarczające może być leczenie farmakologiczne. Ma ono na celu stabilizację ciśnienia krwi, poziomu lipidów i cukru we krwi oraz spowolnienie postępu miażdżycy. W przypadku zwężenia objawowego lub o wysokim stopniu zaawansowania zazwyczaj konieczna jest jednak operacja. Skupia się ona na dwóch metodach: klasycznym wycięciu tętnicy szyjnej (trombendarteriektomii) oraz wszczepieniu stentu, w którym naczynie jest rozszerzane metodą minimalnie inwazyjną. Obie metody są zazwyczaj wykonywane w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym i są uważane za bezpieczne, uznane standardowe procedury.

Oprócz leczenia ostrych przypadków kluczową rolę odgrywa również profilaktyka. Osoby, które ograniczają czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu, nadwaga i brak aktywności fizycznej, mogą znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia udaru mózgu. Równie ważne są regularne badania kontrolne i konsekwentne przyjmowanie przepisanych leków. W ten sposób można nie tylko zapewnić prawidłowe ukrwienie mózgu, ale także poprawić oczekiwaną długość życia.

Zwężenie tętnicy szyjnej nie musi już być wyrokiem – pod warunkiem, że zostanie w porę wykryte i leczone. Nowoczesna diagnostyka, specjalistyczna chirurgia naczyniowa i świadomy styl życia to najlepsze warunki do długoterminowego zmniejszenia ryzyka udaru mózgu.